Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Cyfweliad Cath Ayers

Published

on

Catherine Ayers: Byw Celwydd

Catherine Ayers: Byw Celwydd

YN Y DDRAMA boblogaidd Byw Celwydd, mae’r gynulleidfa yn cael gweld gwleidyddiaeth yn cael ei phortreadu a pobl yn twyllo ei hunain a pawb arall o gwmpas.

Aeth yr Herald i’r set yn Nghaerdydd a chawsom sgwrs hyfryd efo Cath Ayers sydd yn portreadu’r newyddiadurwraig Angharad Wyn yn y ddrama.

Mae Angharad yn briod efo Owain, mab y Prif Weinidog, Merion Llywelyn, ac esboniodd bod hwn yn cymhlethu pethau yn y berthynas: “mae hynny’n cymhlethu pethau rhywfaint!

“Mae ychydig bach o densiwn yn amlwg rhwng Meirion a fi, achos dw i’n trio datgelu ffeithiau o hyd.”

Yn ystod y gyfres gyntaf, cawsom ddatgelu ei orffennol ac mae hwn wedi effeithio hi mewn ffordd ac wedi datblygu fel person, eglurodd Cath: “Mae’n amlwg yn y gyfres gyntaf, mi wnaethon ni ddatgelu ei gorffennol hi, roedd hi’n butain ac yn byw yn Llundain. Felly mi wnaeth hi rywbeth i gael be’ mae hi moyn. Mae hi’n gymeriad cryf, penderfynol a dw i’n llawn edmygedd o honni.”

Nid yw Cath yn berson gwleidydd ac nid oedd hi’n gwybod llawer am wleidyddiaeth cyn Byw Celwydd ond mae gyrfa Angharad fel newyddiadurwraig yn y ddrama roedd angen ei bod yn gwybod beth oedd yn digwydd fel dywedodd Cath: “Fel y newyddiadurwraig, roedd hi’n gwybod be oedd yn mynd ymlaen at bob plaid, oedd yn anodd ar adegau achos mae’n gallu fod yn gymhleth.” Eglurodd fel ei gwaith ymchwil ar gyfer ei chymeriad oherwydd mae stori wahanol ym mhob pennod: “Ar ran gwaith ymchwil, achos mae stori wahanol ar bob pennod, stori wleidyddol ym mhob pennod, ac felly dw i’n mynd ar y we a gweithio mas beth yw beth a phwy yw pwy, a pham bod pwy yn gwneud beth. Mae e’n gallu bod yn anodd ar adegau.”

Byddwn yn gweld Owain yn stryglo i dod i dermau efo’r newyddion o’r gyfres gyntaf ond sut fydd Angharad yn ymateb, dywedodd Cath: “mae hi hefyd yn trio gweithio trwyddi, a fydden nhw’n llwyddiannus erbyn y diwedd? Duw a ŵyr! Yn anffodus mae ‘na wastad rywbeth newydd yn cael ei daflu i’r pot, a fydde fe ddim yn ddrama heb hynny na fydde fe? Mae digon o ddrama, oes.”

Yn ystod yr gyfres gynta, gwelsom fod brwydr o hyd rhwng gyrfa a’i teulu ac eglurodd Cath sefyllfa rhwng Angharad a’i gwr: “Mae hi’n ofnadwy o uchelgeisiol, sy’n beth positif. Mae e’n sefyllfa anodd achos mae hi ac Owain wedi penderfynu dyma fel mae’r berthynas yn gweithio, mae e am fod gartre’ mwy, ac mae hi’n mynd i fod yn gweithio, ac mae hwnna’n cael ei herio yn yr ail gyfres hefyd, ac maen nhw’n gorfod ffeindio ffyrdd o weithio’n wahanol.”

Yn y gyfres, cafodd yr actorion i ffilmio yn siambr y Senedd ac esboniodd Cath pam oedd yn ffantastig i fod yno ac pham mae’n dod a ddyfnder i’r gyfres: “Mae e’n ychwanegu rhyw ddyfnder, mae e’n gwneud y gyfres yn weledol ffantastig, pan ti’n cerdded mewn drwy’r dderbynfa, a’r siambr. Mae lot o bobl yn mynd yn gynhyrfus iawn am ffilmio yna. Mae’n grêt i fod yna just i ti gael gweld, sut mae e’n gweithio, pa mor driw mae’r stori a sut mae’r senedd yn gweithio. Mae e’n rhoi statws i’r gyfres ein bod ni’n cael ffilmio yn yr union adeilad rydyn ni’n ei bortreadu.”

Roedd angen i’r adran dillad wneud newidiadau ar gyfer Cath yn ystod y gyfres oherwydd maent yn disgwyl babi ac bydd y gynulleidfa yn gweld ychydig o newid mewn gwisgoedd Angharad: “Mae e wedi bod bach yn dorcalonnus, yn y gyfres gyntaf ro’n i mewn dillad ffantastig. Dw i wedi gorfod mynd am olwg hollol wahanol yn y gyfres yma! Ond mae’r tîm gwisgoedd yn ffantastig i gadw ei steil hi. Gawsom ni gymaint o ymateb am ei gwisgoedd hi yn ystod y gyfres ddiwethaf, gobeithio bydd hi’n dal yn edrych yn neis, ond mwy flowy!”

I disgrifio Byw Celwydd, ddywedodd: “ Bydden ni’n disgrifio Byw Celwydd yn gyffrous, cyfredol a chymhleth. Hefyd… Mae e’n we gymhleth o wleidyddiaeth ar fywyd personol unigol. Mae e’n we cymhleth rhwng bywyd gwleidyddol a phersonol. Drama wleidyddol sy’n ymdrin a storiâu cyfredol i ni yng Nghymru, law yn llaw gyda hynny mae gyda ni ein bywydau personol cymhleth hefyd wedi gweu ynghyd i greu drama.”

Dywedodd am Byw Celwydd a sut mae’n canolbwyntio ar storiâu sy’n gyfredol i Gymru: “Mae dramâu gwleidyddol ar hyn o bryd, fel Borgen yn ffantastig, a dwyt ti ffili cymharu. Ond mae Byw Celwydd yn cadw fe’n Gymreig, a chanolbwyntio ar storiâu sy’n gyfredol i Gymru, a thrio’i gadw fe yn fwy lleol a chenedlaethol i ni.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Mae y byd yn dod i Langollen

Published

on

“Y byd yn uno mewn dathliad lliwgar a llawen”: Yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

BOB BLWYDDYN mae’r byd yn dod i Langollen, tref fechan yng ngogledd-ddwyrain Cymru, gan drawsnewid y dref gysglyd gyda môr o liw, can a dawns ar gyfer Eisteddfod Ryngwladol Gerddorol Llangollen. Os na fedrwch fod yno, bydd S4C yn dod â bwrlwm yr ŵyl i’ch ystafell fyw gyda darlledu byw o’r pafiliwn a rhaglenni uchafbwyntiau gyda’r nos.

Mae’r cyflwynwyr Nia Roberts a Trystan Ellis-Morris yno i’n tywys trwy’r hwyl mewn rhaglenni uchafbwyntiau nosweithiol gyda chymorth arbenigwyr i drafod a dadansoddi’r cystadlaethau corawl, dawns, unigol ac offerynnol. Un o arbenigwyr eleni fydd y soprano Elin Manahan Thomas, un o berfformwyr Gala yr Eisteddfod y llynedd a wnaeth hefyd berfformio yn ystod priodas Dug a Duges Sussex, Tywysog Harry a Meghan Markle fis Mai eleni.

Fel rhan o’r uchafbwyntiau nosweithiol bydd eitemau arbennig wedi eu ffilmio o flaen llaw yn dilyn cystadleuwyr o Gymru, Iwerddon ac Indonesia i ddangos pwysigrwydd yr Eisteddfod Ryngwladol i bobl o ddiwylliannau amrywiol o amgylch y byd.

Y cyflwynydd Morgan Jones fydd yn cyflwyno gyda Elin Llwyd yn fyw o’r maes ar brynhawn dydd Sadwrn gan roi blas o’r cyffro o amgylch y maes ac yn y dref. “Dwi wedi cael cyfle i fynd allan i gwrdd â grwp ddawns Al Zhir yn Jakarta, Indonesia, un o ddinasoedd fwya’r byd. Cawn ddod i nabod y cystadleuwyr yn yr eitemau a byddwn ni’n dilyn eu hanes wrth iddyn nhw gystadlu yn yr Eisteddfod Ryngwladol,” meddai cyn ychwanegu, “Dwi’n edrych mlaen i groesawu criw Jakarta i Gymru!”

“Bob blwyddyn dwi’n edrych ymlaen at y teimlad o frawdgarwch rhwng cenhedloedd. Dyma yw pam fod gymaint o’r cystadleuwyr yn dod nôl bob blwyddyn oherwydd ei fod yn ŵyl o fri sy’n cael ei pharchu yn rhyngwladol, ac mae pawb yn awyddus i fod yn rhan o’i hanes cyfoethog ac i fod yn rhan o’r hwyl sydd i’w gael ar y maes ac yn y dref,” meddai Morgan.

Bydd yr wythnos yn gorffen gyda crescendo ar nos Sadwrn wrth i enillwyr y corau ieuenctid, cymysg, merched, dynion a’r categorïau agored cystadlu am deitl mawreddog Côr y Byd 2018, tlws Luciano Pavarotti a gwobr ariannol gwerth £3,000.

Ymunwch â ni yn n fechan Llangollen am wledd o gerddoriaeth a dawns wrth i’r Eisteddfod Ryngwladol dod a’r byd yn un am wythnos arbennig.

Continue Reading

Cymraeg

Eglwys Madagascar yn ymweld â Cheredigion

Published

on

Dwy gan mlynedd o bartneriaeth: Pwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion

AR DDYDD Iau, 7 Mehefin, cwrddodd nifer o bwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion fel rhan o ddathliadau y cafodd eu cynnal yng Ngheredigion i ddathlu deucanmlwyddiant o’r cenhadon cyntaf a deithiodd o ardal Aberaeron i Fadagascar.

Ymwelodd y pwysigion o Fadagascar, gan gynnwys Mr Marc Ravalomanana, cyn-Lywydd Madagascar a Chadeirydd Pwyllgor Dathliadau Deucanmlwyddiant Eglwys Iesu Grist ym Madagascar (FJKM), Ceredigion dros gyfnod o ddiwrnodau. Fe wnaethant fynychu cyngherddau dathlu a gweld arddangosfeydd a oedd yn arddangos coffau o ymdrechion ac etifeddiaeth y cenhadwyr o gapel Neuaddlwyd a sefydlodd eglwys ar ynys Madagascar 200 mlynedd yn ôl – eglwys sy’n llwyddiannus ac yn cael ei fynychu’n dda hyd heddiw.

Dywedodd Cadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Hag Harris, a gyflwynodd Mr Ravalomanana gyda plac o crest y Cyngor, “Roedd yn anrhydedd i groesawu’r ymwelwyr o Fadagascar i Geredigion a chlywed sut wnaeth y cenhadwr hwylio a sefydlu eglwys yno, sy’n dal i fod yn gryf heddiw. Mae cyfleoedd fel hyn yn ein galluogi ni i adlewyrchu a dathlu ar y cysylltiadau sydd gan ein sir ni gyda lleoedd ledled y byd a’r cyfraniadau cadarnhaol y gallwn eu darparu i eraill.”

Continue Reading

Cymraeg

Cyhoeddi ‘geiriadur’ o Enwau Lleoedd Cymru

Published

on

'Un gam o’r ffordd': Dai Lloyd, AC

BYDD RHESTR gynhwysfawr o enwau lleoedd Cymru yn cael ei chyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ar 20 Mehefin, fydd yn cynnig sillafiad safonol ar gyfer enwau pentrefi, trefi a dinasoedd yng Nghymru.

Mae’r rhestr, fydd ar gael ar-lein ar wefan Comisiynydd y Gymraeg, yn cael ei disgrifio fel ‘geiriadur’ i wirio sut i sillafu enwau lleoedd. Mae bron i 3,000 o enwau ar y rhestr, ac mae’n ffrwyth blynyddoedd o waith ymchwil ac ymgynghori yn y maes.

Yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni bu’r Comisiynydd yn gofyn i ymwelwyr brofi’r rhestr ddigidol ar ei stondin. Erbyn diwedd yr wythnos roedd dros 750 o binnau wedi eu rhoi ar y map yn nodi fod enw tref neu bentref wedi ei wirio ac mae unrhyw enwau oedd yn ymddangos ‘ar goll’ wrthi’n cael eu hychwanegu at y rhestr.

Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws, “Rydym yn hynod o falch ein bod bellach mewn sefyllfa i gyhoeddi rhestr safonol o enwau lleoedd yng Nghymru. Mae’r digwyddiad hwn yn benllanw blynyddoedd o waith ymchwil gan ein tîm bychan o fewn Comisiynydd y Gymraeg mewn ymgynghoriad â phanel o arbenigwyr ar enwau lleoedd. Rydym yn ddiolchgar iawn i’r arbenigwyr hyn am eu cyfraniad anhepgor at y prosiect hwn yn sicrhau bod sail gadarn i bob un o’r argymhellion.

“Mae gan lawer ohonom farn bersonol am sut i ysgrifennu enwau lleoedd yn ein milltir sgwâr ac mae’n bosibl na fydd pawb yn cytuno â phob argymhelliad ar y rhestr. Nid gorfodi yw ein bwriad, ond yn hytrach argymell, a cheisio sicrhau bod cysondeb yn y modd yr ydym yn sillafu enwau lleoedd yng Nghymru mewn cyd-destunau swyddogol.”

Un o’r sefydliadau sydd eisoes wedi cyhoeddi y byddant yn gwneud defnydd o’r rhestr newydd yw’r Arolwg Ordnans.

Yn ôl Pam Whitham, Rheolwr Perthnasau’r Arolwg Ordnans, “Mae gennym bartneriaeth werthfawr â swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac maen nhw wedi chwarae rôl allweddol wrth i ni ddatblygu ein Polisi Enwi Cymraeg a sicrhau cysondeb o ran enwau lleoedd yng Nghymru yn ein holl gynnyrch. Rydym yn falch iawn o fod yn parhau i weithio â’r Comisiynydd ac yn croesawu’r rhestr hon fel adnodd gwerthfawr i ddiffinio enwau lleoedd yng Nghymru.”

Bydd y rhestr yn cael ei lansio mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd, dan nawdd Dr Dai Lloyd AC. Gwnaeth Dr Dai Lloyd ymgais ym Mawrth 2017 i gyflwyno mesur fyddai’n diogelu enwau lleoedd yng Nghymru, ond pleidleisiodd y Cynulliad yn erbyn y cynnig ar y pryd.

Dywedodd Dr Lloyd, “Mae rhoi’r enwau ar gof a chadw ar restr fel hon yn mynd gam o’r ffordd at sicrhau bod y ffurfiau safonol yn cael eu cofnodi a’u parchu. Er mwyn gwirioneddol ddiogelu’r enwau lleoedd, a sicrhau na ddaw enwau eraill i gymryd eu lle’n fympwyol, credaf bod angen statws cyfreithiol i’r rhestr hon, fel sydd wedi digwydd mewn nifer o wledydd eraill.”

Wrth safoni enwau lleoedd, mae’r panel o arbenigwyr wedi bod yn dilyn canllawiau pendant. Maent yn talu sylw i ynganiad a tharddiad yn ogystal â defnydd lleol a defnydd hanesyddol o’r enw.

Mae Dr Dylan Foster Evans o Brifysgol Caerdydd yn aelod o’r panel. Dywedodd, “Mae enwau lleoedd yn rhan o’n treftadaeth a’n hunaniaeth – dyna pam y mae cymaint ohonom â diddordeb byw ynddynt. Dim ond yn yr ugeinfed ganrif y cafodd system sillafu’r Gymraeg ei safoni’n drylwyr. Bu enwau lleoedd yn araf deg yn dilyn y drefn honno: mae sillafiad megis Caernarvon yn edrych yn Seisnig a dieithr inni heddiw, ond dyna’r ffurf sydd ar gadair Eisteddfod Genedlaethol 1935!

“Nid mater du a gwyn yw sillafu enwau lleoedd, ac nid pawb a fydd yn cytuno â phob argymhelliad. Ond mae cytuno ar ffurfiau safonol mewn cronfa fel hon yn rhywbeth hanfodol os yw’r Gymraeg i fod yn iaith fodern ac addas ar gyfer yr oes ddigidol sydd ohoni.”

Bydd y rhestr ar gael i’w chwilio a’i lawrlwytho o dan drwydded agored ar wefan Comisiynydd y Gymraeg: https://bit.ly/2tjAvOG.

Continue Reading

Popular This Week