Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Edrych ymlaen at y 6 Gwlad RBS ar S4C

Published

on

AR DROTHWY blwyddyn taith y Llewod i Seland Newydd, mae mwy o gyffro nag arfer wrth edrych ymlaen at y 6 Gwlad RBS eleni, yn ôl sylwebydd Clwb Rygbi Rhyngwladol, Gareth Charles.

S4C yw’r unig ddarlledwr i ddangos pob un o gemau Cymru yn y 6 Gwlad RBS eleni, ac mae’r sylwebydd profiadol yn rhan annatod o’r tîm cyflwyno. Bydd Gareth, sy’n hanu o Bont-henri yng Nghwm Gwendraeth, yn cael cwmni’r cyn-gapten Gwyn Jones yn y blwch sylwebu tra bydd y cyn-chwaraewyr rhyngwladol Shane Williams, Andrew Coombs, Dafydd Jones, Nicky Robinson a Deiniol Jones yn ymuno â’r cyflwynydd Gareth Rhys Owen yn ystod y Bencampwriaeth.

Bydd S4C hefyd yn dangos dwy o gemau tîm Cymru Dan 20 yn fyw, yn ogystal â gêm tîm y

merched yn erbyn Iwerddon. Bydd uchafbwyntiau gemau’r merched hefyd i’w gweld ar Clwb2, sy’n cael ei darlledu bob nos Sul.

Gyda’r 6 Gwlad yn agosáu, cawsom sgwrs gyda Gareth i glywed pwy a beth fydd yn debygol o greu argraff yn y gystadleuaeth.

Gyda Warren Gatland i ffwrdd efo’r Llewod, Rob Howley yn cymryd ei le ac Alun-Wyn Jones yn cymryd lle Sam Warburton fel capten – mae’n gyfnod o newid i dîm Cymru. Wyt ti’n rhagweld Pencampwriaeth anodd i Gymru?

Mae ‘na lot fawr o bwysau ar Gymru a Rob Howley i newid eu steil nhw a chwarae mwy o rygbi agored. Gan ein bod ni’n chwarae yn erbyn Yr Eidal yn y gêm gyntaf a gan fod pwyntiau bonws ar gael am y tro cyntaf eleni, mae ‘na bwysau ar y garfan i ddechrau’n dda – er ein bod ni fel arfer yn cael dechrau gwael i bob cystadleuaeth.

Pwy yw’r ffefrynnau i ennill y gystadleuaeth eleni?

‘Swn i’n dweud Lloegr. Mae’r gwelliant maen nhw ‘di ‘neud o dan Eddie Jones yn rhyfeddol. Maen nhw’n chwarae rygbi da ac mae dyfnder gwirioneddol gyda nhw. Ond mae Iwerddon yn dynn ar eu sodlau ac ar ôl eu buddugoliaeth hanesyddol yn erbyn Seland Newydd yn ystod yr hydref, maen nhw’n fygythiad i Loegr.

Pa chwaraewyr fyddi di’n edrych ymlaen at eu gweld eleni?

I Gymru, yn amlwg, mae Taulupe Faletau ar ei ddydd yn un o’r goreuon yn y byd. Mae gan Loegr Maro Itoje yn yr ail-reng, a hefyd y canolwr Jonathan Joseph, sydd yn rhywun sydd wastad yn creu problemau i Gymru. Mae Tommy Seymour a Stuart Hogg yn gallu creu argraff i’r Alban. Mae hi’n flwyddyn y Llewod, felly dwi’n credu y bydd hynny’n codi’r safon drwyddi draw.

Efo’r holl ffactorau newydd – y Llewod a’r pwyntiau bonws – faint wyt ti’n edrych ymlaen at y gystadleuaeth eleni?

Eleni dwi’n edrych ymlaen yn fwy nag arfer. Rwyi’n edrych ymlaen at gystadleuaeth y merched hefyd i weld sut maen nhw’n gwneud yn eu cartref newydd ym Mharc yr Arfau a bydda i’n sylwebu ar eu gêm yn erbyn Iwerddon. Bydda i’n sylwebu ar un o gemau’r tîm Dan 20 hefyd ac mae ‘na wastad awyrgylch gwych lan ym Mharc Eirias ar gyfer y gemau yna. Mae’n bleser dilyn tîm y dynion i Rufain a Pharis hefyd, mae’n rhaid dweud.

Pa atgofion 6 Gwlad (neu 5 Wlad) sy’n sefyll allan fwyaf i chdi?

Yr un amlwg yw’r gêm lle sgoriodd Scott Gibbs y cais bythgofiadwy yna yn y gêm yn Wembley – bydd hwnna ‘da fi am byth. Y gêm hefyd lle rhoddon ni 30 o bwyntiau ar Loegr yng Nghaerdydd yn 2013, roedd hynny’n gêm ffantastig. Felly, mae’n debyg mai buddugoliaethau dros Loegr yw’r prif atgofion. Wrth gwrs, yr un arall sy’n aros yn y cof yw’r fuddugoliaeth dros Iwerddon i ennill y Gamp Lawn yng Nghaerdydd yn 2005, o dan Mike Ruddock. Doeddwn i erioed ‘di gweld gymaint o dorfeydd yn y ddinas, ac roedd e’n ddiwrnod gwych.

Clwb Rygbi Rhyngwladol: Yr Eidal Dan 20 v Cymru Dan 20, Nos Wener 3 Chwefror 5.30, S4C. Sylwebaeth Saesneg ar gael .

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

10fed taith yr Urdd a’r Mentrau Iaith i’r Wladfa

Published

on

Glan-llyn: Criw Patagonia

A​R yr 21ain o Hydref eleni, bydd 25 o aelodau Urdd Gobaith Cymru yn dilyn ôl traed tua 200 o aelodau eraill wrth gychwyn ar daith fythgofiadwy i Batagonia.

Dyma’r 10fed daith i’r Urdd a’r Mentrau Iaith ei threfnu ers 2008 a bydd y grŵp o bobl ifanc sydd rhwng 16 a 18 oed yn treulio pythefnos yn gwneud gwaith gwirfoddol yn y Wladfa a chael blas ar ddiwylliant unigryw’r gymuned hon ym mhen arall y byd sy’n rhannu’r un iaith â nhw.

Daw’r 25 lwcus o bob cwr o Gymru ac mae pob un wedi bod yn brysur yn ceisio codi arian i fynd ar y daith. Mae eu hymdrechion wedi amrywio o werthu coed tân dros y gaeaf i gynnal rasus ping pong; ac o drefnu cyngherddau mawreddog i godi £1.70 drwy ganu ar stryd y pentref!

Mae’r criw wedi cael cyfle i ddod ynghyd ddwywaith ar gyrsiau preswyl ym Mhentre Ifan ac yng Nglan-llyn er mwyn dod i adnabod ei gilydd cyn mynd ar y daith.

Dywedodd Hannah Wright, Cydlynydd Ail Iaith Cenedlaethol gyda’r Urdd ac un o drefnwyr y daith eleni.

“Mae pob un o’r bobl ifanc wedi gweithio’n hynod o galed dros y flwyddyn ddiwethaf er mwyn codi’r arian oedd ei angen arnynt i fynd ar y daith. Maen nhw’n griw hyfryd a dw i’n siŵr y bydd hi’n daith fythgofiadwy i ni gyd. Mae Twm am ddod â’i iwcalili gydag e felly bydd digon o ganu ac adloniant!”

Ychwanegodd Siân Rogers, Cyfarwyddwr Gwaith Maes ac Ieuenctid y Gogledd Urdd Gobaith Cymru.​

“Rydym yn hynod falch o bartneriaeth yr Urdd gyda’r Mentrau Iaith er mwyn cynnig y cyfle arbennig hwn i’n haelodau yn flynyddol. Mae’n gyfle gwych i’r bobl ifanc gael blas ar ddiwylliant a bywyd yn y Wladfa a chael profiadau fydd yn aros yn y cof am byth.”

Continue Reading

Cymraeg

Curwch Ffliw

Published

on

MAE’R YMGYRCH genedlaethol i annog pobl mewn grwpiau cymwys ledled Cymru i gael brechiad i’w gwarchod rhag y ffliw wedi lansio Dydd Llun, 2 Hydref.

Mae’r ymgyrch Curwch Ffliw, o dan arweiniad Iechyd Cyhoeddus Cymru, yn annog y rhai sydd ei angen fwyaf i gael eu gwarchod bob blwyddyn rhag y ffliw, sy’n afiechyd sy’n gallu bod yn beryglus.

Yn y grwpiau cymwys mae merched beichiog, pobl â chyflyrau iechyd tymor hir cronig, a phawb 65 oed a hŷn.

Mae plant rhwng dwy ac wyth oed yn gymwys hefyd wrth i’r rhaglen frechu ar gyfer plant gael ei hymestyn eto eleni. Pigiad bach yw’r brechiad ar gyfer oedolion, ond i blant chwistrell trwyn syml yw’r brechiad.

Gall plant rhwng dwy a thair oed dderbyn y brechiad drwy chwistrell trwyn yn eu meddygfa a bydd y rhai yn y dosbarth derbyn ac ym mlynyddoedd ysgol 1, 2, 3 a 4 yn gallu ei gael yn yr ysgol.

Mae’r Cyfarwyddwr Iechyd Cyhoeddus ar gyfer (nodwch y bwrdd iechyd), yn annog pawb cymwys i gael brechiad y ffliw.

Pwysleisiodd y Gweinidog Iechyd Cyhoeddus, Rebecca Evans AC ei bod yn hanfodol bod y rhai sy’n wynebu’r risg fwyaf yn manteisio ar y brechiad am ddim: “Mae ffliw yn gallu bod yn salwch sy’n peryglu bywyd i rai pobl sy’n wynebu risg oherwydd eu hoedran, problem iechyd sylfaenol, neu am eu bod yn feichiog. Yn anffodus, mae ffliw yn lladd pobl yng Nghymru bob blwyddyn.

“Mae ffliw yn lledaenu’n rhwydd iawn. Bydd ymestyn y rhaglen i gynnwys mwy o blant eleni’n helpu i’w gwarchod rhag dal y ffliw, a bydd hefyd yn eu hatal rhag ei ledaenu i eraill yn y gymuned sy’n agored iawn i niwed efallai. Y llynedd, roedd y brechiad i blant yn effeithiol iawn ac mae’n braf gwybod bod cymaint o bobl ifanc wedi cael eu gwarchod.

“Mae pobl yn gallu bod yn ddifrifol wael gyda’r ffliw a brechiad y ffliw yw’r ffordd orau o warchod rhagddo, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn cael eich gwarchod yn fuan, er eich lles chi a phobl eraill.”

Er bod y rhan fwyaf o frechiadau ffliw y GIG yn cael eu rhoi mewn meddygfeydd, mae brechiadau i oedolion ar gael mewn llawer o fferyllfeydd cymunedol ledled Cymru.

Hefyd mae gan ofalwyr, gwirfoddolwyr sy’n darparu cymorth cyntaf mewn argyfwng ac Ymatebwyr Cyntaf Cymunedol hawl i gael y brechiad. Mae hefyd yn cael ei argymell i weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen, i’w gwarchod hwy a’r rhai yn eu gofal. Gallant siarad â’u hadran iechyd galwedigaethol neu eu cyflogwr am ble a phryd allant gael eu brechiad.

Dywedodd Dr Richard Roberts, Pennaeth y Rhaglen Afiechydon Ataliadwy Trwy Frechu yn Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Bob blwyddyn mae feirysau’r ffliw yn yr aer, gan wneud llawer o bobl yn sâl a bydd rhai’n wynebu sefyllfaoedd sy’n peryglu eu bywydau. Y llynedd cadarnhawyd bod gan 74 o gleifion yn unedau gofal dwys Cymru y ffliw.

“Mae feirws y ffliw’n gallu newid yn rheolaidd ac mae gwarchodaeth y brechiad yn gwanio gydag amser, felly os ydych chi mewn grŵp risg ac wedi cael y brechiad y llynedd, mae dal yn bwysig cael eich brechu eleni, fel eich bod wedi’ch gwarchod dros y gaeaf yma.

“Cael eich brechu rhag y ffliw bob blwyddyn yw’r ffordd unigol orau o warchod rhag dal neu ledaenu salwch sy’n gallu bod yn niweidiol iawn. Mae ffliw yn gallu bod yn ddifrifol iawn, hyd yn oed gyda thriniaeth – ond cael eich brechu sy’n cynnig y warchodaeth orau, felly gwnewch yn siŵr ei fod ar dop eich rhestr o bethau i’w gwneud yr hydref yma.”

Continue Reading

Cymraeg

​​Bydd cynlluniau iaith yn cael eu moderneiddio

Published

on

Alun Davies: ​'Gweithredu brys​' i gynyddu'r nifer o athrawon

MAE GWEINIDOG y Gymraeg, Alun Davies AC, wedi dweud mae Llywodraeth Cymru angen ​’addasu a moderneiddio​’ y ffordd mae addysg Gymraeg yn cael ei chynllunio, yn ôl.

Wrth siarad ar ddydd Mawrth, 10 Hydref, dywedodd Mr Davies wrth ACau: “Cefais fy siomi gan y diffyg uchelgais o fewn y cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg ar ddechrau’r flwyddyn, a dyna pam cafodd Aled Roberts ei benodi i gynnal adolygiad brys o’r system, ynghyd â chysylltu â’r awdurdodau lleol i drafod eu cynlluniau cyfredol.”

Mae gan awdurdodau lleol ddyletswydd statudol i baratoi a chyflwyno Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg i Lywodraeth Cymru eu hystyried.

Adroddiad Mistar Roberts yn cynnig 18 o argymhellion ar gyfer datblygu’r cynlluniau i’r dyfodol.

Dyweddod y Gweinidog: “Mi fyddwn ni’n derbyn pob un o’r argymhellion.”

Mae adroddiad Aled hefyd yn cynnig argymhellion ar gyfer cynllunio addysg Gymraeg ar gyfer y dyfodol.

Mae’r argymhellion yn cynnwys adolygiad o amserlenni’r WESPs i gyd-fynd â rhaglenni cyfalaf Llywodraeth Cymru, yn arbennig y rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, ac y dylid targedu’r buddsoddiad cyfalaf er mwyn sicrhau cysylltiad rhwng rhaglenni ysgolion a chyn ysgol.

Yn ail, dylid sefydlu panel neu fwrdd er mwyn trafod a phwyso a mesur y newidiadau sydd eu hangen i’r ddeddfwriaeth a’r rheoliadau cyn iddynt gael eu cyflwyno gerbron y Cynulliad.

Yn drydedd, cryfhau’r berthynas strategol rhwng llywodraeth leol a Mudiad Meithrin er mwyn sicrhau twf ar lefel pob sir a fydd yn cyfrannu at dargedau cenedlaethol Llywodraeth Cymru ar hyd y daith at 2050. Yna, symleiddio proses categoreiddio ieithyddol ysgolion; a chynllunio a gweithredu brys er mwyn cynyddu’r nifer o athrawon sydd yn cael eu hyfforddi i addysgu yn y Gymraeg.

Wrth ymateb i gyhoeddiad Mr Davies i’r Blaid Geidwadol, dywedodd Darren Millar: “I am concerned, frankly, that the existing Welsh language impact assessments, which local authorities are required to undertake with regard to developments over a certain size, are not always looking for opportunities through their section 106 agreements to extend Welsh-medium provision in their communities.”

Diolchodd Mr Davies Mr Millar am ei ‘ymateb adeiladol’.

Dywedodd: “O ran cynlluniau datblygu lleol, yn amlwg, mae hyn yn rhywbeth sydd wedi bod yn destun dadl rhai lleol mewn gwahanol rannau o’r wlad. Yr wyf wedi cyfarfod Ysgrifennydd y Cabinet dros yr amgylchedd er mwyn trafod sut y gallwn symud y materion hyn ymlaen.

“Yr ydym yn dal i ystyried ein safbwynt ar hynny. I mi, ni welaf reswm o gwbl pam na all awdurdodau lleol sicrhau bod unrhyw ysgolion a adeiladwyd fel na all rhan o’r cytundebau 106 yn cynlluniau datblygu lleol yn sicrhau bod y Gymraeg yn rhan o hynny.”

Dywedodd Llyr Gruffudd: “Rydw i’n cytuno â chi bod yn rhaid addasu a moderneiddio nawr y ffordd rydym ni yn cynllunio.

“Rŷch chi’n berffaith iawn i ddweud nid dim ond rôl i’r Llywodraeth yw hon. Mae’r awdurdodau lleol, y byrddau llywodraethwyr, y prifathrawon, y rhieni, y plant eu hunain, a’r gymuned yn ehangach, wrth gwrs, â rôl bwysig i’w chwarae.

“Ond y Llywodraeth sydd yn gorfod dangos yr arweiniad. Mae’n rhaid i’r Llywodraeth ddangos arweiniad cryf, arweiniad dewr, arweiniad diwyro, er mwyn sicrhau bod y gweddill yn dilyn. Heb hynny, yna rydw i yn ofni y byddwn ni’n cychwyn o fan o wendid.”

Ymatebwyd mae Gweindiog: “Rwy’n credu bod angen inni gydnabod lle mae’r sefyllfa a’r cymeriad ieithyddol yn wahanol yn rhannau gwahanol o’r wlad, a dechrau drwy gydweithio â rhieni a’r cymunedau i sicrhau ein bod ni’n symud yn yr un cyfeiriad i sicrhau bod yna fwy o Gymraeg a mwy o gyfle i gael addysg drwy gyfrwng y Gymraeg ac addysg Gymraeg, ac i wneud hynny drwy gytundeb.

“Felly, yr uchelgais sydd gen i yw ein bod ni’n gallu symud ymlaen drwy gytundeb i ehangu addysg Gymraeg ym mhob un rhan o’r wlad.”

Dywedodd Mr Davies ei fod e’n derbyn hefyd bod angen ​’gweithredu brys​’ i gynyddu’r nifer o athrawon sy’n cael eu hyfforddi i addysgu yn y Gymraeg

Continue Reading

Popular This Week