Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Eisteddfod Llangollen – 'Pawb yn cyd-dynnu’

Published

on

Plant ar orymdaith: Yn yr Eisteddfod agor

BYDD TREF fechan Llangollen yng Ngogledd Ddwyrain Cymru yn cael ei thrawsnewid yn fôr o ddawns a cherddoriaeth liwgar o bedwar ban byd yr wythnos hon.

A gydag Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn dathlu ei phen-blwydd yn 70 eleni, bydd S4C yn darlledu’r cystadlu a’r canu, y dawnsio a’r diwylliant wrth i Eisteddfodwyr o bob cwr o’r byd heidio yno i gynnig gwledd i’r glust a’r llygad.

Bydd rhaglenni dyddiol yn ystod y dydd a gyda’r hwyr ar S4C yn ogystal â darllediadau arbennig o gystadleuaeth Côr y Byd ac uchafbwyntiau Cyngerdd Gala arbennig iawn.

Yn rhan o dîm cyflwyno rhaglenni’r dydd eleni mae Morgan Jones ac Elin Llwyd. Y nhw, yn ogystal ag ambell arbenigwr, fydd yn trin a thrafod y cystadlaethau corawl, dawnsio, unawdau ac offerynnol ac yn rhoi blas o fwrlwm y maes a’r dref wrth i ddwsinau o gerddorion a dawnswyr o bedwar ban byd geisio am y gwobrau.

Nia Roberts a Trystan Ellis- Morris fydd yn cyflwyno’r rhaglenni uchafbwyntiau gyda’r nos, yn clywed straeon a hanesion difyr am y cystadleuwyr ac yn rhannu yn nathliadau’r buddugwyr. Cawn hefyd hanes y grwpiau o Gymru sy’n cystadlu yn Llangollen.

Mae Trystan Ellis-Morris bellach yn hen law ar gyflwyno o’r ŵyl ac yn cyfaddef mai cyflwyno o Langollen yw un o’r swyddi gorau yn ei galendr gwaith.

“Dwi’n meddwl mai’r prif reswm dros hyn ydy’r ‘buzz’ mae rhywun yn ei deimlo wrth gerdded adra’ o’r maes yn ôl i’r gwesty ar ôl diwrnod hir a blinedig ac yn sydyn gweld a chlywed canu, perfformiadau, bandiau, dawnsio a phob math o synau a symudiadau ar hyd y strydoedd. Mae pawb yn cyd-dynnu ac yn gwerthfawrogi diwylliant ei gilydd ac yn cael lot fawr o hwyl wrth wneud. Mae hwnna yn brofiad arbennig iawn,” meddai’r cyflwynydd sy’n wreiddiol o Ddeiniolen ond sydd bellach yn byw yn Hammersmith yng Ngorllewin Llundain.

Mae e’n cyfadde’ serch hynny, gyda’r amrywiaeth o ieithoedd a diwylliannau mae’n dod ar eu traws wrth gyflwyno o’r ŵyl, bod ambell gamddealltwriaeth yn digwydd.

“Y flwyddyn gyntaf wnes i gyflwyno, mi oeddwn i’n eitha’ nerfus a ddim cweit yn siŵr beth i ddisgwyl. Mae’n sefyll i reswm y byddai rhyw gymhlethdod iaith yn digwydd o gofio’r acen Deiniolen gryf sy’ gen i! Mi ges i’n nhaflu i ganol y parêd enwog i gyfweld â chriw lliwgar ac annwyl o Dde Affrica. Mi wnes i ofyn yn fy Saesneg gorau, ‘How are you, what do you think of Llangollen?’

Wedi oedi am ‘chydig eiliadau oedd yn teimlo fel oriau, ac edrychiad dryslyd ar wyneb y ddynes, ges i’r ateb, ‘Can you repeat in English please?’ Mi wnes i golli’r plot yn lân a chwerthin heb unrhyw reolaeth gan fod y nyrfs wedi cael y gora’ ohona i!”

Bydd nifer o ieithoedd i’w clywed yn rhaglen uchafbwyntiau’r Cyngerdd Gala, nos Sul, 9 Gorffennaf ar S4C. Yn rhan o’r cyngerdd mae gwaith arbennig, darn aml-ieithog ‘Calling All Dawns’ sy’n cynnwys yr ieithoedd Swahili, Pwyleg, Sansgrit ac iaith y Maori ac sydd wedi ei gyfansoddi gan yr Americanwr Christopher Tin. Mae symudiad agoriadol y darn – ‘Baba Yetu’ yn yr iaith Swahili a daeth y darn i amlygrwydd yn sgil ei ddefnydd fel trac sain i gêm fideo Civilization IV ac enillodd wobr Grammy yn sgil hyn.

Perfformir y gwaith gan gôr rhyngwladol arbennig ynghyd â cherddorfa cwmni Opera Cenedlaethol Cymru a nifer o unawdwyr gan gynnwys y soprano Elin Manahan Thomas o Orseinon yn wreiddiol.

Pinacl y cystadlu yn ystod yr wythnos bydd Cystadleuaeth Côr y Byd 2017 ar y nos Sadwrn. Bydd enillwyr cystadlaethau arbennig y corau ieuenctid, cymysg, meibion, merched a’r categori agored yn cystadlu am anrhydedd Côr y Byd 2017, tlws Luciano Pavarotti a gwobr ariannol o £3,000. Bydd S4C yn darlledu’r gystadleuaeth yn ei chyfanrwydd i gloi wythnos lawn o gystadlu lliwgar.

Llangollen 2017 ar S4C : Mercher 5 Gorffennaf – Sul 9 Gorffennaf – amseroedd yn amrywio

Continue Reading

Cymraeg

Plufio tyrcwn, Hywel Gwynfryn a menyn mewn peiriant golchi…

Published

on

Clin Lan y Archif S4C: Beth arall mae Elis James wedi'i weld?

MAE ELIS JAMES wedi bod yn loetran ‘rownd y bac’ yn S4C, ble mae hen dapiau’r archif yn cael eu taflu. Wrth dyrchu at ei benelin yn y sgip, mae e wedi dod o hyd i ambell classic i’w rhannu gyda’r byd yn y gyfres newydd Elis James: Cic Lan yr Archif.

O wneud menyn mewn peiriant golchi, i dechnoleg ddiweddaraf ffonau symudol maint bricsen, mae Elis wedi dod o hyd i’r pethe rhyfeddaf wrth dwrio drwy archif S4C, BBC Cymru a HTV.

Technoleg sy’n cael sylw yn y bennod gynta’ ar nos Fercher, 25 Ebrill, ond does dim byd – o ffermio i chwaraeon – na neb, y tu hwnt i’w hiwmor, gan gynnwys yr Eisteddfod.

Meddai Elis, “Wrth edrych ar raglenni technoleg, ti’n chwerthin ar faint y ffonau symudol a gweld pobl yn rhyfeddu at dechnoleg oedd yn mynd i newid y byd yn 1985. Ti’n sylwi nawr fod neb wedi prynu nhw; fel y ddyfais i osgoi cheque fraud. Sa’i wedi ysgrifennu siec ers pymtheg mlynedd!

“Ti jyst yn edrych ar y rhaglenni, ac maen nhw i gyd yn addo mai fel hyn y byddwn ni’n byw yn y flwyddyn 2000. Ac, fel rhywun wnaeth fyw drwy’r flwyddyn 2000, sa’ i’n gwybod amdanoch chi, ond doedd dim fax machine symudol gyda fi!”

Mae’r gyfres wedi rhoi cyfle i Elis ehangu ei obsesiwn gyda Hywel Gwynfryn – “trysor cenedlaethol a genius” yn ôl Elis, gan fanteisio ar y cyfle i dynnu coes hefyd. A bydd ambell eicon arall, gan gynnwys Arfon Haines Davies a Sulwyn Thomas, yn cael y driniaeth ‘cic lan yr archif’ gan Elis hefyd, a hynny ar ffurf clipiau a sgetsys.

“Fi’n meddwl bod Hywel Gwynfryn yn drysor cenedlaethol,” meddai Elis. “Mae’n gweithio ar lefel hollol wahanol i bawb arall, achos wnaeth e gymaint o raglenni gwahanol. Oedd e fel utility player. Oedd S4C jyst yn towlu Hywel mewn a doedd e byth yn achwyn, byth yn conan. Ac mae e wastad yn fodlon gwneud pethau peryglus a gwneud ffŵl o’i hunan.”

Awydd Elis i ddarganfod mwy amdanom ni’r Cymry yw’r sbardun y tu ôl i’r gyfres. A drwy ddefnyddio’r archif mae e wedi creu darlun o hanner canrif o fywyd yng Nghymru, o’r digri’ i’r hollol absẃrd! Ac mae un clip wedi’i leoli yn ei filltir sgwâr ei hun yn sefyll allan fel darlun da o’r 1960au.

“Ges i real syndod faint mae bywyd wedi newid dros yr hanner canrif ddiwetha’,” meddai Elis. “Dychmygwch y 60au; Mae’r Beatles newydd ryddhau Sgt. Pepper, Bob Dylan wedi mynd yn drydanol, mae’n Summer of Love ym Mhrydain – ac mae pobol mewn clwb yng Nghroesyceiliog ger Caerfyrddin yn cwrdd i blufio tyrcwn! Ti’n sylwi cyn lleied o adloniant oedd i’w gael yng nghefn gwlad Cymru!”

Continue Reading

Cymraeg

Prif Gwnstabl yn Croesawu Gŵr o Sir Gâr i’w Brif Dîm

Published

on

Mae croeso cynnes: (Ch- Dde) Mark Collins, Richard Lewis, Darren Davies)

D​DOE cyhoeddodd Heddlu Dyfed-Powys y Prif Gwnstabl Cynorthwyol (PGC) Richard Lewis yn aelod diweddaraf eu Tîm Prif Swyddogion (ar ddydd Llun, Ebrill 16).

Mae Richard, sy’n Gymro Cymraeg o Sir Gaerfyrddin, wedi codi drwy’r rhengoedd ers ymuno â’r heddlu fel Cwnstabl 18 mlynedd yn ôl (yn 2000), ac y mae wedi gweithio fel swyddog heddlu lifrog ar draws Sir Gaerfyrddin, Ceredigion, Sir Benfro a Phowys.

Meddai’r PGC Richard Lewis: “Mae’n anrhydedd gen i gael fy mhenodi’n Brif Gwnstabl Cynorthwyol yn fy heddlu cartref.

“Rwy’n byw yn lleol ac mae gen i deulu yma, felly y mae’n bwysicach fyth i mi fy mod yn gwneud y gorau y gallaf i wasanaethu cymuned Dyfed-Powys.”

Daw ei benodiad ym mlwyddyn dathlu hanner canmlwyddiant Heddlu Dyfed-Powys, pan welir yr heddlu dan arweiniad Tîm Prif Swyddogion sydd ar y cyd â dros 50 mlynedd o wasanaeth yn Heddlu Dyfed-Powys. Mae ganddynt 80 mlynedd o brofiad yn plismona ar draws y DU.

Parhaodd: “Mae cymaint o waith da’n digwydd ar draws yr heddlu i gadw pobl yn ddiogel – rwy’n edrych ymlaen at adeiladu ar hwn fel aelod o’r Tîm Prif Swyddogion, wrth i ni anelu at ddod yn heddlu rhagorol.

“Hoffwn ddiolch i’r Prif Gwnstabl a’r Dirprwy Prif Gwnstabl am y cyfle anhygoel hwn.”

Yn 2010 treuliodd y PGC Lewis chwe mis ar Fulbright – rhaglen addysgol glodfawr – ym Mhrifysgol Talaith Pensylfania ac Adran Heddlu Efrog Newydd, lle bu’n astudio’r defnydd o daser yn UDA. Y mae hefyd yn astudio ar gyfer PhD mewn plismona cudd.

Meddai’r Prif Gwnstabl Mark Collins: “Rydw i wrth fy modd yn dyrchafu Richard i rôl y PGC. Daw â chyfoeth o brofiad o wasanaethu ein cymunedau lleol.

“Y mae’n gaffaeliad i Dîm y Prif Swyddogion. Gyda’i egni a’i ymroddiad ef does gen i ddim amheuaeth na fyddwn yn parhau ar daith gwelliant yr heddlu.”

Bydd Richard yn cychwyn yn swyddogol yn ei swydd ar Ebrill 22, 2018. Bydd yn dod yn arweinydd Cymru gyfan ar gyfer Swyddogion Cymunedol yr Heddlu (SCCH).

Continue Reading

Cymraeg

Cyllid ychwanegol i gynorthwyo Mudiad Meithrin

Published

on

Rwyf wrth fy modd felly yn cyhoeddi’r cyllid ychwanegol hwn: Meddai Eluned Morgan

DYFARNWYD miliwn o bunnoedd y flwyddyn yn ychwanegol dros y ddwy flynedd nesaf i Fudiad Meithrin, i gynorthwyo’r sefydliad i feithrin gallu ychwanegol a chyfrannu tuag at sicrhau miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

Dydd Llun Ebrill 16 fe ymwelodd Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, Eluned Morgan a Chylch Meithrin Pont-y-pwl i glywed mwy am y gwaith gan Dr Gwenllian Lansdown Davies, Prif Weithredwr Mudiad Meithrin.

Bydd y sefydliad yn cael £3.031 miliwn y flwyddyn am y ddwy flwyddyn ariannol nesaf. Mae hyn yn cynnwys £2.031 miliwn o gyllid blynyddol a £1 miliwn y flwyddyn yn ychwanegol yn rhan o’r fargen rhwng Plaid Cymru a Llywodraeth Cymru ynglyn â’r gyllideb.

Bydd y cyllid ychwanegol yn caniatáu i Fudiad Meithrin:

  • gynnig cymorth ychwanegol i sefydlu lleoliadau newydd mewn mannau â blaenoriaeth ledled Cymru lle nad oes digon o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg
  • datblygu modelau gwahanol ar gyfer cylchoedd meithrin newydd
  • cryfhau strwythurau rhanbarthol a chenedlaethol Mudiad Meithrin i gefnogi’r cynnydd yn nifer yr aelodau.

Fel rhan o’r gwaith hwn mae Torfaen wedi’i adnabod fel un o’r ardaloedd blaenoriaeth ar gyfer datblygu darpariaeth newydd. Mae Mudiad Meithrin yn gweithio yn agos gydag awdurdodau lleol a phartneriaid eraill i sicrhau bod y lleoedd ychwanegol fydd yn cael eu datblygu dros y blynyddoedd nesaf yn cael eu targedu yn effeithiol a galluogi cymaint o blant a phosib i gychwyn ar y daith i ddwyieithrwydd.

Meddai Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, Eluned Morgan, wrth gyhoeddi’r cyllid: “Mae miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 yn darged uchelgeisiol iawn. Mae addysg, ac addysg y blynyddoedd cynnar yn arbennig, yn allweddol yn hyn o beth a dyna pam yr ydym wedi gosod targedau i ehangu darpariaeth cyfrwng Cymraeg trwy sefydlu 40 o gylchoedd meithrin Cymraeg ychwanegol erbyn 2021 a 150 o gylchoedd meithrin Cymraeg ychwanegol dros y degawd sydd i ddod.

“Gan mai Mudiad Meithrin yw’r arbenigwr ym maes gofal plant ac addysg y blynyddoedd cynnar yn y Gymraeg, mae gan y sefydliad gyfraniad hollbwysig i’w wneud. Rwyf wrth fy modd felly yn cyhoeddi’r cyllid ychwanegol hwn i’w gynorthwyo i gyfrannu at y targed.”

Meddai Dr Gwenllian Lansdown Davies, Prif Weithredwr Mudiad Meithrin: “Bydd buddsoddiad ariannol ychwanegol Llywodraeth Cymru yn galluogi Mudiad Meithrin i sicrhau agor Cylchoedd Meithrin a Ti a Fi o’r newydd er mwyn cyfrannu at dargedau uchelgeisiol strategaeth iaith ‘Cymraeg 2050’. Mae’r berthynas rhwng cynnydd yr iaith a gofal plant yn allweddol i lwyddiant y cynllun hwn.”

Continue Reading

Popular This Week