Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Cyfweliad gyda Fflur Dafydd

Published

on

screen-shot-2016-11-29-at-11-54-15NOFELYDD, cerddor ac ysgrifennydd creadigol o Gaerfyrddin yw Fflur Dafydd.

Yn 2005 cafodd ei nofel gyntaf ‘Lliwiau Liw Nos’ ei chyhoeddi, ac chafodd ei ail nofel ‘Antyniad’ ennill y fedal Ryddiaith yn Eisteddfod 2006 a cafodd ei drydydd nofel ‘Y Llyfrgell’ gwobr ‘goffa Daniel Owen’ yn yr Eisteddfod yn 2009. Mae yn ysgrifennu nofelau yng Nghymraeg a Saesneg.

Astudiodd am MA ym Mhrifysgol East Anglia (UEA) a PHD o Brifysgol Bangor lle ymchwiliodd waith y bardd, R.S.Thomas. Mae yn darlithio, ysgrifennu creadigol, ym Mhrifysgol Abertawe.

Yn ddiweddar mae wedi ysgrifennu y gyfres ddrama Parch. Cawsom sgwrs efo Fflur i siarad am ei gyrfa, lle mae’n cael yr ysbrydoliaeth am ei nofelau a cherddoriaeth am y Parch.

Yn ystod ei gyrfa mae wedi ysgrifennu nifer o bethau gwahanol ar gyfer llwyfannau wahanol, a dywedodd: “Erbyn hyn dwi’n meddwl bo fi yn gweithio ar draws gwahanol blatfformau fel awdur ac yn mwynhau gwneud hynny.’

Mae’r broses o ysgrifennu cerddoriaeth a nofelau yn wahanol iawn, eglurodd Fflur i ysgrifennu cerddoriaeth maent yn gweithio ar y gerddoriaeth a’r melodïau a chordiau: “Mae’r gerddoriaeth wastad yn dod yn gyntaf yn hytrach na’r geiriau. Mae geiriau yn dod ymhell wedyn.”

I ysgrifennu nofel, maent yn arafu’r broses ar lyfr maent yn ysgrifennu ar hyn o bryd, dywedodd: “Erbyn hyn dwi’n arafu’r broses y weithred o ysgrifennu nofel achos dwi’n meddwl bod y nofel dwi wedi bod yn gweithio arni ar hyn o bryd yn mynd i fod yn well os dwi just yn cymryd yr amser, hyd yn od os maen cymryd blynyddoedd, dwi’n araf yn y ffordd rwyf yn ysgrifennu ar y funud a dwi’n meddwl y peth fwyaf call yw peidiwch rhuthro i ysgrifenni nofel.”

Eglurodd Fflur y broses o ysgrifenni nofel: “Dwi wedi tueddu yn y gorffennol i ysgrifennu nofelau yn gyflym iawn ar gyfer cystadlaethau neu ‘deadline’ eitha llym a dwi yn y broses nawr o ysgrifennu nofel sydd wedi cymryd yn hir iawn. Dwi wedi bod yn meddwl amdani ers ddeg mlynedd…ar rhan y broses o ysgrifennu nofel rwy’n triol storio weithiau gyntaf ac yna fyddai’n gweithio’r nofel mas yn ymhen gyntaf cyn fy mhad ysgrifennu i yn dechrau ar bapur.”

Am ysbrydoliaeth, mae Fflur yn cael ei hysbrydoliaeth gan gymysgedd o bethau a bywyd go iawn yn dod mewn i’r gymysgedd, eglurodd: “Maen gymysgedd o bethau, dwi’n meddwl straeon go iawn, mae rheini yn ysbrydoli, mae na bethau yn digwydd trwy’r adeg dwi’n meddwl trwy fywyd sydd yn fwy absẃrd, na bydda rhywun yn credu. A hefyd themâu sydd yn ym mhoeni, mae rheini yn gyrru i fi, i drial ysgrifennu achos mae gennyf diddordeb yn sut mae’r cof yn gweithio a sut mae’r cof yn effeithio ar ein bywydau ni, a hanes teuluoedd, a pherthynas rhieni a’i plant, mae pethau bach fel na, a sut mae’r iaith Gymraeg yn datblygu, beth yw hunaniaeth? Rhywun sy’n siarad Cymraeg? Mae’r oll bethau hyn, mae’r themâu hynny mewn ffordd yn fy mhoeni i ac yn chwarae ar fy meddwl, a wedyn dwi’n trio meddwl am ffyrdd o ddwyn nhw mewn stori ond hefyd mae ffilmiau yn creu argraff aranai yn aml iawn, delweddau gweledol chryf, dwi’n gweld nhw ar y sgrin, mae rheini yn bwydo mewn i nofelau hefyd.”

Pan roedd yn ifanc, roedd yn darllen pob llyfr roedd yn gallu, fel Enid Blyton. Yn yr iaith Saesneg mae’n darllen llawer o nofelau Ian McEwan.

Gan ei bod yn ysgrifennu yn y ddwy iaith, yn y Gymraeg mae na fwy o gysylltiad emosiynol ac maent yn arbrofi efo’r iaith, eglurodd hon: “Maen eitha gwahanol achos pan dwi’n ysgrifenni yn Gymraeg, dwi’n meddwl rwyf yn fwy ymwybodol o eisiau arbrofi gyda iaith a gwneud pethau gwahanol gyda’r iaith, a bod yn mwy dyfeisgar a gwthio’r iaith ymlaen ychydig. Pan dwi’n sgwenni yn Saesneg dwi’n mynd i’r gwrthwyneb, dwi’n trio tynnu pethau i nol a bod yn symlech. Dwi’n meddwl bod yr iaith Gymraeg i fi yn fwy emosiynol a mae’n iaith Saesneg falle yn fwy clir a phwrpasol, felly dwi’n sgwenni gwahanol fath o stori, pan rwyf yn sgwenni yn y ddwy iaith.”

Nid yw Fflur yn meddwl am y darllenwyr pan mae’n ysgrifennu ei nofelau: “Pan dwi’n sgwenni nofel dwi byth yn meddwl am y gynulleidfa, dwi’n meddwl am beth dwi eisiau sgwenni a beth dwi eisiau dweud y stori, y stori ei hun i’w hadrodd a gwirionedd fi yw’r nofel, dwi ddim yn meddwl am beth mae’r darllenwyr eisiau.” Ond mae ysgrifennu ar gyfer teledu neu ffilm yn broses hollol wahanol eto ac mae rhaid meddwl am y gynulleidfa: “Pan dwi’n sgwenni i deledi neu ffilm, maen hollol i’r gwrthwyneb, fi’n gorfod meddwl am bob cam o’r ffordd, sut mae’r gynulleidfa yn mynd i deimlo, beth mae nhw yn meddwl beth sy’n mynd i digwydd nesaf a wedyn ti’n trio newid e i beth ti’n meddwl mae nhw’n meddwl . Fi’n credu bod teledu a ffilm lot mwy o gyfrwng y gynulleidfa. Lle mae nofel yn llais personol ti a dwi’n triol sgwenni beth sy’n wir i fi yn hytrach na beth mae pobol eisiau ei darllen.”

Gofynnais i Fflur os bydd yn ymchwilio i genres gwahanol am ei gwaith ysgrifennu: “Fi’n credu bod y genre rwyf yn denu at yw Thriller, felly ma pob un peth dwi wedi ysgrifennu mewn ffordd wedi cael rhyw elfen o Thriller, neu rhywbeth tywyll, comedi tywyll. Dwi fili gweld fy hunain yn mynd yn orfodol i genres eraill.

Efo’i cerddoriaeth mae wedi cyhoeddi pedwar albwm ac yn 2010 cafodd y teitl ‘Artist Benywaidd Y Flwyddyn’ yn Ngwobrau Roc a Pop Radio Cymru a maent yn gobeithio rhyddhau albwm newydd o fewn y ddwy flynedd nesaf.

Mae cerddoriaeth wedi bod yn rhan fawr o’i phlentyndod: “Dwi wedi bod yn gwrando ar gerddoriaeth erioed, ers o ni’n fach a phan o ni’n blentyn, o ni yn obsesiynol am ganeuon ac yn dysgu pob curiad, pob gair ac yn hoffi creu caneuon yn huan ond dwi’n meddwl dyna yn sicr beth sy’n gwneud i fi drial creu cerddoriaeth yw bod fi’n caru’r gerddoriaeth, beth dwi’n clywed, felly does na ddim mwy ysbrydoliaeth na hynny.”

Yn siarad am ei cherddoriaeth diweddar esboniodd ei bod wedi rhyddhau can yn ddiweddar ar gyfer elusen: “Rwyf wedi rhyddhau un gan yn ddiweddar ar yr albwm ‘More in Common’ sydd yn codi arian am yr elusen ‘Hope not Hate’ a gwnes i recordio’r trac hyn cwpl o wythnosau yn ôl a wnaethom ni godi awch mawr ynddi i recordio mwy o ganeuon.”

Cafodd y gyfres poblogaidd ‘Parch’ ei ysgrifennu gan Fflur ac eglurodd pa fath o broses oedd e i ysgrifennu: “Achos chi’n gorfod gweithio gyda chynhyrchydd a cyfarwyddwr a golygydd sgript , felly chi’n sgwenni un drafft, a wedyn wrth gwrs chi’n cael tri set o nodiadau, chi’n sgwenni draft arall, wedyn chi’n cael set mwy o nodiadau, a mae pob un pennod o parch, wedi mynd trwy rhyw saith neu wyth drafft cyn cyrraedd y peth gorffenedig, felly dwi’n meddwl bod chi’n gorfod derbyn gyda teledu, bod chi yn gorfod newid eich stori tro ar ôl tro ar ôl tro, iddo fe wella cyn iddo fe fod mor dda a allai fod. Mae’n broses fwy anodd dwi’n meddwl yn bersonol o rhan, eich gwaith chi, a disgyblaeth ond ar y llaw arall pan chi’n dechrau gweithio gydag actorion a chi’n dechrau gweld y cynhyrchiad yn dod at ei gilydd, maen llawer mwy cyffroes na sgwenni nofel achos mae eich cymeriadau chi yn troi mewn i bobol go iawn.”

Ar gyfer ei chymeriadau yn Parch, eglurodd Fflur ei bod yn ysgrifennu synopsis ac yn siarad efo’r actorion i ddod i nabod nhw ar gyfer datblygu ei cymeriadau: “Nes i ysgrifennu synopsis i ddisgrifio y cymeriad Myfanwy a gan gastio Carys Eleri, a wedyn wnes i siarad mwy efo Carys i ddod i nabod hi yn well, a dechrau meddwl am pa fath o gymeriad allai hi fod yn seiliedig hefyd a’r math o actores yw Carys.” Wrth wneud hyn gwnaeth popeth ddod at ei gilydd a gwnaeth datblygu’r sgript i weithio efo’r actorion.

Pan gofynnodd am drydydd gyfres o Parch dywedodd: “Ni’n gobeithio byddwn yn datblygu trydydd cyfres ar hyn o bryd.”

Ysgrifennodd hi y ffilm Y Llyfrgell ac mae wedi cael ei enwebi am ‘Debut Screenplay’ yn y British Independent Film Awards: “Mae’r ffilm Y Llyfrgell newydd fod yn sinemâu, a mae’r ffilm wedi cael ei anweddi ar gyfer gwobrau yng ngŵyl ffilm Caeredin a gŵyl ffilm Waldenburg yn yr Almaen a ni’n gobeithio bydd y ffilm yn teithio ym mhellach dros y mis neu ddau nesa i wledydd eraill. Rwyf wedi cael enwebiad, y British Independent Film Awards ar gyfer ‘Debut Screenplay’.”

Eglurodd y broses o beth wnaeth i gael y ffilm i weithio ac beth sydd angen i’w wneud: “Gwnaeth y ffilm fynd drwy rhyw 50 neu 60 draft a gyda ffilm chi’n cael llawer o bobol wahanol i ariannu’r ffilm. Mae pob ariannwr yn credi rhywbeth gwahanol ynglŷn a beth ddylai’r stori fod, felly mae rhaid i chi fod yn eitha parod i dderbyn beirniadai i newid eich meddwl ynglŷn a beth ddylai’r stori fod. Gwnaeth cymryd chwech blynedd i fi, i orffen y ffilm, o’r dechrau i’r diwedd, mynd trwy lot o ffyrdd gwahanol o ddweud y stori ond fi’n credi beth syn dda ym myd ffilm os i chi yn gallu cael gafael mewn cynhyrchydd neu gyfarwyddwr da sydd yn fodlon gweithio’n agos gyda chi achos wedyn chi’n teimlo bod chi’n dîm a bod y person yna yn credu yn eich gweledigaeth chi a bod nhw eisiau i’r ffilm fod yn beth i chi eisiau iddo fod.”

Rhoddodd ychydig o gyngor i bobl sydd yn ysgrifennu llawn amser: “Mae rhaid i chi fod yn barod i weithio ar draws blatfformau gwahanol os i chi eisiau fod yn awdur llawn amser achos nes i ddechrau ysgrifenni rhyddiaith a mae rhyddiaith yn broses araf, felly pan wnes i ddechrau ysgrifennu am sgrin ar gyfer teledu dwi’n teimlo bod fi mor brysur bo rhaid i fi sgwenni bob dydd a mae hynna ymarfer da iawn, i unrhyw awdur, i sgwenni bob dydd. Nes i hefyd dechrau fel newyddiadurwraig yn ysgrifennu erthyglau i’r Big Issue, ac ar gyfer papurau. Mae’n dda os i chi gallu gwneud tymer bach o pob peth.”

Gan bod cymdeithas wedi newid a mae technoleg wedi cael dylanwad ar y ffordd rydym yn darllen llyfrau ond mae Fflur yn annog ei phlant i ddarllen a maent yn mwynhau darllen, dywedodd: “Dwi’n annog y merched i eistedd lawr gyda llyfr a mwynhau creu straeon eu hunain. Mae’n bwysig iawn ein bod yn dal yn rhoi mwynhad i blant bach o ddal llyfr yn ei llaw nhw a bod yn gyffroes am lyfrau. Dwi’n meddwl mae rhaid i ni annog plant i ddechrau’n araf gyda darllen.”

Yn y dyfodol maent yn gobeithio datblygu ffilm arall efo Euros Lyn a ysgrifennu nofel arall a hefyd i ysgrifennu drama lwyfan a mae’n datblygu syniadau ar y funud.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

10fed taith yr Urdd a’r Mentrau Iaith i’r Wladfa

Published

on

Glan-llyn: Criw Patagonia

A​R yr 21ain o Hydref eleni, bydd 25 o aelodau Urdd Gobaith Cymru yn dilyn ôl traed tua 200 o aelodau eraill wrth gychwyn ar daith fythgofiadwy i Batagonia.

Dyma’r 10fed daith i’r Urdd a’r Mentrau Iaith ei threfnu ers 2008 a bydd y grŵp o bobl ifanc sydd rhwng 16 a 18 oed yn treulio pythefnos yn gwneud gwaith gwirfoddol yn y Wladfa a chael blas ar ddiwylliant unigryw’r gymuned hon ym mhen arall y byd sy’n rhannu’r un iaith â nhw.

Daw’r 25 lwcus o bob cwr o Gymru ac mae pob un wedi bod yn brysur yn ceisio codi arian i fynd ar y daith. Mae eu hymdrechion wedi amrywio o werthu coed tân dros y gaeaf i gynnal rasus ping pong; ac o drefnu cyngherddau mawreddog i godi £1.70 drwy ganu ar stryd y pentref!

Mae’r criw wedi cael cyfle i ddod ynghyd ddwywaith ar gyrsiau preswyl ym Mhentre Ifan ac yng Nglan-llyn er mwyn dod i adnabod ei gilydd cyn mynd ar y daith.

Dywedodd Hannah Wright, Cydlynydd Ail Iaith Cenedlaethol gyda’r Urdd ac un o drefnwyr y daith eleni.

“Mae pob un o’r bobl ifanc wedi gweithio’n hynod o galed dros y flwyddyn ddiwethaf er mwyn codi’r arian oedd ei angen arnynt i fynd ar y daith. Maen nhw’n griw hyfryd a dw i’n siŵr y bydd hi’n daith fythgofiadwy i ni gyd. Mae Twm am ddod â’i iwcalili gydag e felly bydd digon o ganu ac adloniant!”

Ychwanegodd Siân Rogers, Cyfarwyddwr Gwaith Maes ac Ieuenctid y Gogledd Urdd Gobaith Cymru.​

“Rydym yn hynod falch o bartneriaeth yr Urdd gyda’r Mentrau Iaith er mwyn cynnig y cyfle arbennig hwn i’n haelodau yn flynyddol. Mae’n gyfle gwych i’r bobl ifanc gael blas ar ddiwylliant a bywyd yn y Wladfa a chael profiadau fydd yn aros yn y cof am byth.”

Continue Reading

Cymraeg

Curwch Ffliw

Published

on

MAE’R YMGYRCH genedlaethol i annog pobl mewn grwpiau cymwys ledled Cymru i gael brechiad i’w gwarchod rhag y ffliw wedi lansio Dydd Llun, 2 Hydref.

Mae’r ymgyrch Curwch Ffliw, o dan arweiniad Iechyd Cyhoeddus Cymru, yn annog y rhai sydd ei angen fwyaf i gael eu gwarchod bob blwyddyn rhag y ffliw, sy’n afiechyd sy’n gallu bod yn beryglus.

Yn y grwpiau cymwys mae merched beichiog, pobl â chyflyrau iechyd tymor hir cronig, a phawb 65 oed a hŷn.

Mae plant rhwng dwy ac wyth oed yn gymwys hefyd wrth i’r rhaglen frechu ar gyfer plant gael ei hymestyn eto eleni. Pigiad bach yw’r brechiad ar gyfer oedolion, ond i blant chwistrell trwyn syml yw’r brechiad.

Gall plant rhwng dwy a thair oed dderbyn y brechiad drwy chwistrell trwyn yn eu meddygfa a bydd y rhai yn y dosbarth derbyn ac ym mlynyddoedd ysgol 1, 2, 3 a 4 yn gallu ei gael yn yr ysgol.

Mae’r Cyfarwyddwr Iechyd Cyhoeddus ar gyfer (nodwch y bwrdd iechyd), yn annog pawb cymwys i gael brechiad y ffliw.

Pwysleisiodd y Gweinidog Iechyd Cyhoeddus, Rebecca Evans AC ei bod yn hanfodol bod y rhai sy’n wynebu’r risg fwyaf yn manteisio ar y brechiad am ddim: “Mae ffliw yn gallu bod yn salwch sy’n peryglu bywyd i rai pobl sy’n wynebu risg oherwydd eu hoedran, problem iechyd sylfaenol, neu am eu bod yn feichiog. Yn anffodus, mae ffliw yn lladd pobl yng Nghymru bob blwyddyn.

“Mae ffliw yn lledaenu’n rhwydd iawn. Bydd ymestyn y rhaglen i gynnwys mwy o blant eleni’n helpu i’w gwarchod rhag dal y ffliw, a bydd hefyd yn eu hatal rhag ei ledaenu i eraill yn y gymuned sy’n agored iawn i niwed efallai. Y llynedd, roedd y brechiad i blant yn effeithiol iawn ac mae’n braf gwybod bod cymaint o bobl ifanc wedi cael eu gwarchod.

“Mae pobl yn gallu bod yn ddifrifol wael gyda’r ffliw a brechiad y ffliw yw’r ffordd orau o warchod rhagddo, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn cael eich gwarchod yn fuan, er eich lles chi a phobl eraill.”

Er bod y rhan fwyaf o frechiadau ffliw y GIG yn cael eu rhoi mewn meddygfeydd, mae brechiadau i oedolion ar gael mewn llawer o fferyllfeydd cymunedol ledled Cymru.

Hefyd mae gan ofalwyr, gwirfoddolwyr sy’n darparu cymorth cyntaf mewn argyfwng ac Ymatebwyr Cyntaf Cymunedol hawl i gael y brechiad. Mae hefyd yn cael ei argymell i weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen, i’w gwarchod hwy a’r rhai yn eu gofal. Gallant siarad â’u hadran iechyd galwedigaethol neu eu cyflogwr am ble a phryd allant gael eu brechiad.

Dywedodd Dr Richard Roberts, Pennaeth y Rhaglen Afiechydon Ataliadwy Trwy Frechu yn Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Bob blwyddyn mae feirysau’r ffliw yn yr aer, gan wneud llawer o bobl yn sâl a bydd rhai’n wynebu sefyllfaoedd sy’n peryglu eu bywydau. Y llynedd cadarnhawyd bod gan 74 o gleifion yn unedau gofal dwys Cymru y ffliw.

“Mae feirws y ffliw’n gallu newid yn rheolaidd ac mae gwarchodaeth y brechiad yn gwanio gydag amser, felly os ydych chi mewn grŵp risg ac wedi cael y brechiad y llynedd, mae dal yn bwysig cael eich brechu eleni, fel eich bod wedi’ch gwarchod dros y gaeaf yma.

“Cael eich brechu rhag y ffliw bob blwyddyn yw’r ffordd unigol orau o warchod rhag dal neu ledaenu salwch sy’n gallu bod yn niweidiol iawn. Mae ffliw yn gallu bod yn ddifrifol iawn, hyd yn oed gyda thriniaeth – ond cael eich brechu sy’n cynnig y warchodaeth orau, felly gwnewch yn siŵr ei fod ar dop eich rhestr o bethau i’w gwneud yr hydref yma.”

Continue Reading

Cymraeg

​​Bydd cynlluniau iaith yn cael eu moderneiddio

Published

on

Alun Davies: ​'Gweithredu brys​' i gynyddu'r nifer o athrawon

MAE GWEINIDOG y Gymraeg, Alun Davies AC, wedi dweud mae Llywodraeth Cymru angen ​’addasu a moderneiddio​’ y ffordd mae addysg Gymraeg yn cael ei chynllunio, yn ôl.

Wrth siarad ar ddydd Mawrth, 10 Hydref, dywedodd Mr Davies wrth ACau: “Cefais fy siomi gan y diffyg uchelgais o fewn y cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg ar ddechrau’r flwyddyn, a dyna pam cafodd Aled Roberts ei benodi i gynnal adolygiad brys o’r system, ynghyd â chysylltu â’r awdurdodau lleol i drafod eu cynlluniau cyfredol.”

Mae gan awdurdodau lleol ddyletswydd statudol i baratoi a chyflwyno Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg i Lywodraeth Cymru eu hystyried.

Adroddiad Mistar Roberts yn cynnig 18 o argymhellion ar gyfer datblygu’r cynlluniau i’r dyfodol.

Dyweddod y Gweinidog: “Mi fyddwn ni’n derbyn pob un o’r argymhellion.”

Mae adroddiad Aled hefyd yn cynnig argymhellion ar gyfer cynllunio addysg Gymraeg ar gyfer y dyfodol.

Mae’r argymhellion yn cynnwys adolygiad o amserlenni’r WESPs i gyd-fynd â rhaglenni cyfalaf Llywodraeth Cymru, yn arbennig y rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, ac y dylid targedu’r buddsoddiad cyfalaf er mwyn sicrhau cysylltiad rhwng rhaglenni ysgolion a chyn ysgol.

Yn ail, dylid sefydlu panel neu fwrdd er mwyn trafod a phwyso a mesur y newidiadau sydd eu hangen i’r ddeddfwriaeth a’r rheoliadau cyn iddynt gael eu cyflwyno gerbron y Cynulliad.

Yn drydedd, cryfhau’r berthynas strategol rhwng llywodraeth leol a Mudiad Meithrin er mwyn sicrhau twf ar lefel pob sir a fydd yn cyfrannu at dargedau cenedlaethol Llywodraeth Cymru ar hyd y daith at 2050. Yna, symleiddio proses categoreiddio ieithyddol ysgolion; a chynllunio a gweithredu brys er mwyn cynyddu’r nifer o athrawon sydd yn cael eu hyfforddi i addysgu yn y Gymraeg.

Wrth ymateb i gyhoeddiad Mr Davies i’r Blaid Geidwadol, dywedodd Darren Millar: “I am concerned, frankly, that the existing Welsh language impact assessments, which local authorities are required to undertake with regard to developments over a certain size, are not always looking for opportunities through their section 106 agreements to extend Welsh-medium provision in their communities.”

Diolchodd Mr Davies Mr Millar am ei ‘ymateb adeiladol’.

Dywedodd: “O ran cynlluniau datblygu lleol, yn amlwg, mae hyn yn rhywbeth sydd wedi bod yn destun dadl rhai lleol mewn gwahanol rannau o’r wlad. Yr wyf wedi cyfarfod Ysgrifennydd y Cabinet dros yr amgylchedd er mwyn trafod sut y gallwn symud y materion hyn ymlaen.

“Yr ydym yn dal i ystyried ein safbwynt ar hynny. I mi, ni welaf reswm o gwbl pam na all awdurdodau lleol sicrhau bod unrhyw ysgolion a adeiladwyd fel na all rhan o’r cytundebau 106 yn cynlluniau datblygu lleol yn sicrhau bod y Gymraeg yn rhan o hynny.”

Dywedodd Llyr Gruffudd: “Rydw i’n cytuno â chi bod yn rhaid addasu a moderneiddio nawr y ffordd rydym ni yn cynllunio.

“Rŷch chi’n berffaith iawn i ddweud nid dim ond rôl i’r Llywodraeth yw hon. Mae’r awdurdodau lleol, y byrddau llywodraethwyr, y prifathrawon, y rhieni, y plant eu hunain, a’r gymuned yn ehangach, wrth gwrs, â rôl bwysig i’w chwarae.

“Ond y Llywodraeth sydd yn gorfod dangos yr arweiniad. Mae’n rhaid i’r Llywodraeth ddangos arweiniad cryf, arweiniad dewr, arweiniad diwyro, er mwyn sicrhau bod y gweddill yn dilyn. Heb hynny, yna rydw i yn ofni y byddwn ni’n cychwyn o fan o wendid.”

Ymatebwyd mae Gweindiog: “Rwy’n credu bod angen inni gydnabod lle mae’r sefyllfa a’r cymeriad ieithyddol yn wahanol yn rhannau gwahanol o’r wlad, a dechrau drwy gydweithio â rhieni a’r cymunedau i sicrhau ein bod ni’n symud yn yr un cyfeiriad i sicrhau bod yna fwy o Gymraeg a mwy o gyfle i gael addysg drwy gyfrwng y Gymraeg ac addysg Gymraeg, ac i wneud hynny drwy gytundeb.

“Felly, yr uchelgais sydd gen i yw ein bod ni’n gallu symud ymlaen drwy gytundeb i ehangu addysg Gymraeg ym mhob un rhan o’r wlad.”

Dywedodd Mr Davies ei fod e’n derbyn hefyd bod angen ​’gweithredu brys​’ i gynyddu’r nifer o athrawon sy’n cael eu hyfforddi i addysgu yn y Gymraeg

Continue Reading

Popular This Week