Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Llenyddiaeth Cymru yn ymladd yn ôl

Published

on

Medwin Hughes: Mae wedi cael ei feirniadu

BEIRNIADWYD Llywodraeth Cymru adroddiad sy’n edrych ar y cymorth a roddir i gyhoeddi yng Nghymru.

Comisiynwyd yr adolygiad eang ei gwmpas gan Ken Skates ym mis Medi 2015 a’i gadeirio gan yr Athro Medwin Hughes i ystyried prif amcanion Llywodraeth Cymru wrth gefnogi cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru ac i ystyried a oedd yr amcanion hynny’n parhau’n addas ar gyfer yr 21ain ganrif.

Ystyriwyd hefyd y gefnogaeth gyfredol ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru, y berthynas rhwng y cyrff sy’n gyfrifol am roi’r gefnogaeth, effaith datblygiadau digidol ar y diwydiant cyhoeddi a threfniadau gweinyddol cefnogaeth Llywodraeth Cymru i wasanaeth newyddion Cymraeg ar-lein.

Gan siarad yn y Senedd, croesawodd Ysgrifennydd yr Economi gyfraniad y cyrff partner a’r cyhoedd i’r adolygiad a dywedodd ei fod yn dangos y pwysigrwydd a roddir i draddodiad llenyddol cyfoethog Cymru a’i diwydiant cyhoeddi byrlymus.

Dywedodd Ken Skates: “Mae adroddiad yr adolygiad o gefnogaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru wedi cyrraedd. Mae’n crynhoi’r dystiolaeth a roddwyd gan gyrff partner, y diwydiant a’r cyhoedd.

“Mae’r panel yn cydnabod y myrdd arferion da a’r gefnogaeth effeithiol i gyhoeddi a llenyddiaeth y dylid eu cadw a’u datblygu at y dyfodol.

“Mae’n enwi’r meysydd lle mae angen i’r gefnogaeth esblygu i ddiwallu anghenion yr oes ddigidol a chafwyd hefyd dystiolaeth glir bod yna broblemau go iawn mewn rhai meysydd, o ran cynllunio strategol, pennu blaenoriaethau, llywodraethiant, rheoli risg, gwariant a sicrhau bod gweithgareddau’n llwydo i gyflawni’r canlyniadau sydd eu hangen arnom.

“Mae’r adroddiad rwy’n ei gyhoeddi heddiw yn cynnig cyfres o argymhellion. Mae rhai ohonyn nhw ar gyfer Llywodraeth Cymru, a rhai eraill ar gyfer y diwydiant a’r prif gyrff cyflawni.

“O ystyried cryfder a grym y dystiolaeth a ddaeth i law, rwy’n bwriadu derbyn y prif argymhellion a bydd Llywodraeth Cymru yn awr yn gweithio gyda’r cyrff perthnasol i’w rhoi ar waith.”

Yn ei adroddiad, mae’r panel yn cynnig dadl gref bod Llywodraeth Cymru’n parhau i roi cefnogaeth ariannol briodol i draddodiad llenyddol dwyieithog Cymru er mwyn iddo allu parhau i ffynnu yn y 21ain ganrif, i sicrhau ei effaith ryngwladol ac i helpu pobl ledled Cymru i’w fwynhau a chymryd rhan ynddo.

Mae’n dadlau dros ddiwydiant cyhoeddi cryf ac arloesol sy’n cynnal swyddi o ansawdd uchel, sy’n cystadlu ar y llwyfan ryngwladol ac sy’n caniatáu i lenorion proffesiynol o bob cefndir i ddatblygu gyrfa yng Nghymru.

Mae’r adroddiad yn cynnwys cyfres o argymhellion y bydd Llywodraeth Cymru’n ymateb yn ffurfiol iddynt maes o law.

Un o’r rheini yw y dylai Llywodraeth Cymru geisio cytundeb gyda Chyngor Llyfrau Cymru i ysgwyddo rhai o gyfrifoldebau Llenyddiaeth Cymru, gan gynnwys Llyfr y Flwyddyn (er mwyn cynyddu ei impact masnachol), bwrsariaethau, gwyliau llenyddol a Llenorion ar Daith a’r ddarpariaeth ar gyfer plant a phobl ifanc.

Dywedodd Ysgrifennydd yr Economi: “Mae rhai o’r newidiadau sy’n cael eu hargymell yn fawr ond maen nhw’n ymateb i anghenion penodol mewn maes penodol. Nid ydynt yn fesur mewn unrhyw ffordd o waith da ehangach y Cyngor Celfyddydau na Llenyddiaeth Cymru gan gynnwys y ffordd wych y maen nhw’n cynnal digwyddiadau a gweithgareddau mawr sy’n gysylltiedig â’n blynyddoedd thematig. Bydd y rheini’n parhau heb eu newid.

“Rwyf wedi cael fy argyhoeddi bod angen cymryd y camau hyn i greu fframwaith o gymorth ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth sy’n fwy effeithiol ac sy’n addas ar gyfer y dyfodol.”

Adroddiad Fodd bynnag, bu beirniadu ar gyfer diffyg amhleidioldeb a diffyg arbenigedd ymhlith aelodaeth y Pwyllgor.

Cadeirydd y Pwyllgor, yr Athro Medwin Hughes yn ar y Bwrdd o wasg Prifysgol Cymru. Honnir y golygai ei safbwynt ar y wasg Prifysgol Cymru nad oedd achos o wrthdaro buddiannau yn ei rôl ar y Pwyllgor. Tra roedd Llywodraeth Cymru wedi ceisio osgoi’r broblem honno drwy eithrio cyhoeddi academaidd o gylch gwaith y Pwyllgor, yn absenoldeb cyhoeddwr unig academaidd Cymru o’r adolygiad ystyrir mor anghyson.

Mae’r panel hefyd drwy gamgymeriad yn cyfuno grantiau ymlaen llaw awdur y Cyngor Llyfrau â bwrsariaethau llenyddiaeth Cymru.

Nid oes unrhyw ariannu dwbl, fel yr honna’r adroddiad.

Cafodd Llenyddiaeth Cymru gyfarfod gydag Ysgrifennydd y Cabinet a’i swyddogion i godi pryderon difrifol ynghylch yr Adolygiad i Gyhoeddi a Llenyddiaeth. Ymhlith rhain, mae pryderon ynghylch y dystiolaeth a gynhigiwyd yn yr adolygiad a’i berthynas â’r argymhellion.

Dywedodd Datganiad gan Llenyddiaeth Cymru: ‘Mae Llenyddiaeth Cymru yn falch o fod wedi cynnal, mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru a Chyngor Celfyddydau Cymru, nifer o brosiectau sylweddol sydd wedi ehangu’r cyswllt â llenyddiaeth yn ei holl ffurfiau. Mae’r rhain yn cynnwys: Menter Datblygu Llenyddiaeth De Cymru, prosiectau cymunedol yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd, Roald Dahl 100 Cymru, Bardd Cenedlaethol Cymru, Bardd Plant Cymru, Awdur Ieuenctid Cymru, Y Lolfa Lên, Diwrnod Rhyngwladol Dylan Thomas, Her 100 Cerdd, a datblygiadau newydd mewn twristiaeth lenyddol.

‘Gan weithio’n agos ag ystod eang o awduron ac unigolion sy’n gweithio ym maes llenyddiaeth, mae Llenyddiaeth Cymru yn ymrwymedig i sbarduno a dathlu rhagoriaeth lenyddol, ymestyn y diffiniad o lenyddiaeth, ei ddemocrateiddio ac ehangu ei gyrhaeddiad.

‘Mae Llenyddiaeth Cymru yn rhan o drafodaethau parhaus â’r rhanddeiliaid allweddol er mwyn datblygu strategaethau a fydd yn fuddiol i’r sector drwyddi draw’.

Continue Reading

Cymraeg

O Rwbel i Fenter

Published

on

Mae 2020 yn dod â datblygiadau newydd cyffrous yn Llambed wrth i’r gwaith ar ailddatblygu safle Canolfan Dulais yn y dref gychwyn. Gyda chymorth buddsoddiad Cronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop a chyllid Targedu Buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru, bydd y prosiect yn dod â buddsoddiad o £3.2m i’r dref.

Datgelodd Tai Ceredigion – a brynodd yr adeilad gan Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant ym mis Mawrth 2018 – y cynlluniau newydd cyffrous i ddymchwel hen adeiladau’r Llywodraeth ar ddechrau 2019. Cafodd y strwythur presennol ei inswleiddio’n wael ac nid oedd y system wresogi yn addas. Bydd y cynlluniau newydd yn creu unedau busnes ecogyfeillgar modern, yn enwedig ar gyfer busnesau busnesau bach a chanolig, elusennau a sefydliadau sy’n gweithio yn y sector gofal cymdeithasol. Bydd gan y ganolfan newydd gyfleuster telegynadledda a fydd yn gallu cael ei logi.

Roedd swyddogion Cyngor Sir Ceredigion wedi cefnogi prosiect Canolfan Dulais trwy annog y datblygiad drwy geisiadau am gyllid. Mae’r cyngor hefyd yn chwarae rôl ymgynghorol ar y prosiect ac yn cynrychioli’r prosiect mewn trafodaethau gyda chyrff ariannu a’r bartneriaeth ranbarthol.

Mae’r contractwyr, TR Jones o Rydaman, wedi ennill y tendr a fe wnaethant gychwyn ar y safle ar 13 Ionawr 2020 i ddymchwel yr adeilad presennol. Bydd y datblygiad hefyd yn dod â gwaith adeiladu pwysig i fusnesau adeiladu lleol o fewn y dref.

Dywedodd y Cynghorydd Ellen ap Gwynn, Arweinydd Cyngor Sir Ceredigion: “Rydym yn gweld Canolfan Dulais yn flaenoriaeth i’r economi leol a rhanbarthol. Mae’n rhaid i ni greu gofodau modern i fusnesau lleol allu defnyddio ac i dyfu yno. Mae’r sector gofal cymdeithasol yn brin o gapasiti yn yr ardal lle gwelwn alw cynyddol. Rydym yn hyderus y bydd Canolfan Dulais yn gam pwysig tuag at dyfu’r sector.”

Ychwanegodd Steve Jones, Prif Weithredwr Tai Ceredigion: “Mae wedi cymryd llawer o waith caled gan ein tîm i gyrraedd y pwynt lle gall y contractwyr ddechrau ar y safle a’r gwaith adeiladu fynd yn ei flaen. Rydym yn ddiolchgar i Lywodraeth Cymru, Swyddfa Ewropeaidd Cymru a Chyngor Sir Ceredigion am rannu ein gweledigaeth ac am y gefnogaeth i helpu i wireddu’r syniad. Rydym yn edrych ymlaen at rannu’r wybodaeth ddiweddaraf am ddatblygiad a dechrau sgyrsiau gyda darpar denantiaid newydd ar gyfer yr adeilad.”

Dywedodd y Cynghorydd Rhodri Evans, Aelod Cabinet Cyngor Sir Ceredigion dros yr Economi ac Adfywio: “Rwy’n falch iawn bod adeilad o’r radd flaenaf ar gyfer busnesau cychwynnol a thwf, yn enwedig yn y sector Gofal Cymdeithasol, yn dod i Lambed gyda’r gwaith ar ddechrau. Mae Canolfan Dulais yn ddatblygiad hanfodol bwysig i’r ardal, y mae’r Cyngor yn falch o’i chefnogi.”

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Tai a Llywodraeth Leol Hannah Blythyn: “Mae’n wych bod gwaith wedi dechrau ar y prosiect hwn. Mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi £1,530,000 o arian a fydd yn helpu i wella mynediad i gyfleuster cymunedol pwysig, a fydd yn dod â phobl ynghyd, i helpu i fynd i’r afael ag unigedd cymdeithasol, cefnogi swyddi, darparu cyfleoedd hyfforddi a lleoli mentrau cymdeithasol.

“Rydyn ni am gefnogi busnesau lleol, tyfu ein canol trefi gwych ac rwy’n edrych ymlaen at ei weld yn cymryd siâp.”

Continue Reading

Cymraeg

Newidiadau i orsafoedd pleidleisio Ceredigion ar ôl adolygiad

Published

on

Fe gymeradwyodd cynghorwyr yng Ngheredigion adolygiad o orsafoedd pleidleisio yn y sir ar 23 Ionawr. Mae’r adolygiad yn gweld tair gorsaf bleidleisio yn cael eu huno â gorsafoedd pleidleisio cyfagos.

Bydd y gorsafoedd pleidleisio yng Nghwmystwyth, Blaenpennal a Chapel Tyngwndwn yn Nhalsarn yn uno â gorsafoedd cyfagos.

Eifion Evans yw’r Swyddog Canlyniadau Gweithredol. Dywedodd: “Fe wnaethon ni gynnal yr adolygiad i wneud yn siŵr bod gorsafoedd pleidleisio yng Ngheredigion yn addas at ein dibenion ac yn cael eu defnyddio mor effeithiol â phosib.

“Fe wnaethom ymweld â phob gorsaf bleidleisio a gynigiwyd yn yr adolygiad, ac rwy’n hyderus mai’r lleoliadau yw’r rhai mwyaf priodol posibl i bleidleiswyr a staff etholiadol.”

Bydd nifer o orsafoedd pleidleisio yn newid lleoliad. Y rhain yw:

· Ward Canol Aberystwyth – Gorsaf bleidleisio i symud o adeilad y Band Arian, Coedlan y Parc i Fyddin yr Iachawdwriaeth, Ffordd Alexandra.

· Ward Rheidol Aberystwyth – Gorsaf bleidleisio i symud o adeilad y Band Arian, Coedlan y Parc i Dŷ’r Harbwr, Y Lanfa.

· Gorsaf bleidleisio i symud o’r hen ysgol yn Cross Inn ger Llanon, i’r hen ysgol, Pennant ger Llanon.

· Caiff y Feithrinfa yn Ysgol Gynradd Gymunedol Comins-coch ei defnyddio yn hytrach na’r ysgol.

· Gorsaf bleidleisio i symud o Ysgol Trewen i Festri Capel Bryngwyn.

· Gorsaf bleidleisio i symud o Caffi Sali Mali i Festri Capel Bronant.

Bydd gorsaf bleidleisio arall yn symud o Festri Capel Pisgah i Neuadd Talgarreg yn amodol ar gymeradwyaeth Pwyllgor y Neuadd. Bydd yr orsaf bleidleisio yn aros yn festri’r capel os nad yw Pwyllgor y Neuadd yn cytuno.

Continue Reading

Cymraeg

The Little Mill Players yn cyflwyno Robin Hood and the Babes in the Wood gan Ben Crocker

Published

on

Robin Hood and the Babes in the Wood’ yw Pantomeim y Little Mill Players eleni. Bydd y perfformiadau yn Theatr Felinfach o Nos Iau 30 Ionawr i Nos Sadwrn 01 Chwefror am 7:30pm. Cynhelir perfformiad matinée hefyd ar brynhawn Sadwrn, 01 Chwefror am 2:30yp.

Efallai mai Robin Hood yw’r saethwr gorau yn yr ardal, ond a wnaiff e lwyddo i ddianc o grafangau Siryf Nottingham ac achub y babanod? Dewch i ymuno â Winnie Widebottom, Marion, Little Joan, Friar Tuck a’r cymeriadau eraill (a hefyd, er syndod, Sefydliad y Merched ‘Smugglers Cove’ sydd wedi dod i Goedwig Sherwood ar wyliau gwersylla a llwyddo i gael eu dal yn yr antur). Dewch i floeddio, hisian a chael gwledd o hwyl trwy chwerthin a chân yn y cynhyrchiad teuluol hwn.

Mae’r Little Mill Players wedi bodoli ers cychwyn Theatr Felinfach yn 1972. Daw aelodau’r cwmni o wahanol rannau o Geredigion a hyd yn oed Sir Gaerfyrddin. Mae ystod oedran y cast yn amrywio o 7 i 60+ ac mae eu swyddi’n amrywio o waith llafur i reolwyr yn ogystal â disgyblion ysgol a myfyrwyr. Eleni maent wrth eu bodd eto o gael sawl wyneb newydd ac maent yn obeithiol y bydd y duedd hon yn parhau.

Mae cyfarwyddwr y sioe, Stephen Entwistle, wedi bod yn aelod o’r grŵp ers dros 16 mlynedd. Dechreuodd fywyd gyda’r grŵp fel y Cyfarwyddwr Cerdd, yna aeth ymlaen i’r llwyfan a bellach ef yw’r bos!

Un o’r aelodau sydd wedi gwasanaethu hiraf yn y cast cyfredol yw Dilys Megicks, cynorthwyydd cynhyrchu’r sioe, ac mae wedi bod yn aelod ers rhyw 24 mlynedd. Yn ystod yr amser hwnnw mae hi wedi portreadu amrywiaeth eang o gymeriadau gan gynnwys dynes ddrwg, cyw iâr ac ar hyn o bryd mae’n Gadeirydd Sefydliad y Merched Smuggler’s Cove! Mae hi’n mwynhau pob agwedd o’r pantomeim traddodiadol.

Aelod arall, sydd bellach yn aelod sefydlog o’r cast yw Andrew Tyrrell sydd, dros y blynyddoedd, wedi perchenogi rôl y panto ‘Dame’ iddo’i hun. Yn sicr, fe yw digrifwr y cast. Mae Andrew hefyd yn gyfrifol am adeiladu propiau ac unrhyw anghenion adeiladu ar gyfer y cynhyrchiad.

Cofiwch ddilyn tudalen Facebook Theatr Felinfach i gael cyfleoedd i ennill tocynnau i’r cynhyrchiad. Mae tocynnau ar gael o Swyddfa Docynnau Theatr Felinfach ar 01570 470697 neu ar-lein drwy theatrfelinfach.cymru. Prisiau’r tocynnau yw £9 i oedolion, 8 i bensiynwyr a £6 i blant.

Continue Reading

Popular This Week