Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Llenyddiaeth Cymru yn ymladd yn ôl

Published

on

Medwin Hughes: Mae wedi cael ei feirniadu

BEIRNIADWYD Llywodraeth Cymru adroddiad sy’n edrych ar y cymorth a roddir i gyhoeddi yng Nghymru.

Comisiynwyd yr adolygiad eang ei gwmpas gan Ken Skates ym mis Medi 2015 a’i gadeirio gan yr Athro Medwin Hughes i ystyried prif amcanion Llywodraeth Cymru wrth gefnogi cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru ac i ystyried a oedd yr amcanion hynny’n parhau’n addas ar gyfer yr 21ain ganrif.

Ystyriwyd hefyd y gefnogaeth gyfredol ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru, y berthynas rhwng y cyrff sy’n gyfrifol am roi’r gefnogaeth, effaith datblygiadau digidol ar y diwydiant cyhoeddi a threfniadau gweinyddol cefnogaeth Llywodraeth Cymru i wasanaeth newyddion Cymraeg ar-lein.

Gan siarad yn y Senedd, croesawodd Ysgrifennydd yr Economi gyfraniad y cyrff partner a’r cyhoedd i’r adolygiad a dywedodd ei fod yn dangos y pwysigrwydd a roddir i draddodiad llenyddol cyfoethog Cymru a’i diwydiant cyhoeddi byrlymus.

Dywedodd Ken Skates: “Mae adroddiad yr adolygiad o gefnogaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth yng Nghymru wedi cyrraedd. Mae’n crynhoi’r dystiolaeth a roddwyd gan gyrff partner, y diwydiant a’r cyhoedd.

“Mae’r panel yn cydnabod y myrdd arferion da a’r gefnogaeth effeithiol i gyhoeddi a llenyddiaeth y dylid eu cadw a’u datblygu at y dyfodol.

“Mae’n enwi’r meysydd lle mae angen i’r gefnogaeth esblygu i ddiwallu anghenion yr oes ddigidol a chafwyd hefyd dystiolaeth glir bod yna broblemau go iawn mewn rhai meysydd, o ran cynllunio strategol, pennu blaenoriaethau, llywodraethiant, rheoli risg, gwariant a sicrhau bod gweithgareddau’n llwydo i gyflawni’r canlyniadau sydd eu hangen arnom.

“Mae’r adroddiad rwy’n ei gyhoeddi heddiw yn cynnig cyfres o argymhellion. Mae rhai ohonyn nhw ar gyfer Llywodraeth Cymru, a rhai eraill ar gyfer y diwydiant a’r prif gyrff cyflawni.

“O ystyried cryfder a grym y dystiolaeth a ddaeth i law, rwy’n bwriadu derbyn y prif argymhellion a bydd Llywodraeth Cymru yn awr yn gweithio gyda’r cyrff perthnasol i’w rhoi ar waith.”

Yn ei adroddiad, mae’r panel yn cynnig dadl gref bod Llywodraeth Cymru’n parhau i roi cefnogaeth ariannol briodol i draddodiad llenyddol dwyieithog Cymru er mwyn iddo allu parhau i ffynnu yn y 21ain ganrif, i sicrhau ei effaith ryngwladol ac i helpu pobl ledled Cymru i’w fwynhau a chymryd rhan ynddo.

Mae’n dadlau dros ddiwydiant cyhoeddi cryf ac arloesol sy’n cynnal swyddi o ansawdd uchel, sy’n cystadlu ar y llwyfan ryngwladol ac sy’n caniatáu i lenorion proffesiynol o bob cefndir i ddatblygu gyrfa yng Nghymru.

Mae’r adroddiad yn cynnwys cyfres o argymhellion y bydd Llywodraeth Cymru’n ymateb yn ffurfiol iddynt maes o law.

Un o’r rheini yw y dylai Llywodraeth Cymru geisio cytundeb gyda Chyngor Llyfrau Cymru i ysgwyddo rhai o gyfrifoldebau Llenyddiaeth Cymru, gan gynnwys Llyfr y Flwyddyn (er mwyn cynyddu ei impact masnachol), bwrsariaethau, gwyliau llenyddol a Llenorion ar Daith a’r ddarpariaeth ar gyfer plant a phobl ifanc.

Dywedodd Ysgrifennydd yr Economi: “Mae rhai o’r newidiadau sy’n cael eu hargymell yn fawr ond maen nhw’n ymateb i anghenion penodol mewn maes penodol. Nid ydynt yn fesur mewn unrhyw ffordd o waith da ehangach y Cyngor Celfyddydau na Llenyddiaeth Cymru gan gynnwys y ffordd wych y maen nhw’n cynnal digwyddiadau a gweithgareddau mawr sy’n gysylltiedig â’n blynyddoedd thematig. Bydd y rheini’n parhau heb eu newid.

“Rwyf wedi cael fy argyhoeddi bod angen cymryd y camau hyn i greu fframwaith o gymorth ar gyfer cyhoeddi a llenyddiaeth sy’n fwy effeithiol ac sy’n addas ar gyfer y dyfodol.”

Adroddiad Fodd bynnag, bu beirniadu ar gyfer diffyg amhleidioldeb a diffyg arbenigedd ymhlith aelodaeth y Pwyllgor.

Cadeirydd y Pwyllgor, yr Athro Medwin Hughes yn ar y Bwrdd o wasg Prifysgol Cymru. Honnir y golygai ei safbwynt ar y wasg Prifysgol Cymru nad oedd achos o wrthdaro buddiannau yn ei rôl ar y Pwyllgor. Tra roedd Llywodraeth Cymru wedi ceisio osgoi’r broblem honno drwy eithrio cyhoeddi academaidd o gylch gwaith y Pwyllgor, yn absenoldeb cyhoeddwr unig academaidd Cymru o’r adolygiad ystyrir mor anghyson.

Mae’r panel hefyd drwy gamgymeriad yn cyfuno grantiau ymlaen llaw awdur y Cyngor Llyfrau â bwrsariaethau llenyddiaeth Cymru.

Nid oes unrhyw ariannu dwbl, fel yr honna’r adroddiad.

Cafodd Llenyddiaeth Cymru gyfarfod gydag Ysgrifennydd y Cabinet a’i swyddogion i godi pryderon difrifol ynghylch yr Adolygiad i Gyhoeddi a Llenyddiaeth. Ymhlith rhain, mae pryderon ynghylch y dystiolaeth a gynhigiwyd yn yr adolygiad a’i berthynas â’r argymhellion.

Dywedodd Datganiad gan Llenyddiaeth Cymru: ‘Mae Llenyddiaeth Cymru yn falch o fod wedi cynnal, mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru a Chyngor Celfyddydau Cymru, nifer o brosiectau sylweddol sydd wedi ehangu’r cyswllt â llenyddiaeth yn ei holl ffurfiau. Mae’r rhain yn cynnwys: Menter Datblygu Llenyddiaeth De Cymru, prosiectau cymunedol yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd, Roald Dahl 100 Cymru, Bardd Cenedlaethol Cymru, Bardd Plant Cymru, Awdur Ieuenctid Cymru, Y Lolfa Lên, Diwrnod Rhyngwladol Dylan Thomas, Her 100 Cerdd, a datblygiadau newydd mewn twristiaeth lenyddol.

‘Gan weithio’n agos ag ystod eang o awduron ac unigolion sy’n gweithio ym maes llenyddiaeth, mae Llenyddiaeth Cymru yn ymrwymedig i sbarduno a dathlu rhagoriaeth lenyddol, ymestyn y diffiniad o lenyddiaeth, ei ddemocrateiddio ac ehangu ei gyrhaeddiad.

‘Mae Llenyddiaeth Cymru yn rhan o drafodaethau parhaus â’r rhanddeiliaid allweddol er mwyn datblygu strategaethau a fydd yn fuddiol i’r sector drwyddi draw’.

Continue Reading

Cymraeg

Nyrsys – angylion ac arwyr Covid-19

Published

on

DROS y flwyddyn ddiwethaf, mae’r ffordd y mae’r byd yn gweld nyrsys a gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd Genedlaethol yng Nghymru wedi newid wrth i bandemig Covid-19 fwrw Cymru.
Mae nyrsys wedi bod yna i ni erioed – yr angylion tawel sy’n gofalu amdanom ni trwy gydol ein hoes. Yn ystod 2020, maen nhw wedi esblygu i fod yn arwyr go iawn gyda phobl yn dod allan o’u tai yn wythnosol i ddathlu a chlodfori’r dynion a’r merched ymroddedig a dewr yma.
Mae Nyrsys – cyfres newydd sy’n dechrau ar S4C ar Nos Fercher, 25 Tachwedd – yn mynd â ni at lygad y ffynnon trwy ddilyn gwaith nyrsys cymunedol Bwrdd Iechyd Hywel Dda yng ngorllewin Cymru drwy gyfnod y pandemig.
Mae nyrsys y gymuned yn gofalu am y cleifion mwyaf bregus yn eu cartrefi. Yn ystod blwyddyn unigryw, mae’r pwysau ar nyrsys cymunedol gorllewin Cymru yn fwy nag erioed o’r blaen.
Yn y rhaglen gyntaf, byddwn yn dilyn Elen Lewis, nyrs yn ardal Aberteifi, sydd wedi cael profiad personol o effaith Covid-19. Fe gollodd Elen ei modryb, Undeg, ym mis Ebrill ac roedd y golled yn sioc i’r teulu cyfan.
Meddai Elen: “Ar ddechre mis Ebrill, o ni yn gwybod ei bod hi yn sâl gartre – a doedd hi ddim yn gwella. Nath y doctor hala hi mewn i Ysbyty Glangwili, a gath hi ei hala bron yn syth wedyn i’r uned gofal dwys lan fan ‘na. Ond yn anffodus, ddath hi byth gartre.
“Ar ôl iddi fynd mewn i’r ysbyty, achos y lockdown oedd neb yn gallu mynd mewn i weld hi.  Roedd ei gŵr, Tudur, wedyn ‘di gorfod dod gartre a chael galwad ffôn wedyn i ddweud bod hi wedi mynd. A fi jyst yn meddwl shwt oedd e’n teimlo ddim yn gallu bod yna, ddim yn gallu mynd lan i ddala ei llaw hi, oedd e jyst yn greulon colli rhywun y ffordd ‘na.”
“Y gwir yw sdim neb yn saff wrth y feirws ‘ma. Ma fe dal yma. Diogelu cleifion, diogelu ein hunain, wel ‘na gyd y’ ni yn gallu neud.”
Mae Siân Williams, nyrs yn Cross Hands, Sir Gaerfyrddin yn cytuno. “Ni ‘di cael haf eitha’ gwael gyda Covid, fel nyrsys. Mae ‘di bod yn rili anodd treial addasu i weithio’n wahanol,  treial neud y penderfyniadau sydd yn iawn i’r cleifion, neud siŵr bod nhw’n saff, neud siŵr bod ni’n saff…”
Yn ystod y rhaglen gyntaf cawn weld cymaint y mae cleifion yn dibynnu ar y nyrsys cymunedol nid yn unig i ddarparu gofal ond fel cwmni hefyd.
Gan fod cleifion yn fwy caeth na’r arfer i’w cartrefi yn y cyfnod clo, mae ‘na groeso mawr i Elen ar ambell aelwyd gan gynnwys Molly James sydd yn ei 90au ac yn dioddef gyda chlwyf poenus ar ei choes.
Mae Elen hefyd yn mynd i drin Bernadette Dolan sy’n gwella ar ôl cael pum llawdriniaeth ar ei choes yn dilyn cwymp fis Rhagfyr diwethaf. Fe gafodd blatiau metel wedi’u gosod yn ei choes ond fe wnaeth ei chorff eu gwrthod felly bu’n rhaid iddi gael llawdriniaeth i dynnu’r cyfan allan ym mis Mehefin yn ystod y Clo Mawr.
Draw i Cross Hands, Sir Caerfyrddin ac rydym yn dilyn y nyrs Siân Williams wrth iddi hi ymweld â George, dyn ifanc 18 oed â spina bifida. Roedd George i fod i gael llawdriniaeth ar ei goluddyn fyddai’n sicrhau ei fod yn gallu byw yn fwy annibynnol, ond mae hynny wedi cael ei ohirio yn sgil Covid-19, felly bydd rhaid iddo aros tan y flwyddyn nesaf.
Yn y rhaglen hon hefyd, fe fyddwn yn gweld sut mae Siân yn ymateb i achos brys. Mae’r tîm yn cael galwad bod gwraig wedi cwympo ar lawr yn ei chartref ac wedi bod yno dros nos. Cawn weld y cyffro i gyd yn y ganolfan iechyd ac ar leoliad wrth iddyn nhw alw’r gwasanaethau brys i agor y drws a mynd â’r wraig i’r ysbyty.
Yn yr ail raglen yn y gyfres, byddwn yn cwrdd â Teleri Gwyther sy’n gweithio fel Nyrs Methiant y Galon yng Ngheredigion. Mae ganddi bron 40 mlynedd o brofiad yn gweithio fel nyrs. Fe fydd yn ymweld â Trevor Peregrine, gafodd ddwy stent wedi’i osod yn ei galon yn ddiweddar, ond er hynny, mae’n ŵr ffit ac iach yn ei 90au sydd wedi teithio’r byd yn ystod ei fywyd.
Byddwn hefyd yn dilyn Lowri Davies, nyrs ifanc, ar ei diwrnod cyntaf o drin cleifion ar ei phen ei hun. Fe glywn am ei theimladau a’i nerfusrwydd o orfod mynd i mewn i gartrefi cleifion a gwneud penderfyniadau yn y fan a’r lle.
Continue Reading

Cymraeg

Cau busnes yng Ngheredigion am dorri rheoliadau’r Coronafeirws

Published

on

Mae busnes yng Ngheredigion wedi cael ei gau am dorri rheoliadau’r Coronafeirws.

Mae Hysbysiad cau wedi’i gyflwyno i Tafarn Ffostrasol Arms yn Ffostrasol, Llandysul gan Swyddogion Diogelu’r Cyhoedd oherwydd diffyg cydymffurfio parhaus â Rheoliadau Coronafeirws. Roedd hysbysiad gwella wedi’i gyflwyno i’r safle o’r blaen, ond sefydlwyd bod tramgwyddau pellach o’r rheoliadau wedi’u nodi ac er mwyn diogelu’r cyhoedd, penderfynwyd cau’r safle. Bydd Tafarn Ffostrasol Arms yn aros ar gau hyd nes y gallant ddangos eu bod wedi gwneud gwelliannau ac yn bodloni gofynion rheoliadau’r Coronafeirws.

Mae Cyngor Sir Ceredigion, gyda chefnogaeth Heddlu Dyfed-Powys, wedi cynyddu eu gorfodaeth o ran busnesau sy’n methu â chadw eu cwsmeriaid yn ddiogel a sicrhau nad yw achosion Covid-19 yn cynyddu yn y Sir.

Ceir tystiolaeth gynyddol ledled y wlad, lle nad oes digon o reoli, bod tafarndai, clybiau a bariau yn cynyddu’r risg y bydd Covid-19 yn lledaenu yn y gymuned. Bydd y Cyngor yn cyhoeddi hysbysiadau cau pellach, lle bo angen, i sicrhau cydymffurfio â’r rheoliadau.

Bydd y Cyngor yn bendant yn gweithredu os darganfyddir bod unrhyw fusnes yn euog o dorri rheoliadau Covid-19. Er mwyn diogelu’r cyhoedd, mae angen i bob busnes sicrhau ei fod yn cydymffurfio â’r rheoliadau drwy’r amser.

Mae hysbysiadau gwella hefyd yn cael eu cyflwyno i fusnesau yn eu cynghori i weithredu neu wynebu canlyniadau tebyg. Fodd bynnag, mae’r Cyngor yn falch o weld bod cymaint o fusnesau yn gweithredu’n dda i ddarparu amgylchedd diogel i’w cwsmeriaid. Mae llawer o’r busnesau yr ymwelwyd â hwy yn ystod yr wythnosau diwethaf wedi gwneud gwelliannau pellach yn dilyn derbyn cyngor gan Dîm Diogelu’r Cyhoedd y Cyngor Sir.

Yn ystod yr ymweliadau cydymffurfio, mae swyddogion yn sicrhau bod busnesau’n cydymffurfio â Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, ac mae ganddynt y pŵer i gau safleoedd, gorfodi gwelliannau neu adolygu’r drwydded neu dystysgrif safle’r clwb.

Rhaid i bob tafarn a chlwb sicrhau’r canlynol:

Bod system Profi, Olrhain, Diogelu ar waith er mwyn cofnodi’n gywir bob ymweliad â’r safle fel y gellir cysylltu â chwsmeriaid yn hawdd os bydd achos cadarnhaol yn cael ei gysylltu â’r lleoliad. Mae hyn yn cynnwys enw a rhif ffôn y cwsmeriaid.
Bod pellter cymdeithasol o 2 fetr yn cael ei gynnal, gydag arwyddion digonol, bod pellter digonol rhwng y byrddau a’r seddau, a gweithdrefnau ar waith ar gyfer rheoli mannau cerdded ac ardal y toiledau.
Rhaid i bob safle ddarparu gwasanaeth wrth y byrddau yn unig h.y. dim archebu wrth y bar.
Rhaid bwyta ac yfed wrth y byrddau yn unig.
Nid yw cwsmeriaid i yfed a sefyll wrth y bar.
Nid yw cwsmeriaid i yfed alcohol tra’n sefyll, oni bai eu bod yn sefyll wrth fwrdd tal – ym mhob achos arall rhaid eu bod eistedd.
Nid oes cerddoriaeth fyw, a bod cerddoriaeth wedi’i recordio ond yn cael ei chwarae yn isel yn y cefndir.
Rhaid i fusnesau lletygarwch, gan gynnwys tafarndai, caffis, bwytai a chasinos, gau am 10pm.

Daeth Hysbysiad Cau Tafarn Ffostrasol Arms i rym ar 15 Hydref 2020 am 16:40 a gellir ei weld ar dudalen gwe y Coronafeirws o dan ‘Hysbysiadau Gwelliant a Cau’: www.ceredigion.gov.uk/Coronafeirws

Mae gwybodaeth i fusnesau ar gael ar wefan y Cyngor: http://www.ceredigion.gov.uk/busnes/covid-19-cefnogi-economi-ceredigion/

Anogir unrhyw fusnes nad yw’n sicr o’i gyfrifoldebau i edrych ar wefan Llywodraeth Cymru: https://llyw.cymru/cymryd-pob-mesur-rhesymol-i-leihaur-risg-o-ddod-i-gysylltiad-ar-coronafeirws-mewn-gweithleoedd

Gall unrhyw fusnes sydd angen rhagor o wybodaeth neu arweiniad gysylltu â Thîm Trwyddedu’r Cyngor ar 01545 570881 neu clic@ceredigion.gov.uk

Continue Reading

Cymraeg

Cyhoeddwyd dau hysbysiad gwella pellach yng Ngheredigion

Published

on

Bu’n ofynnol i ddau dafarn gwledig yng Ngheredigion wella’r mesurau a gymerant i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws yn eu hadeiladau.

Mae Tafarn Ffostrasol Arms yn Ffostrasol, Llandysul a Thafarn Vale of Aeron yn Felinfach wedi cael hysbysiad gwella ar ôl ymweliad gan swyddogion o Dîm Diogelu’r Cyhoedd Cyngor Sir Ceredigion a Heddlu Dyfed-Powys.

Cyhoeddwyd yr Hysbysiad Gwella Safle, a gyflwynir o dan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, yn y ddau dafarn ar ddydd Mercher 14 Hydref, 2020.

Yn ystod eu hymweliad a Thafarn Vale of Aeron yn Felinfach, gwelodd y swyddogion nad oedd digon o fesurau ar waith i gynnal y pellter gofynnol rhwng cwsmeriaid, a bod alcohol yn cael ei weini wrth y bar, yn hytrach na thrwy’r gwasanaeth gorfodol ar gyfer safleoedd trwyddedig. Mae’r hysbysiad gwella yn gofyn am gamau i sicrhau bod seddau’n cael eu symud a’u bod yn cael eu rheoli i sicrhau bod cwsmeriaid ar wahanol aelwydydd estynedig yn eistedd o leiaf ddau fetr oddi wrth ei gilydd, ac mai dim ond wrth fwrdd y cwsmeriaid y maent yn gweini alcohol, yn hytrach nag wrth y bar.

Yn ystod eu hymweliad â’r tafarn Ffostrasol Arms, gwelodd y swyddogion nad oedd digon o fesurau ar waith i gynnal y pellter gofynnol rhwng cwsmeriaid a staff, lle gwelwyd cwsmeriaid yn eistedd wrth y bar, gyda staff y tu ôl i’r bar ddim yn gwisgo masg. Mae’r hysbysiad gwella yn gofyn am gamau i sicrhau bod stôl wrth y bar yn cael eu symud fel na all cwsmeriaid eistedd wrth y bar, ac y dylai staff wisgo masg.

Mae’n ofynnol i’r ddau dafarn roi’r mesurau ar waith erbyn dydd Gwener 16 Hydref 2020. Gallai peidio â gwneud hynny arwain at gyflwyno Hysbysiad Cau Safle, erlyniad, neu’r ddau.

Continue Reading

Popular This Week