Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Wyneb yn wyneb â her yr hinsawdd

Published

on

Rybudd wrth wynebu’r dyfodol: Athro Siwan Davies

Rybudd wrth wynebu’r dyfodol: Athro Siwan Davies

CAWN ddechrau taith ddirdynnol nos Fawrth, 5 Gorffennaf, wrth i gyfres newydd S4C Her yr Hinsawdd ddilyn arbenigwr blaenllaw yn y maes, Yr Athro Siwan Davies, o’r Ynys Las i’r Maldives i weld sut mae newid hinsawdd eisoes yn effeithio ar y Ddaear.

Bydd Siwan yn cychwyn ei thaith yn yr Ynys Las, ac yno bydd hi’n ymweld â thrwyn rhewlif sy’n prysur grebachu a thoddi oherwydd effaith cynhesu byd-eang.

“Mae hi’n frawychus gweld effaith hirdymor newid hinsawdd, a gweld yr iâ yn diflannu i’r môr, a goblygiadau hynny i weddill y byd,” meddai Siwan, 39 oed, sy’n Athro Prifysgol ym maes Daearyddiaeth Ffisegol ym Mhrifysgol Abertawe.

Mae Siwan wedi gweithio cryn dipyn yn yr Ynys Las wrth ymchwilio i newid hinsawdd naturiol ddigwyddodd yn y gorffennol, ac yn defnyddio data a thystiolaeth o lwch folcanig sydd wedi ei gladdu yn y llen iâ.

Ond roedd ffilmio Her yr Hinsawdd yn agoriad llygad i Siwan, wrth iddi glywed storiau’r bobl sydd eisoes yn teimlo effeithiau difrifol newid hinsawdd wrth i’r iâ doddi. Aeth i ymweld â chymunedau a ffermydd yn yr Ynys Las sydd yn wynebu newid byd, a hefyd ynysoedd isel y Maldives sydd wedi gorfod addasu eu bywydau er mwyn goroesi wrth i lefel y môr godi.

“Gwyddonydd ydw i, ac astudio data fydda i bob dydd, ond y tro hwn dwi wedi gadael fy labordy er mwyn gweld â’m llygaid fy hun sut mae newid hinsawdd yn effeithio ar bobl heddiw. Roedd hi’n frawychus clywed am brofiadau’r bobl ond roedd ‘na obaith hefyd a chefais fy ysbrydoli wrth weld sut mae cymunedau mewn perygl difrifol yn ymateb a gweithredu i ddelio gyda’r sialensiau. Cefais gyfarfod ffermwyr, pysgotwyr, pobl ifanc, pobl dan bwysau i achub eu cymunedau a’u cartrefi.”

Mae miloedd o dwristiaid yn ymweld ag ynysoedd trofannol y Maldives bob blwyddyn, a’u disgrifio fel paradwys. Ond gwelodd Siwan, sy’n wreiddiol o Drefdraeth yn Sir Benfro, mor fregus yw’r Maldives, ac mor ddifrifol yw hyd a lled problemau’r bobl yno.

“Fe ges i groeso twymgalon gan bobl y Maldives, roedden nhw mor falch ein bod ni wedi dod i’w gweld nhw a dod i ddeall realiti eu sefyllfa. Mae perygl y gallen nhw golli eu hynysoedd oherwydd bod lefel y môr y codi. Ar ben hyn, mae’r riffiau cwrel yn marw oherwydd newid hinsawdd. Cwrel sydd yn amddiffyn yr ynysoedd rhag tonnau’r môr; cwrel sydd yn denu twristiaid, a chwrel sydd yn gartref i’r pysgod, sef unig ffynhonnell protein y bobl,” meddai Siwan sy’n byw yn Llandeilo Ferwallt, Bro Gŵyr, Abertawe.

“Maen nhw nawr yn cael cymorth y Cenhedloedd Unedig ar gyfer prosiectau lleol i achub y cwrel ac i blannu miloedd ar filoedd o goed i atal erydu. Mae ‘na ddyfodol ansicr iawn i ynysoedd y Maldives Mae’n debygol y bydd pob plentyn a aned yno heddiw yn gorffen eu bywyd yn ffoaduriaid hinsawdd.”

Ac mae gan Siwan rybudd ar ein cyfer ni hefyd wrth wynebu’r dyfodol, “Yn ôl cofnodion, mae’n debygol mai 2016 fydd y flwyddyn gynhesaf erioed, ac mae’n bwysig ein bod ni’n gweithredu. Mae’n bwysig ein bod ni’n defnyddio a datblygu mwy o ynni gwyrdd a bydd y gyfres yn adrodd am nifer o brosiectau cyffrous a blaengar yng Nghymru sy’n llwyddo yn y maes yma.

“Rydym ni wedi profi llifogydd difrifol yng Nghymru yn ddiweddar ac mae hyn yn debygol o gynyddu yn y dyfodol. Yn ystod y gyfres cawn weld llawer o goed yn cael eu plannu gan bobl yn yr Ynys Las a’r Maldives er mwyn amddiffyn rhag llifogydd ac erydu. Ond mae plannu coed yn bwysig am reswm arall – mae coed yn tynnu un o’r nwyon tŷ gwydr sydd yn achosi newid hinsawdd nôl lawr o’r atmosffer, sef CO2. Ac i wneud yn iawn am y tanwydd rydyn ni wedi llosgi wrth hedfan ar ein taith fe wnaethom blannu 60 goed.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Cymorth a chanllawiau newydd i ddarparwyr llety gwyliau yng Ngheredigion

Published

on

Mae canllawiau a chymorth newydd yn cael eu cyhoeddi yng ngoleuni newidiadau diweddar i’r cyfyngiadau a’r gorchmynion i gau darpariaethau llety gwyliau, gan fanylu ar rai eithriadau penodol.

Mae’r cyfyngiadau sydd wedi dod i rym yn sgil y coronafeirws wedi ei gwneud yn ofynnol i fusnesau sy’n darparu safleoedd a llety gwyliau yng Ngheredigion gau eu safleoedd, neu roi’r gorau i ddarparu eu gwasanaethau yn ystod yr argyfwng hwn, a hynny’n amodol ar rai eithriadau. Mae’r mathau hyn o lety gwyliau yn cynnwys safleoedd gwersylla, gwestai, llety gwely a brecwast, fflatiau gwyliau, hosteli a thai preswyl.

Mae eithriad i’r gofyniad i gau yn cynnwys pan nad oedd unigolyn, a oedd yn aros mewn llety o’r fath pan ddaeth y gofynion i rym, yn gallu dychwelyd i’w brif breswylfa, neu’n defnyddio’r llety dan sylw fel ei brif breswylfa ar y pryd. Dylai busnesau sicrhau bod yr eithriadau’n cael eu rhoi ar waith mewn modd priodol ac, os bydd amheuaeth, dylent ofyn am gyngor gan Dîm Diogelu’r Cyhoedd Cyngor Sir Ceredigion. Nid yw’r eithriad penodol hwn yn berthnasol i safleoedd gwyliau a gwersylla.

Oddi ar 24 Mawrth 2020, mae’n ofynnol i bobl sy’n gyfrifol am safleoedd gwyliau a gwersylla wneud eu gorau glas i fynnu bod unrhyw unigolyn sy’n aros ar eu safle yn gadael. Bydd yr ymdrechion hynny’n cynnwys cymryd camau cadarnhaol i ofyn i bobl adael y safle. Os na fydd y busnes yn teimlo bod yna reswm credadwy a chymhellol, sy’n seiliedig ar dystiolaeth, i bobl barhau ar y safle, yna dylai ofyn iddynt adael, neu ofyn am gyngor gan Dîm Diogelu’r Cyhoedd Cyngor Sir Ceredigion.

Efallai y bydd Cyngor Sir Ceredigion yn gofyn i fusnesau ddarparu llety i weithwyr allweddol, ac i ddibenion penodol eraill. Os gofynnir i fusnes ddarparu llety y tu hwnt i’r eithriadau uchod, yna mae’n rhaid iddo sicrhau ei fod yn cael tystysgrif eithrio gan Gyngor Sir Ceredigion yn manylu ar y diben y gall aros ar agor, ynghyd ag i ba raddau y gall wneud hynny. Gall busnesau wneud cais am dystysgrif eithrio trwy anfon cais dros e-bost at dîm Diogelu’r Cyhoedd: publicprotection@ceredigion.gov.uk, neu trwy gysylltu â Chanolfan Gyswllt Cwsmeriaid Clic Ceredigion ar 01545 570881.

Anogir unrhyw fusnes sy’n darparu llety i weithwyr allweddol ar hyn o bryd, ac nad yw’r Awdurdod wedi gofyn eto iddo aros ar agor i’r diben hwnnw, gysylltu â’r Tîm Diogelu’r Cyhoedd i gael cyngor pellach ar unwaith.

Er eglurder, oni bai bod Gweinidogion Cymru neu Awdurdod Lleol Ceredigion wedi gofyn yn benodol i fusnesau yng Ngheredigion aros ar agor, rhaid iddynt barhau AR GAU. Bydd unigolion a fydd yn gyfrifol am gynnal busnesau (gan gynnwys perchnogion a rheolwyr) yn destun camau gorfodi os na fyddant yn cydymffurfio â’r cyfyngiadau. Mae’r opsiynau posibl yn cynnwys erlyn, a allai arwain at ddirwyon diderfyn wrth gael eu heuogfarnu.

Mae’r gorchmynion cau yn berthnasol i fusnesau sy’n cynnig llety gwyliau yn unig, ac nid ydynt yn effeithio ar gartrefi a llety preifat.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael gan Lywodraeth Cymru: https://gov.wales/coronavirus-guidance-local-authorities-and-owners-holiday-accommodation (Tudalen Saesneg yn unig).

Continue Reading

Cymraeg

Council’s budget for 2020/21 approved

Published

on

At the Council meeting on 5 March 2020, Ceredigion County Council’s service budgets for 2020/21 were approved after receiving the final settlement from Welsh Government on 25 February.

This is the best settlement for local government and the Council since 2007/08, with an increase of 4.2%. This is equivalent to an increase of £7.609m in the Council’s budget.

Ellen ap Gwynn, Leader of the Council, said: “We have had to cut £45m from our budget since 2012. Despite these enormous cuts, the Council has been able to deliver all the services it delivered before the cuts were made thanks to a dedicated workforce and some very creative and innovative ways of working. It is a welcome relief that Ceredigion will not be receiving any additional cuts from Welsh Government for 2020/21. I welcome the increase in the settlement which will help us to ensure that we can continue to provide quality services for our residents.”

Also, as part of the budget setting process, a 4% increase in the Council Tax rate was approved. Despite the increased settlement, a 4% Council Tax increase is the minimum increase that would result in a standstill budget and would mean that no further cuts will need to be made this year.

This means that Band D properties in Ceredigion will pay £1,364.82 of Council Tax each year. This is equivalent to an increase of approximately £1 per week.

The proposal was approved after the Cabinet of Ceredigion County Council recommended the increase in order to ensure that there are no further cuts to council services in the next financial year.

Councillor Gareth Lloyd, Cabinet member with responsibility for Finance and Public Protection, said: “Council Tax and business rates only make up about 29% of the council’s budget. We understand that raising council tax is unpopular but this increase in Council Tax will help to alleviate the increasing pressure placed on the budgets of different services.”

A specific formula is applied by Welsh Government to calculate the funding allocated to each Council.

Continue Reading

Cymraeg

Cyngor yn datgan argyfwng hinsawdd byd-eang

Published

on

Mae Cyngor Sir Ceredigion wedi datgan argyfwng hinsawdd byd-eang mewn cyfarfod o’r Cyngor ar 05 Mawrth 2020.

Mae’r Cyngor eisoes wedi ymrwymo i sicrhau bod Ceredigion yn awdurdod lleol carbon net sero erbyn 2030, ac i ddatblygu cynllun clir ar gyfer llwybr a fydd yn arwain at garbon sero net o fewn 12 mis.

Y Cynghorydd Ellen ap Gwynn, Arweinydd y Cyngor, gynigodd y cynnig. Meddai, “Rwy’n falch iawn bod Cyngor Sir Ceredigion wedi datgan argyfwng hinsawdd byd-eang. Rydym yn ymroddgar i ddiogelu’r amgylchedd a gwneud yr hyn a allwn i leihau ein hôl troed carbon. Rydym wedi lleihau ein hallyriadau carbon blynyddol 45% ers 2007. Mae gennym nifer o brosiectau yr ydym yn gweithio tuag atynt ar hyn o bryd i sicrhau ein bod yn lleihau ein hallyriadau carbon ymhellach fyth.”

Eiliodd y Cynghorydd Mark Strong y cynnig a dywedodd, “Mae’r datganiad yma yn cydymffurfio gydag amcanion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol Llywodraeth Cymru. Wrth symud ymlaen, yr amcan yw lleihau ein defnydd carbon yn ein cartrefi a sicrhau defnydd gorau o greu egni yn lleol. Mae hyn i wneud yn siwr ein bod yn lleihau ein defnydd carbon yn sylweddol.”

Mae’r penderfyniad hwn yn cefnogi dwy o Flaenoriaethau Corfforaethol y Cyngor, sef Buddsoddi yn Nyfodol y Bobl a Hyrwyddo Cydnerthedd Amgylcheddol a Chymunedol.

Continue Reading

Popular This Week