Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

‘Plant mewn perygl o golli geiriau cymraeg am fyd natur’

Published

on

​MAE’R awdur adnabyddus a phoblogaidd Caryl Lewis wedi rhybuddio bod plant y dyddiau hyn mewn perygl o golli geiriau a thermau Cymraeg o fyd natur.

Daw’r sylwadau yn sgil cyhoeddi ei llyfr newydd i blant, Merch y Mêl. Arluniwyd y gyfrol gan Valériane Leblond.

Yn Merch y Mêl, caiff Elsi ei gadael ar stepen drws ei mam-gu. Mae Elsi mor dawel â’r eira nes i Mam-gu ddangos cyfrinach iddi ar waelod yr ardd – cwch gwenyn. Trwy ddilyn y gwenyn, a sylwi ar bopeth sy’n digwydd yn yr ardd yn ystod y flwyddyn, daw Elsi i garu pob tymor yn ei dro.

‘Fe ysgrifennais i’r gyfrol yn rhannol er mwyn dysgu plant am dymhorau ac enwau’r byd natur sydd o’n cwmpas a geiriau fel bysedd y cŵn, clychau’r gog, cynffonnau ŵyn bach ac ati.’ eglurodd Caryl, ‘Dyw plan ddim yn cael dysgu enwau blodau a choed ac ati bellach fel erstalwm​.​

‘Ond cefais fy ysbrydoli hefyd gan fy mhrofiad o gadw gwenyn ar ein fferm yng Ngoginan ger Aberystwyth’ ychwanegodd, ‘Bellach mae fy merch, Gwenno, yn dysgu am gadw gwenyn hefyd yn union fel Elsi!’ ychwanegodd.

‘Mae’n bwysig iawn bod yn ymwybodol o’r byd sydd o’n cwympas, a dyle plant ac oedolion wybod a deall mwy am natur a’i berthynas gyda phopeth’ ychwanegodd Valériane.​’​

Bydd y llyfr clawr caled, sydd yn addas ar gyfer plant 4 i 8 oed, yn gyfrol i’w thrysori ac yn gyfle i blant ddysgu enwau blodau ac am wenyn a byd natur drwy’r tymhorau yn stori annwyl Caryl Lewis a lluniau bendigedig Valériane Leblond.

Dyma’r ail dro i Caryl Lewis a Valériane Leblond gydweithio, yn dilyn llwyddiant Sgleinio’r Lleuad a gyrhaeddodd restr fer Gwobr Tir na n-Og 2015.

‘Roeddwn yn falch iawn o gael cydweithio gyda Caryl unwaith eto​,​’ meddai Valériane, ‘Mae’r stori yma yn berffaith i mi – rwy’n hoff o ddarlunio cefn gwlad, tymhorhau a byd natur ac rwy’n agos iawn gyda fy Mam-gu hefyd!’

Mae Caryl Lewis yn adnabyddus fel un o nofelwyr Cymraeg fwyaf profiadol a blaengar y genedl. Mae hi eisoes wedi ennill llu o wobrau ac anrhydeddau am ei chyfrolau i blant bach, yr arddegau ac oedolion gan gynnwys gipio gwobr Llyfr y Flwyddyn ddwy waith am ei nofelau i oedolion (Martha, Jac a Sianco ac Y Bwthyn) a Gwobr Tir na n-Og sawl gwaith am ei chyfrolau i blant ac phobl ifanc. Mae ei chyfrol o straeon byrion Y Gwreiddyn ar restr fer gwobr ffuglen Cymraeg Llyfr y Flwyddyn 2017.

Mae Valériane yn Ffrances-Gwebecaidd sy’n enedigol o Angers yn Ffrainc ond wedi byw yng Nghymru ers deng mlynedd gan ddysgu i siarad Cymraeg. Mae hi bellach yn byw yn Llangwyryfon gyda’i chymar a’u tri o feibion bach. Astudiodd Valériane gelf a llenyddiaeth yn Llydaw ac mae hi’n brysur wneud enw iddi hi ei hun fel arlunydd gan gipio gwobr Tir na n-Og 2016 gyda’r gyfrol Y Mabinogi. Mae hi wrth ei bodd yn darlunio storïau plant.

Bydd sesiwn stori a gweithdy celf gyda Caryl Lewis a Valériane Leblond yn seiliedig ar y gyfrol yn cael ei gynnal yn Siop y Pethe, Aberystwyth am 2 o’r gloch dydd Sadwrn 4 Tachwedd.

Mae Merch y Mêl gan Caryl Lewis a Valériane Leblond (£5.99, Y Lolfa) ar gael nawr.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Addo – adduned i gadw Cymru yn ddiogel wrth aros yn lleol

Published

on

Am fod y cyfyngiadau Coronafeirws diweddaraf yn gofyn i bobl yng Nghymru aros yn lleol, bydd Croeso Cymru yn ail-lansio ei ymgyrch Addo, gan ofyn i bobl Cymru wneud adduned wrth iddyn nhw ddechrau mentro yn eu cymunedau lleol unwaith eto i ofalu am ei gilydd, am ein tir ac am ein cymunedau.

Mae Addo yn ymwneud â phobl yn gweithio gyda’i gilydd, gan wneud adduned ar y cyd i ofalu am ei gilydd a’n gwlad.  Mae gofyn i bobl wneud adduned yn ffordd ddiddorol i bobl fuddsoddi’n emosiynol yng Nghymru a dangos eu bod yn cymryd pethau o ddifri hefyd. Drwy ymuno â ni, a gwneud adduned, byddwn ni i gyd yn chwarae ein rhan — drwy ofalu amdanon ni ein hunain ac eraill. Gellir llofnodi’r adduned rhithwir yn www.Croeso.cymru/addo   

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, yr Arglwydd Elis-Thomas: “Wrth inni i gyd baratoi i fentro ychydig ymhellach unwaith eto, mae’n bwysig ein bod yn aros yn lleol, a’n bod ni i gyd yn chwarae ein rhan wrth gadw Cymru’n ddiogel drwy beidio â mynd yn rhy bell.  Dyma’r amser i wneud adduned gyda’n gilydd, i wneud y pethau bach a fydd yn gwneud gwahaniaeth mawr ac i ddiogelu’r harddwch sydd o’n cwmpas ac i barchu ein cymunedau.

“Mae angen i bob un ohonon ni gadw’n ddiogel er mwyn i Gymru aros ar agor a chaniatáu inni symud gyda’n gilydd tuag at fywyd mwy normal. Gallwn ni i gyd wneud hyn. Nid oes neb am inni weld cyfyngiadau’n cael eu cyflwyno unwaith eto, gan golli’r cynnydd rydyn ni wedi’i wneud. Dim ond drwy weithio gyda’n gilydd y gallwn ni helpu i gadw Cymru’n ddiogel.”

Bydd y gweithgaredd yn cael ei gyflwyno yng Nghymru i ddechrau, a bydd yn cynnwys cyfuniad o hysbysebion digidol, cysylltiadau cyhoeddus a hysbysebu y tu allan i’r cartref. Bydd yr ail gam yn cynnwys hysbysebion teledu a radio, ac yn cael ei ehangu i dargedu ymwelwyr mewn marchnadoedd allweddol ar ôl i’r cyfyngiadau gael eu codi ymhellach. Dyma un o’r ffyrdd mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r diwydiant a phartneriaid i reoli cyrchfannau lleol, a bydd yr ymgyrch yn cael ei hehangu i hyrwyddo negeseuon ynghylch pwysigrwydd parchu’r Cod Cefn Gwlad, gan ganolbwyntio ar fanteision treulio amser yn yr awyr agored a helpu i leihau’r pwysau ar ein mannau agored a’n tirweddau.  Bydd asedau’r ymgyrch yn cael eu rhannu â phartneriaid dros yr wythnosau nesaf i sicrhau bod negeseuon cyson am ymddygiad cyfrifol yn cael eu hyrwyddo ledled Cymru.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cynnig cymorth ariannol i helpu Awdurdodau Lleol i baratoi ar gyfer ailagor yr Economi Ymwelwyr, er mwyn rheoli’r Economi Ymwelwyr mewn modd gweithredol a rhoi ymyriadau ar waith ar sail ein profiadau y llynedd.

Dywedodd Julie James, y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol: “Rwy’n falch iawn ein bod wedi gallu cynnig cyllid i’r Awdurdodau Lleol a’r Parciau Cenedlaethol drwy’r Gronfa Galedi, i helpu i gadw Cymru’n ddiogel wrth inni wneud cynlluniau i ailagor yr economi ymwelwyr – pan fydd sefyllfa iechyd y cyhoedd yn caniatáu hynny.  Bydd yr arian hwn yn galluogi Awdurdodau Lleol i roi mesurau ar waith i liniaru pwysau a gosod cyfleusterau ychwanegol a fydd yn helpu i roi profiad cadarnhaol i bawb wrth ddarganfod Cymru.”

Dywedodd Llefarydd CLlLC ar Dwristiaeth, y Cynghorydd Huw Thomas, “Mae’r Economi Ymwelwyr yn hanfodol i economi Cymru. Mae awdurdodau lleol yn cefnogi ei ailagor yn ddiogel fesul cam ac yn ofalus. Mae croeso cynnes i gyllid y Llywodraeth ar gyfer Cynghorau a Pharciau Cenedlaethol. Bydd yn ein galluogi i gynllunio a rheoli’r economi ymwelwyr i fod yn ddiogel dros haf prysur. Byddwn yn gallu rhoi sicrwydd i gymunedau lleol a bod o fudd i’r economi, a thrwy gydweithio gallwn gynnal iechyd y cyhoedd ac ailagor yr economi.”

Mae Croeso Cymru hefyd yn gweithio mewn partneriaeth â’r diwydiant ar gynllun cryfhau ac ailadeiladu ar gyfer dyfodol yr economi ymwelwyr yng Nghymru.

Gellir llofnodi’r adduned ar y wefan  www.Croeso.cymru/addo

Continue Reading

Cymraeg

Pwyllgor yn unfrydol o gefnogi datganoli darlledu

Published

on

RHAID i Gymru gael mwy o lais o ran sut mae darlledu yn cael ei ariannu a’i reoleiddio os ydym am ddatblygu cyfryngau sy’n gwasanaethu ac yn cynrychioli’r wlad yn iawn.

Dyna yw casgliad ymchwiliad gan Bwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu y Senedd, a gyhoeddwyd mewn adroddiad heddiw, 11 Mawrth 2021.

Bu’r ymchwiliad yn ystyried sut y gellir cryfhau llais Cymru, yn enwedig o ran penderfyniadau ynghylch cyllido a phennu cylch gwaith gwasanaethau – i gynnwys y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus a ariennir gan ffioedd trwydded, sef BBC Cymru Wales, S4C a’r drydedd sianel, ITV Cymru – yn ogystal â thrwyddedau radio masnachol, a sut y gallai Llywodraeth Cymru gefnogi’r sector newyddiaduraeth yn well.

Roedd Aelodau’r Pwyllgor yn unfrydol yn eu casgliad bod yn rhaid i’r Senedd a Llywodraeth Cymru ennill pwerau pellach dros ddarlledu – er bod y farn ar faint y datganoli pellach hwnnw yn amrywio – gyda phenderfyniad y dylai’r adroddiad hwn ddarparu man cychwyn pendant ar gyfer rhywfaint o ddatganoli cyfrifoldebau.

Bethan Sayed AS: Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu y Senedd

Eglura Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu y Senedd, Bethan Sayed AS, fel a ganlyn: “Mae’r cynnwys sydd ar gael i Gymru ar y cyfryngau yn annigonol. Does gennym ni ddim y ddarpariaeth newyddion a materion cyfoes sydd ei hangen ar Gymru ac mae meysydd eraill – fel cynnwys ar gyfer plant, comedi a drama – hefyd wedi’u tangynrychioli, sy’n golygu nad ydym yn gweld adlewyrchiad o’n hunain ar ein sgriniau. Mae twf y cewri ffrydio byd-eang wedi dod â ffyniant i gynyrchiadau a wnaed yng Nghymru, ond nid yw wedi gwneud llawer i gynyddu rhaglenni sy’n portreadu bywydau pobl Cymru yn benodol.

“Mae’r Pwyllgor yn cytuno bod angen mwy o bŵer ar Gymru dros ddarlledu, er mwyn sicrhau y gallwn ddatblygu’r cyfryngau sydd eu hangen arnom fel cenedl; mae rhai’n ffafrio datganoli pwerau darlledu i’r Senedd yn llawn, ac eraill o blaid pwerau newydd mwy cyfyngedig mewn meysydd penodol.

“Roedd yn amlwg yn ôl y dystiolaeth a gawsom gan ddarlledwyr, cwmnïau cyfryngau ac academyddion yn yr ymchwiliad hwn nad yw’r strwythurau presennol yn gweithio i Gymru, ac mae’r Pwyllgor wedi dod i’r casgliad bod angen mwy o lais ar Gymru ym mhob maes darlledu. Mae hyn yn cynnwys yn benodol, datganoli S4C a phob mater arall sy’n ymwneud â darlledu Cymraeg er gwasanaeth cyhoeddus, i Gymru. Y teimlad a gawsom yn sgil y dystiolaeth yw ei bod ond yn iawn fod penderfyniadau ynghylch y cyfryngau a darlledu i bobl yng Nghymru yn cael eu gwneud yma yng Nghymru, a hoffem weld pwyllgor â pholisi’r cyfryngau’n rhan ganolog o’i gylch gwaith yn y Chweched Senedd.

“Mae’r argymhellion yn yr adroddiad hwn yn darparu man cychwyn i’r fenter hon ac mae’r Pwyllgor yn annog y Senedd a Llywodraeth Cymru yn y dyfodol, i fynd i’r afael â’r mater hwn. Ein cyfrifoldeb ni i gyd yw cyfrannu syniadau ymarferol er mwyn mynd i’r afael â’r diffyg hwn – i weithio gyda’n gilydd fel gwleidyddion, darparwyr cyfryngau a rheoleiddwyr i wneud yn siŵr fod gan Gymru lais cryf dros y cyfryngau sydd eu hangen arni.”

Mae’r adroddiad yn nodi 10 argymhelliad at ei gilydd, gan gynnwys y canlynol:

  • Barn y Pwyllgor yw y byddai rhoi mwy o gyfrifoldebau darlledu i’r Senedd a Llywodraeth Cymru yn gwella darpariaeth y cyfryngau yng Nghymru yn sylweddol. Dylai Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU ac Ofcom nodi sut y gellir gwella’r cynnwys a ddarperir ar y cyfryngau i gynulleidfaoedd yng Nghymru. Os nad ydyn nhw’n cefnogi datganoli darlledu ymhellach, rhaid iddyn nhw egluro pa newidiadau o dan y trefniant cyfansoddiadol presennol y dylid eu gwneud i gynyddu maint ac ansawdd cyfryngau Cymru.
  • Dylai Llywodraeth y DU ddatganoli pwerau dros S4C a materion eraill sy’n ymwneud â darlledu Cymraeg er gwasanaeth cyhoeddus, i Gymru.
  • Dylai Llywodraeth y DU reoleiddio gwasanaethau ffrydio byd-eang i gryfhau’r ecosystem cyfryngau gwasanaeth cyhoeddus. Gallai rheoleiddio o’r fath gynnwys ardollau i ariannu cynnwys gwasanaeth cyhoeddus, neu ofynion i ddarlledu cynnwys gwasanaeth cyhoeddus. Dylai Llywodraeth y DU ystyried ymestyn ardollau i gynnwys cwmnïau ar-lein mawr eraill, fel peiriannau chwilio a safleoedd rhwydweithio cymdeithasol.
  • Dylai Llywodraeth Cymru fynd ati ar unwaith i sefydlu cronfa ganolog barhaus i gefnogi newyddiaduraeth newyddion sy’n atebol ac sy’n cael ei darparu o hyd braich er mwyn sicrhau didueddrwydd.

Bydd yr adroddiad bellach yn cael ei ystyried gan Lywodraeth Cymru, ac mae dadl wedi’i threfnu yn ei gylch yn y Cyfarfod Llawn ar 24 Mawrth 2021.

Continue Reading

Cymraeg

Camau gofalus cyntaf allan o’r cyfnod clo

Published

on

GYDA niferoedd y Coronafeirws yn gostwng ar draws Cymru, mae Llywodraeth Cymru’n llacio rhai cyfyngiadau’n ofalus ac yn raddol er mwyn dechrau dod â Chymru allan o’r cyfnod clo.
Bydd pob sector yn cael ei ailagor yn raddol, yn ofalus ac yn bwyllog, gan barhau i fod yn wyliadwrus o’r posibilrwydd y gall achosion gynyddu.

Dydd Sadwrn, 13 Mawrth

Bydd y gofyniad i ‘aros adref’ yn cael ei lacio, gan gyflwyno gofyniad i aros yn lleol o fewn 5 milltir o’ch cartref yn ei le. Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y ffaith y bydd gwahaniaethau ar gyfer ardaloedd mwy gwledig.

  • Caniateir i hyd at bedwar aelod o ddwy aelwyd gwrdd yn yr awyr agored. Gall hyn fod mewn gerddi preifat neu fannau eraill yn yr awyr agored. Nid yw plant o dan 11 oed yn cael eu cynnwys yn y niferoedd hyn. Mae cynnal pellter cymdeithasol yn parhau i fod yn berthnasol, ac ni chaniateir cymysgu dan do.
  • Bydd gweithgareddau a chyfleusterau chwaraeon awyr agored yn gallu ailagor. Mae’r rhain yn cynnwys cyrsiau golff, cyrtiau pêl-fasged, a chyrtiau tennis. Dim mwy na phedwar person o ddwy aelwyd.
  • Gall ymweliadau â chartrefi gofal ailddechrau. Yng Ngheredigion, bydd ymweliadau â phob cartref gofal yn parhau i gael eu hatal tan ddechrau mis Ebrill, fel y nodir isod. Rydym hefyd yn ddiolchgar am gydweithrediad y cartrefi gofal preifat sydd hefyd wedi parhau i atal ymweliadau. Mae’r Cyngor wedi cymryd y cam hwn er mwyn diogelu iechyd, diogelwch a lles ein holl breswylwyr a staff. Mae gofalu am breswylwyr ein cartrefi gofal yn hollbwysig i ni. Mae staff ym mhob Cartref Gofal ledled Ceredigion yn cael prawf COVID-19 bob pythefnos, yn unol â chanllawiau’r llywodraeth. Rydym yn deall pa mor anodd y gallai hyn fod i berthnasau a phreswylwyr, a byddant yn parhau i allu cyfathrebu drwy alwadau ffôn a thrwy gyfleusterau fideogynadledda/galwadau skype.

Dydd Llun, 15 Mawrth

  • Bydd pob disgybl ysgol gynradd a blynyddoedd 11, 12 a 13 yn dychwelyd i’r ysgol. Bydd rhieni a gwarcheidwaid yn cael gwybod am y trefniadau penodol gan eu hysgol.
  • Bydd siopau trin gwallt a siopau barbwr yn gallu ailagor ar gyfer apwyntiadau trin gwallt.

Dydd Mercher, 17 Mawrth

  • Bydd y Gwasanaeth Clicio a Chasglu Llyfrgelloedd yn ail-ddechrau.

Dydd Llun, 22 Mawrth

  • Bydd blwyddyn 10 yn dychwelyd i’r ysgol. Efallai y bydd rhai disgyblion unigol ym mlynyddoedd 7, 8 a 9 yn cael cyfle i ymweld â’r ysgol i gael sesiwn dal i fyny byr. Bydd rhieni a gwarcheidwaid yn cael gwybod am y trefniadau penodol gan eu hysgol.
  • Bydd siopau manwerthu nad ydynt yn hanfodol yn dechrau ailagor yn raddol a bydd y cyfyngiadau ar werthu eitemau nad ydynt yn hanfodol yn cael eu codi.
  • Bydd canolfannau garddio yn gallu ailagor.

Dydd Sadwrn, 27 Mawrth

  • Os bydd yr amodau iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol, bydd y cyfyngiadau aros lleol yn cael eu codi i ganiatáu i bobl deithio yng Nghymru.
  • Os bydd yr amodau iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol, bydd llety gwyliau hunangynhwysol yn ailagor ar gyfer un aelwyd.
  • Os bydd yr amodau iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol, bydd gweithgareddau wedi’u trefnu yn yr awyr agored ar gyfer plant yn cael ailddechrau.

Dydd Iau, 01 Ebrill

  • Caniateir ymweliadau yng Nghartrefi Gofal Preswyl y Cyngor. Bydd pob preswylydd yn gallu nodi un ymwelydd dynodedig ar gyfer un ymweliad 30 munud o hyd bob wythnos. Bydd yr holl ymweliadau cychwynnol yn cael eu cynnal yn y podiau/cyfleusterau ymweld. Bydd yn ofynnol i bob ymwelydd lenwi holiadur iechyd cyn pob ymweliad. Mae llythyrau wedi cael eu hanfon at bob teulu ynglŷn â sut i drefnu ymweliad.

Dydd Llun, 12 Ebrill

  • Os bydd yr amodau iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol, bydd pob siop a phob gwasanaeth cyswllt agos yn gallu ailagor.

Mae rhagor o fanylion a gwybodaeth ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru: Cliciwch Yma

Bydd £150 miliwn ychwanegol ar gael tan ddiwedd mis Mawrth i gefnogi’r busnesau hynny nad ydynt yn cael agor eto. Bydd yr arian ychwanegol yn golygu y bydd busnesau yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth a hamdden, a busnesau manwerthu nad ydynt hanfodol, yn gymwys i gael taliad ychwanegol o hyd at £5,000 os ydynt yn talu ardrethi annomestig.

Nid dyma’r amser i ymlacio

Nid yw’r Coronafeirws wedi diflannu. Gadewch i ni aros yn ddiogel a pharhau i fod yn wyliadwrus. Gall yr holl ddyddiadau hyn yn y dyfodol newid, yn unol â chyfraddau trosglwyddo, cyflwyno brechlynnau ac amrywiolynnau.

Mae mor bwysig ag erioed ein bod ni i gyd yn cadw pellter diogel, yn golchi ein dwylo’n rheolaidd ac yn gwisgo masg pan nad oes modd cadw pellter cymdeithasol.

Os oes gennych unrhyw un o symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn ydynt, mae’n rhaid i chi hunanynysu gartref a threfnu prawf ar unwaith, a’r unig adeg y dylech adael eich cartref yw i gael prawf. Byddwch yn ymwybodol o symptomau eraill yn gynnar, megis cur pen, blinder a phoenau cyffredinol sydd fel arfer yn gysylltiedig â’r ffliw. Gellir archebu prawf ar-lein https://llyw.cymru/cael-prawf-coronafeirws-covid-19 neu drwy ffonio 119.

Continue Reading

Popular This Week