Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Y bardd Hedd Wyn yn sioe fideo arbennig

Published

on

Hedd Wyn: Symbol o genhedlaeth o Gymry a laddwyd yn ystod y Rhyfel Byd

Bydd prosiect fideo unigryw sy’n coffáu canmlwyddiant marwolaeth bardd y Rhyfel Mawr Ellis Humphrey Evans, yn cael ei daflunio ar furiau Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn ystod wythnos y cofio ar ôl derbyn cefnogaeth gan ScottishPower Foundation.

Bu i’r bugail ifanc a adnabuir wrth ei enw barddol – Hedd Wyn gael ei ladd ar ddiwrnod cyntaf Brwydr Passchendaele yn 1917, ddiwrnodau ar ôl cael ei anfon i’r rheng flaen fel conscript.

Bu i gerdd Yr Arwr yr oedd y milwr wedi ei gorffen ychydig cyn ei farwolaeth, ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1917.

Pan gyhoeddodd beirniaid cystadleuaeth Y Gadair, yr anrhydedd pennaf i fardd yng Nghymru, enw’r enillydd, safodd neb. Bu’n rhaid gofyn dair gwaith iddo ddod ymlaen i gymryd ei sedd anrhydeddus, ond ni chawsant ateb.

Yn y diwedd, bu’n rhaid dweud wrth y gynulleidfa a oedd yn cynnwys Prif Weinidog a phensaer y consesiwn, David Lloyd George, fod Hedd Wyn wedi marw yn y frwydr ar feysydd Flanders cyn gallu cyflawni uchelgais ei fywyd.

Gorchuddiwyd y gadair a lliain du, ac o’r adeg honno ymlaen byddai’r Eisteddfod yn cael ei galw yn “Eisteddfod y Gadair Ddu”. Yn ystod yr wythnos yn dilyn yr Eisteddfod, anfonwyd y gadair at deulu Hedd Wyn ar eu fferm, Yr Ysgwrn, yn Nhrawsfynydd, Eryri lle mae’n dal i gael ei harddangos heddiw.

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, sy’n cynnal fferm teulu Hedd Wyn fel amgueddfa, yn geidwaid i gasgliadau helaeth ac wedi cydweithio mewn rhaglen estyn allan uchelgeisiol a phellgyrhaeddol drwy gydol 2017 gan ddod â stori y bardd a’i waith yn fyw i genhedlaeth newydd.

Mae eu gwaith, gyda chymorth ScottishPower Foundation, wedi cynnwys cyflwyno 26 o weithdai i dros 800 o blant ac oedolion ysgol, a dosbarthu 3000 o gopïau o lyfryn a grëwyd yn arbennig ar etifeddiaeth Hedd Wyn i ysgolion cynradd ac uwchradd ledled Cymru.

Bydd y fenter yn dod i ben ar 9 Tachwedd – dau ddiwrnod cyn Dydd y Cofio – pan fydd gosodiad fideo yn cynnwys plant o bentref brodorol Hedd Wyn yn cael ei daflunio ar flaen adeilad eiconig Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth.

Bydd disgyblion Ysgol Bro Hedd Wyn yn darllen ei waith enwocaf, Rhyfel, ar gyfer y prosiect sydd wedi’i gomisiynu’n arbennig gan ScottishPower Foundation.

Mae llinellau o’r gerdd sy’n sôn am ddyfodol rhyfel wedi cael eu cydblethu gyda ffilm o gartref Hedd Wyn, Yr Ysgwrn, a delweddau yn ymwneud â’r bardd a’r profiad Cymreig ehangach yn y Rhyfel Mawr a ddarparwyd gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri.

Dywedodd Linda Tomos, Prif Weithredwr a Llyfrgellydd, Llyfrgell Genedlaethol Cymru: “Bydd y digwyddiad yn benllanw ar raglen wych o waith estyn allan. Rydym yn ddiolchgar iawn i ScottishPower Foundation am ariannu’r rhaglen yn hael ac i Mr Gerald Williams, nai Hedd Wyn ac Yr Ysgwrn am eu cefnogaeth barhaus.”

Dywedodd llefarydd ar ran Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri: “Ym mis Medi 1917, daeth Hedd Wyn yn symbol o genhedlaeth o Gymry a laddwyd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Ers hynny, mae ei gartref teuluol yn Yr Ysgwrn, Trawsfynydd, wedi bod yn gofeb tawel i’r genhedlaeth hon, gan barhau i arwain ar negeseuon heddwch, rhyfel, diwylliant a chymdeithas.

“Yn ystod blwyddyn canmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, bu’n fraint i ni weithio gyda Llyfrgell Genedlaethol Cymru a ScottishPower Foundation, gan ddefnyddio ein casgliadau i ddod â stori a etifeddiaeth Hedd Wyn yn fyw i genhedlaeth newydd o bobl ifanc, a fydd yn warchodwyr ein treftadaeth a’n heddwch yn y dyfodol “.

Sefydlwyd Sefydliad ScottishPower ym mis Mai 2013 ac eleni mae wedi rhoi record o £1.8m i achosion da ledled y DU.

Meddai Ann McKechin, Ymddiriedolwr ScottishPower Foundation: “Mae hanes Hedd Wyn, ei farddoniaeth, a’i farwolaeth drasig cyn iddo allu hawlio ei anrhydedd fel enillydd y Gadair Farddol yn Eisteddfod 1917 yn etifeddiaeth ddiwylliannol bwysig, nid yn unig i bobl o Gymru, ond i ni i gyd.

“Dau o amcanion allweddol Sefydliad ScottishPower yw cefnogi addysg yn y gymuned a hefyd hyrwyddo treftadaeth a diwylliant. Mae prosiect estyn allan Hedd Wyn yn cyd-fynd â’r ddau uchelgais hwn yn berffaith ac mae ScottishPower Foundation yn falch o gefnogi’r fenter hon 100 mlynedd ers marwolaeth Hedd Wyn, ac i gefnogi’r gosodiad fideo hwn,gan obeithio y bydd ychwanegiad teilwng i ddathlu ei waith.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Pleser o’r Mwyaf

Published

on

DEWCH i’r Man a’r Lle yn Aberteifi i wrando ar wyth o fawrion y genedl yn cyflwyno pum peth sydd yn datgelu rhywbeth am eu hanes eu hunain, boed hynny ar ffurf hoff gerddi a darnau o ryddiaith neu wrthrychau sydd ag arwyddocâd personol.

Byddwn yn cwrdd yn fisol (heblaw Rhagfyr) rhwng Hydref a Mehefin i godi arian tuag at Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion.

Cynhelir y cyfarfod cyntaf ar ddydd Sadwrn, 19 Hydref am 11yb tan 12.30yp yng nghwmni’r Prifardd Idris Reynolds.

Tocynnau wrth y drws £5. Te, coffi a chacen £1.

Am fwy o wybodaeth cysylltwch â Natalie Morgan (ebost: njm84@outlook.com), Helen Thomas (helenteifi@outlook.com) neu Richard Vale (riv1@aber.ac.uk).

Fe fydd y cyfarfodydd hyn yn addas i ddysgwyr profiadol, a byddwn yn paratoi taflenni geirfa i chi.

Dewch yn llu i gefnogi’r Brifwyl trwy joio mas draw!

Continue Reading

Cymraeg

Gall Cymru gael ei phweru gan ynni morol

Published

on

GALL Cymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ynni’r môr, mae Lesley Griffiths yn addo.

Mae gan ynni’r môr y potensial i fod wrth wraidd cynlluniau uchelgeisiol i Gymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ffynonellau ynni adnewyddadwy, yn ôl Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, Lesley Griffiths.

Pan oedd hi’n siarad yn y Gynhadledd ar Ynni’r Môr yn Nulyn ar Dydd Llun (30 Medi), gwnaeth y Gweinidog amlinellu’r llwyddiannau mae busnesau wedi’u cael wrth alluogi ynni’r môr yn ystod y flwyddyn diwethaf, a’r buddsoddiadau yn y gadwyn gyflenwi sy’n caniatáu i hyn ddigwydd.

Rydyn ni’n cydnabod bod y sector yn ifanc iawn, felly rydyn ni wedi buddsoddi mewn deg prosiect sy’n gysylltiedig ag ynni’r môr er mwyn adeiladau capasiti ac arbenigedd yng Nghymru, meddai hi.

Cytunwyd ar dros €71 miliwn o gyllid Ewropeaidd, a fydd yn arwain at fuddsoddiadau gwerth dros €117 miliwn yng Nghymru.

Mae’r busnesau sydd wedi elwa’n cynnwys:

• Ledwood Engineering, Mainstay Marine, MarineSpace a busnesau a leolir yn Sir Benfro yng Ngorllewin Cymru. Mae’r busnesau hyn i gyd wedi manteisio ar y buddsoddiadau gwerth miliynau o bunnoedd, sydd wedi bod o fudd i’w harbenigedd technegol presennol o fewn y sector ynni a sector ynni’r môr.

• Mae Minesto wedi cwblhau prosiect i alluogi’r gwaith o gyflwyno eu technoleg ffrwd lanw Deep Green yn fasnachol yn Holyhead Deep, oddi ar arfordir gorllewinol Ynys Môn. Roedd y prosiect yn cynnwys dylunio, gosod a phrofi dyfais 500 cilowat. Mae cam nesaf y prosiect wedi derbyn €14.9 miliwn ychwanegol, a bydd yn ategu’r gwaith o ddylunio safle 80 megawat oddi ar arfordir Ynys Môn, ochr wrth ochr â dylunio dyfais maint llawn o un megawat o leiaf.

• Gwnaeth y datblygwyr ynni’r tonnau Marine Power Systems, a leolir yn Abertawe, gwblhau eu blwyddyn o dreialon a phrofion morol yn llwyddiannus yr haf hwn, ac mae eu prototeip chwarter maint, WaveSub, wedi cyrraedd ei gerrig milltir critigol. Hefyd dyfarnwyd €13 miliwn iddynt i ddylunio a chynhyrchu dyfais fwy.

Bydd Fframwaith Morol cyntaf Cymru a Fframwaith Datblygu Cenedlaethol newydd hefyd yn rhoi polisi cynllunio strategol ar gyfer defnyddio adnoddau naturiol mewn modd cynaliadwy ar y tir ac oddi arno.

Dywedodd Lesley Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig: “Rydyn ni’n benderfynol y bydd ynni’r môr yn rhan allweddol o’n cynlluniau i Gymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ffynonellau ynni adnewyddadwy. Mae cyllid gan yr Uned Ewropeaidd wedi bod yn hanfodol wrth gefnogi hyn.

“Rydyn ni wedi gosod targedau uchelgeisiol wrth inni geisio creu Cymru wyrddach lle mae adnoddau’n cael eu rheoli nid yn unig ar gyfer heddiw, ond er budd cenedlaethau’r dyfodol.

“Eleni rydyn ni wedi derbyn cyngor Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd i wneud ein targedau datgarboneiddio yng Nghymru yn fwy uchelgeisiol, wedi cyflwyno deddfwriaeth i fabwysiadu targed o 95% ar gyfer lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr y flwyddyn nesaf, ac rydyn ni’n archwilio sut gallwn ni osod targed o sero yn y dyfodol.

“Mae ynni’r môr a gwynt alltraeth yn rhan hanfodol o’r targedau hyn, wrth inni geisio harneisio ein hadnoddau naturiol i sicrhau manteision tymor hir ar gyfer pawb yng Nghymru.”

Gwnaeth y gweinidog hefyd annog Llywodraeth y DU i fuddsoddi mewn ynni’r môr ac ynni adnewyddadwy yng Nghymru.

Continue Reading

Cymraeg

Prifysgol Aberystwyth yn noddi Penwythnos Mawr Pride Cymru

Published

on

Prifysgol Aberystwyth yw un o brif noddwyr Penwythnos Mawr Pride Cymru sy’n cael ei gynnal yng Nghaerdydd ar 23 – 25 Awst 2019.
Dyma’r bedwaredd flwyddyn i’r Brifysgol, a gafodd ei chynnwys ymhlith 100 cyflogwr gorau’r DU am gynhwysoldeb yn y gweithle gan Fynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall, noddi’r digwyddiad.
Mae presenoldeb y Brifysgol yn Pride Cymru yn rhan o raglen lawn o ddigwyddiadau drwy’r flwyddyn sy’n ymwneud â rhwydwaith LGBTA Enfys Aber.
Mae gwybodaeth bellach i’w chael yn y datganiad newyddion ynghlwm neu cliciwch arlein: https://www.aber.ac.uk/cy/news/archive/2019/08/title-225387-cy.html
Continue Reading

Popular This Week