Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

£24 miliwn – y golled ariannol yn sgil cloffni defaid

Published

on

Llŷr Jones: O fferm Derwydd, Llanfihangel Glyn Myfyr

ANOGIR ffermwyr i gael gwell gafael ar reoli cloffni defaid o fewn eu diadelloedd.

Dengys ymchwil y gallai cloffni gostio £24 miliwn y flwyddyn i’r diwydiant yn y DU mewn gwariant a cholledion cynhyrchu. Gall y problemau a achosir gan gloffni arwain at ddirywiad yng nghyflwr corff, canrannau wyna is, cyfraddau twf is mewn ŵyn a ffrwythlondeb gwael mewn hyrddod.

Un o achosion cloffni yw Contagious Ovine Digital Dermatitis (CODD) sy’n glefyd traed heintus eithaf newydd sy’n effeithio defaid. Mae arolygon wedi dangos y gallai CODD effeithio dros 35% o ddiadelloedd y DU.

Dyma fater a drafodwyd gan y milfeddyg Dr Joe Angell, siaradwr gwadd yn y cyfarfod Cam-YMLAEN diwethaf a gynhaliwyd gan Hybu Cig Cymru (HCC). Cynhaliodd Dr Joe Angell o Filfeddygon y Wern, sydd wedi’u lleoli yn Siroedd Conwy a Dinbych, astudiaeth ym Mhrifysgol Lerpwl ar drin CODD, ac fe’i hariannwyd yn rhannol gan HCC.

Un o’r chwe ffermwr a oedd yn rhan o’r prosiect oedd Llŷr Jones o fferm Derwydd, Llanfihangel Glyn Myfyr. Ers cymryd rhan yn yr astudiaeth, dywed Llŷr fod cloffni yn y ddiadell dan reolaeth ac fel rheol o dan 2% drwy gydol y flwyddyn, sydd dipyn yn is na’r cyfartaledd cenedlaethol. Mae’n parhau i reoli cloffni drwy ddilyn y cynllun 5-pwynt. Meddai: “Gall gweithio gyda’ch milfeddyg i ganfod problemau cloffni a defnyddio pob rhan o’r cynllun 5-pwynt eich helpu i reoli cloffni yn llwyddiannus a gwella effeithiolrwydd eich busnes.”

Yn ôl Dr Joe Angell, tybir mai defaid wedi’u prynu i mewn yw prif ffynhonnell CODD ar fferm. Yn ystod y cyfarfod Cam-YMLAEN a gynhaliwyd yng Ngholeg Pen-y-bont ym mis Mai, wrth reoli clwy traed, dywedodd bod y risg o ddefaid yn datblygu CODD yn lleihau. Mae’n frwd dros y cynllun 5-pwynt ar gyfer clwy traed sy’n golygu trin yn gynnar, brechu, difa, osgoi, a chadw defaid mewn cwarantîn. Negeseuon pwysig eraill a rannodd oedd adnabod yr achos am unrhyw gloffni gan fod y driniaeth yn amrywio yn ôl tarddiad y clwy.

Meddai James Ruggeri, Swyddog Gweithredol Datblygu’r Diwydiant yn HCC: “Mae cynyddu effeithiolrwydd y ddiadell yng Nghymru drwy gynllunio iechyd yn well yn hanfodol, a dyna’r rheswm pam fod astudiaeth Joe yn rhan o bortffolio Ymchwil a Datblygu HCC.

“Pan ariannwyd yr astudiaeth gan HCC yn wreiddiol, ychydig iawn o waith oedd wedi’i wneud ar CODD. Mae’n braf gweld, erbyn heddiw, bod y canfyddiadau a’r argymhellion o’r astudiaeth yn cael eu rhoi ar waith ar nifer o ffermydd ledled Cymru a’r DU.”

Cynhyrchwyd taflen ffeithiau ar ddiwedd y prosiect, a gellir ei lawrlwytho oddi ar wefan HCC:

http://hccmpw.org.uk/publications/farming_and_industry_development/sheep_ management/

Continue Reading

Cymraeg

Dod o hyd i gi mwyaf arwrol Cymru!

Published

on

Gelert: Ci arwr y chwedl

UN O STRAEON mwyaf adnabyddus Cymru yw hanes Gelert y ci ffyddlon ac fel rhan o dymor Chwedlau ym mis Tachwedd, mae S4C yn chwilio am gi dewraf Cymru.

Mae’r sianel yn chwilio am straeon am gŵn dewr, arwrol a ffyddlon yn rhan o gystadleuaeth ar y rhaglen gylchgrawn nosweithiol, Heno. A’r wobr i’r dewraf yw gwerth blwyddyn o fwyd ci gan noddwyr y gystadleuaeth, cwmni Pero.

Yn ystod y mis, bydd Heno yn dathlu campau eithriadol cŵn dewr iawn a byddwn yn clywed am anifeiliaid blewog sy’n gymorth neu’n gysur i’w perchnogion.

Un o’r straeon rhyfeddol yw hanes Pero’r ci defaid oedd wedi teithio 240 o filltiroedd o Cumbria i Geredigion i fod nôl gyda’i deulu. Ac mae stori’r berthynas arbennig rhwng Malan Wilkinson a’i chi, Wini Lwyd, yn profi fod y dywediad ‘Ffrind gorau dyn’, yn sicr yn wir i’r ddau yma.

“Pan da chi’n cael ci bach, mae’r bond yno gyda’r perchennog yn syth. Unwaith fyddwch chi’n ffrindiau, fyddwch chi’n ffrindiau am oes,” meddai Alan James, perchennog Pero’r ci defaid sy’n byw ym Mhenryncoch, Ceredigion.

“Danfonwyd Pero i fyny i Cockermouth, Cumbria i weithio gyda’r defaid yno ond roedd e’n colli ei gartref. Roedd e’n gwrthod gwneud unrhywbeth achos ei fod e’n ein colli ni gymaint. Sut ffeindiodd ei ffordd adref nawn ni byth wybod! Erbyn hyn mae Pero yn arwr yn lleol. Pan fyddai’n mynd i’r Sioe Frenhinol, mae pobl yn adnabod Pero cyn fi!”

Mae stori Wini Lwyd a’i pherchennog Malan Wilkinson yn ddigon i ddod a deigryn i’r llygad. Mae Malan, sy’n dod o Gaernarfon, wedi siarad yn agored yn y gorffennol am ddioddef o iselder ac mae hi’n canmol Wini am ei helpu yn ystod adegau tywyll ei bywyd.

“Mae rhywbeth am Wini sydd wedi fy helpu i yn ystod cyfnodau o iselder ac mae cael mynd allan efo hi yn bleser pur,” meddai Malan. “Dwi wrth fy modd bod S4C yn chwilio am arwr neu arwres achos yn ddi-os, Wini Lwyd yw fy arwres i. Ar ddiwrnodau lle dwi di methu codi, golchi a gwneud y pethau mwyaf syml, mae Wini wedi rhoi ei phawen fach ar fy ysgwydd a da ni wedi dechrau’ r diwrnod efo’n gilydd.”

Mae’r gystadleuaeth ar agor tan 14 Tachwedd ac fe fydd yr enillydd yn cael ei ddewis gan banel o feirniaid. Y wobr yw gwerth blwyddyn o fwyd ci gan y cwmni o Ogledd Cymru, Pero, sy’n noddi’r gystadleuaeth a hamper o nwyddau.

Y tri sy’n beirniadu’r gystadleuaeth yw Sara Manchipp, cyn Miss Cymru sy’n lys genhades y ganolfan RSPCA Llys Nini, y milfeddyg Dr Lowri Davies a Jonathan Rees o’r cwmni bwyd ci, Pero.

“Mae’r berthynas rhwng ci a’i berchennog yn arbennig iawn, ac yn un i’w ddathlu. Mae Pero yn hapus iawn i weithio gyda S4C i ddod o hyd i gi dewraf Cymru ac o beth ry’ ni eisoes wedi ei weld, mae digon ohonyn nhw yng Nghymru!” meddai Jonathan Rees, Cyfarwyddwr gyda chwmni Pero.

I gymryd rhan, anfonwch lun a disgrifiad o’ch ci i heno@tinopolis.com

Continue Reading

Cymraeg

Teitlau Bocsio Ewrop a Chymru yn y fantol – yn fyw ar S4C

Published

on

Ashley Brace: Ar S4C

GORNEST am deitl Pencampwriaeth Pwysau Bantam Ewrop fydd uchafbwynt noson o focsio ym Merthyr ar nos Wener 15 Rhagfyr, ac mi fydd y ffeit fawr yn cael ei dangos yn fyw ar S4C – y tro cyntaf i’r sianel ddarlledu bocsio yn fyw.

Ashley Brace o Lyn Ebwy, y Pencampwr Pwysau Bantam WBC Rhyngwladol, fydd yn ymladd Melania Sorrcoche o Sbaen am y teitl Ewropeaidd yng Nghanolfan Hamdden Merthyr. Bydd y noson, sydd wedi ei threfnu gan Sanigar Events, hefyd yn cynnwys dwy ornest am wregysau Bencampwriaeth Cymru.

Bydd y rhaglen ar S4C yn dechrau am 9.30 yr hwyr, ar nos Wener 15 Rhagfyr, gyda Rhys ap William yn cyflwyno a Gareth Roberts yn y blwch sylwebu.

Dywedodd hyrwyddwr y noson, Jamie Sanigar: “Bydd y noson yn un hanesyddol i focsio yng Nghymru ac rydw i’n falch iawn ein bod ni wedi medru sicrhau gornest gartref wrth i Ashley Brace gystadlu am Bencampwriaeth Ewrop. Dyma gyfle euraidd i Ashley ennill pencampwriaeth fawr a’i rhoi mewn safle gwych i gystadlu am deitlau byd yn 2018. Mae hefyd yn hwb fawr i’r gamp yng Nghymru fod y cyfan yn cael ei ddarlledu yn fyw ar S4C.”

Yn ei gyrfa hyd yma mae’r bocsiwr 26 oed, Ashley Brace, wedi ennill pob un o’i saith gornest. Ym mis Ebrill fe drechodd Alexandra Vlajk o Hwngari yng Nglyn Ebwy i hawlio’r bencampwriaeth Pwysau Bantam WBC Rhyngwladol. Mae hi hefyd wedi dweud y buasai’n dymuno ymladd yn erbyn y pencampwr Olympaidd dwbl, Nicola Adams, yn y dyfodol.

Mae gan ei gwrthwynebydd Sorroche, sy’n 27 oed, record o 12 buddugoliaeth, dwy golled ac un gornest cyfartal, ac mae hi’n drydydd ar restr detholion Ewrop. Fe gystadlodd am y gwregys WBA Pwysau Bantam y Byd y llynedd, ond fe gollodd ar benderfyniad hollt.

Dywedodd Comisiynydd Chwaraeon S4C, Sue Butler: “Am y tro gyntaf bydd S4C yn darlledu noson o focsio yn fyw ac ry’ ni’n gobeithio am noson i’w chofio. Mae gyrfa Ashley Brace yn mynd o nerth i nerth ac wrth iddi gystadlu am Bencampwriaeth Ewrop, ry’ ni’n falch o allu dangos yr ornest i’r genedl a thu hwnt.”

Cyn i Brace a Sorroche gamu i’r sgwâr, bydd dwy ornest arall am wregysau Bencampwriaeth Cymru. Yn y gyntaf bydd Gavin Gwynne o Ferthyr yn herio Henry Janes o Gaerdydd, am Bencampwriaeth adran pwysau ysgafn Cymru. Mae Gwynne yn brolio record berffaith o saith buddugoliaeth heb golli ac fe fydd yn siŵr o dderbyn anogaeth gref gan y cefnogwyr lleol.

10 buddugoliaeth, 21 colled a dau ornest cyfartal ydi record Henry Janes yn y sgwâr hyd yn hyn, ond ar ôl iddo ennill tair a sicrhau dau ornest cyfartal yn y flwyddyn ddiwethaf, bydd Janes yn hyderus wrth baratoi ar gyfer yr ornest yma.

Bydd y Bencampwriaeth Pwysau is drwm Cymru hefyd yn y fantol ym Merthyr, wrth i Nathan Thorley o Gaerdydd ymladd yn erbyn Jermaine Asare o Bontypridd.

Mae Thorley eisoes di ennill pob un o’i saith ornest hyd yn hyn, tra bod Asare wedi colli dwy ac ennill ar saith achlysur. Mae’r ddau ymladdwr wedi ennill medalau efydd dros Gymru yng Ngemau’r Gymanwlad fel amaturiaid, ac mae’r ddau yn cael ei ystyried fel paffwyr pwerus.

Bydd gornestau eraill y noson yn cael eu cyhoeddi dros yr wythnosau i’w ddod. Y cwmni cynhyrchu, Cwmni Media Atom, fydd yn darparu’r rhaglen ar ran S4C.

Continue Reading

Cymraeg

Gwaith newydd ar daith gyda chwmni opera Cymraeg

Published

on

Mererid Hopwood: Gwaith newydd ar daith

MAE MERERID HOPWOOD, sy’n Athro yn Yr Athrofa, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wedi ysgrifennu’r libreto i opera newydd a gaiff ei pherfformio gan Opra Cymru’r mis hwn.

Mae’r opera wedi’i seilio ar y nofel Wythnos yng Nghymru Fydd gan Islwyn Ffowc Elis, a’r cyfansoddwr yw’r cerddor adnabyddus, Gareth Glyn. Mae’r daith yn dechrau ar 10 Tachwedd yn Pontio, Bangor mewn partneriaeth â Phrifysgol Bangor, yna bydd yn ymweld â Wrecsam, Y Drenewydd, Aberystwyth, y Barri, Abertawe a Phwllheli.

Mae Islwyn Ffowc Elis yn un o lenorion pwysicaf Cymru ac ystyrir ei waith ymhlith clasuron yr iaith Gymraeg. Bu hefyd yn Ddarlithydd ac yn Ddarllenydd yn Y Drindod, Caerfrddin ac ym Mhrifysgol Dewi Sant Llanbedr Pont Steffan, rhwng 1975 a 1988. Enwebwyd ei nofel Cysgod y Cryman yn Llyfr y Ganrif gan Gyngor Celfyddydau Cymru ym 1999. Ysgrifennwyd Wythnos yng Nghymru Fydd union chwe deg mlynedd yn ôl ym 1957 ac mae’n cymryd y darllenwyr ar ddwy daith i Gymru’r flwyddyn 2033, y naill yn Gymru rydd a’r llall yn Western England.

“Mae’r nofel yn ein hatgoffa fod y dyfodol yn dibynnu ar yr hyn a wnawn ni yn y presennol”, meddai Mererid Hopwood, “ac yn hynny o beth, mae’n ein herio ni ond mae hefyd yn cynnig gobaith i ni.”

Mae’r opera ei hun yn cael ei chyflwyno yn y Gymraeg. Fodd bynnag, mae Opra Cymru wedi datblygu ap, o’r enw ‘Sibrwd’ i alluogi siaradwyr di-gymraeg a dysgwyr Cymraeg i fwynhau’r opera. Gellir lawrlwytho’r ap mewn lleoliadau gyda WiFi.

Mae’r Athro Mererid Hopwood yn Athro yn Yr Athrofa, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Yn 2001, hi oedd y wraig gyntaf i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Mae hi wedi ennill Cadair a Choron yr Eisteddfod Genedlaethol yn ogystal â’r Fedal Ryddiaith. Yn 2005 roedd hi’n Fardd Plant Cymru, ac yn 2011 enillodd Wobr Glyndŵr am ei chyfraniad i lenyddiaeth yng Nghymru. Enillodd ei chasgliad o gerddi, Nes Draw, wobr categori barddoniaeth Llyfr Y Flwyddyn yn 2016.

Continue Reading

Popular This Week