Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Llofruddiaethau’r Moors: y cysylltiadau Cymreig

Published

on

Dau wyneb o ddrwg: Brady ac Hindley

YN RHAGLEN olaf y gyfres bresennol o Y Ditectif ar S4C, fe fydd Mali Harries yn edrych ar un o achosion mwyaf erchyll yn hanes troseddol gwledydd Prydain – Llofruddiaethau’r Moors.

Mae’n cwrdd â thri o’r Cymry ddaeth mewn cysylltiad â’r seicopath Ian Brady a’i bartner Myra Hindley, wrth ddysgu am hanes tywyll a dychrynllyd yr achos yn Y Ditectif nos Fawrth 5, Mehefin.

Fe wnaeth y cyn-Dditectif Gwnstabl Evan John Hughes ddod wyneb yn wyneb â Brady pan oedd yn rhan o dîm CID Heddlu Sir Gaer yn 1965. Buodd yr ymgyrchydd iaith Enfys Llwyd yn canu mewn côr a chwechawd gyda Hindley yng Ngharchar Holloway, Llundain yn y 1970au, a’r newyddiadurwr Bob Rogers yn llythyru â Brady pan oedd yn Ysbyty Meddwl Ashworth. Mae’r tri yn arswydo at y profiad o hyd.

Fe wnaeth Brady a Hindley lofruddio pump o blant dros gyfnod o tua 18 mis yn ystod y 1960au, gan gladdu cyrff tri ohonyn nhw ar Saddleworth Moor, ger Manceinion. Wrth droedio’r gweundir, yr union dir y buodd y ditectif Evan Hughes a 150 o heddweision eraill yn chwilio, mae’r profiad yn codi ias ar Mali Harries.

“Mae dysgu am fanylion yr achos ‘ma wedi bod yn anodd, ac ro’dd bod ar y Moors yn rhoi teimlad anghysurus iawn i fi wrth feddwl am yr holl ddioddef.”

Cafodd Ian Brady a Myra Hindley eu dedfrydu am oes yn llys Caer, Chester Assizes ym 1966 am lofruddio Edward Evans, 17, John Kilbride, 12, a Lesley Ann Downey, 10.

Roedden nhw’n gwadu unrhyw gysylltiad gyda’r ddau blentyn coll arall ar y pryd ond fe wnaethon nhw gyfaddef i lofruddiaethau Pauline Reade, 16, a Keith Bennett, 12 yn hwyrach yn yr ’80au. Dyw corff Keith Bennett erioed wedi cael ei ddarganfod a bellach mae Brady a Hindley wedi marw.

Un o’r darnau mawr o dystiolaeth i’r heddlu yn y 60au oedd cynnwys dau gês. Ynddyn nhw roedd lluniau noeth o ferch fach a thâp gyda recordiad sain arno fe. Ar y tâp mae lleisiau Brady a Hindley ac eiliadau olaf y ferch ddeg oed oedd wedi diflannu, Lesley Ann Downey, yn pledio arnyn nhw i’w rhyddhau a pheidio â’i dadwisgo. Wrth ddarllen trawsgrifiad o’r tâp hwn nid yw Mali’n gallu dal y dagrau yn ôl, ac yn ei ddisgrifio fel “y peth gwaetha’ fi byth wedi darllen.”

Wrth i Mali sgwrsio â’r cyn dditectif Evan Hughes sydd bellach wedi ymgartrefu ym Mhwllheli, Gwynedd, mae’n dweud mai’r un o’i atgofion cyntaf iddo fe oedd cael y gorchymyn i orchwylio Brady pan gafodd ei arestio gyntaf.

“Roedd rhywun wedi rhoi papur newydd iddo fo ac roedd o’n darllen y papur newydd fel nad oedd dim byd wedi digwydd erioed. Dwi wedi treulio’r hanner can mlynedd yn ceisio anghofio amdano fo ond dyw pobol ddim yn gadael imi anghofio…. Fuaswn i’n disgrifio’r ddau’n ddieflig, a dweud y gwir, mae’n anodd coelio bod unrhyw berson wedi gallu gwneud beth wnaeth y ddau yma,” meddai Evan.

Roedd Enfys Llwyd o Dalgarreg, Ceredigion wedi cael ei hanfon i Holloway ar ôl torri mewn i swyddfeydd y BBC yn Llundain wrth ymgyrchu dros sianel deledu Gymraeg ar ran Cymdeithas yr Iaith. Roedd hi a’i chyd ymgyrchydd Meinir Ffransis yn canu yng nghôr y carchar gyda Hindley.

“Roeddech chi’n edrych ar ei dwylo hi a meddwl beth oedd y clustie’ wedi clywed a’r llygaid wedi gweld, roeddech chi’n teimlo arswyd,” meddai.

Bu’r newyddiadurwr a’r awdur Bob Rogers yn llythyru â Brady yn y gobaith o gael gwybodaeth ganddo am le yr oedd Keith Bennett wedi’i gladdu. Dywedodd, “Gymerodd e ddim sylw o fy nghwestiynau, y cyfan ges i ‘nôl oedd rantio a chwyno am sut roedd yn cael ei drin. Doedd e’n gweld dim drwg yn yr hyn oedd wedi ei wneud. Dyma oedd fy mhrofiad cyntaf o ddelio gyda seicopath llwyr, fel arfer mae yna ryw rinwedd yn rhywle ond roedd e’n ddrwg i gyd.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Parcio am ddim yng Ngheredigion am dair dydd Sadwrn cyn y Nadolig

Published

on

BYDD parcio am ddim ym mhob un o feysydd parcio Talu ac Arddangos Cyngor Sir Ceredigion ar y tri dydd Sadwrn cyn y Nadolig eleni.

Bydd costau parcio mewn meysydd parcio Talu ac Arddangos sy’n cael eu rhedeg gan y cyngor yn cael eu hepgor ar 7, 14 a 21 Rhagfyr 2019.

Rhodri Llwyd yw Swyddog Arweiniol Corfforaethol Cyngor Sir Ceredigion ar gyfer Gwasanaethau Priffyrdd ac Amgylcheddol. Dywedodd: “Bydd busnesau bach yn cystadlu yn erbyn busnesau ar-lein am fasnach y Nadolig hwn. Rydym am wneud yr hyn a allwn i gefnogi busnesau Ceredigion ar yr adeg bwysig hon o’r flwyddyn. Rydym yn gobeithio y bydd y cam hwn yn annog mwy ohonom i siopa’n lleol y Nadolig hwn a mwynhau’r hyn sydd gan fusnesau gwych Ceredigion i’w cynnig.”

Mae’r penderfyniad hwn yn cyfrannu tuag at un o flaenoriaethau corfforaethol y cyngor, sef hybu’r economi.

Continue Reading

Cymraeg

Ysgol Bro Pedr yn codi arian i brynnu offer achub bywyd

Published

on

Mae disgyblion Ysgol Bro Pedr wedi llwyddo i godi digon o arian i brynu peiriant diffibriliwr ar gyfer yr ysgol.

Daeth y syniad ar ôl i 15 o ddisgyblion o flwyddyn 11 gyflawni eu Cymhwyster Cymorth Cyntaf Brys Lefel 3 gyda Gwasanaeth Ieuenctid Ceredigion. Roedd y disgyblion yn teimlo bod hi’n hynod o bwysig bod ganddyn nhw ac eraill yn yr ysgol y sgiliau, y wybodaeth a’r offer i’w defnyddio mewn argyfwng.

Cododd Mrs Caryl Jones a disgyblion Ysgol Bro Pedr swm anhygoel o £1,150 trwy drefnu sêl gacennau yn yr ysgol ar 28 Mawrth 2019. Mae’r ysgol yn estyn eu diolch i fusnesau Llambed ‘Oh My Cod’ ac ‘Y Becws’ am y eu rhodd garedig tuag at y gwerthiant.

Dywedodd Guto Crompton, Gweithiwr Ieuenctid yn yr Ysgol: “Er nad yw cymorth cyntaf yn rhan orfodol o’r cwricwlwm addysg yng Nghymru, roedd pobl ifanc yn Ysgol Bro Pedr yn teimlo y dylai fod yn rhywbeth yr oedd pob disgybl yn gwybod amdano. Byddent wedyn yn gwybod beth i’w wneud mewn argyfwng, boed hynny yn yr ysgol neu allan yn y gymuned. Gweithiodd y disgyblion yn galed i gyflawni eu cymhwyster Cymorth Cyntaf a oedd yn ymdrin ag agweddau megis CPR, rheoli damweiniau a defnyddio diffibriliwr.”

Bydd y peiriant diffibriliwr yn cael ei osod yn nerbynfa’r ysgol.

Continue Reading

Community

Range of topics for Safeguarding Week

Published

on

Hazardous co-sleeping with infants and adults who self-neglect are among topics for discussion highlighted in National Safeguarding Week in Mid and West Wales which runs from next Monday (November 4).

A wide-ranging programme is taking place throughout the week across Pembrokeshire, Ceredigion, Carmarthenshire and Powys including conferences, engagement events and workshops.

The programme has been co-ordinated by CWMPAS and CYSUR, the Mid and West Wales Regional Safeguarding Board.

A highlight of the week is the Board’s annual conference at Pembrokeshire College in Haverfordwest on Thursday, November 14.

The keynote address is being delivered by Dr Eileen Munro, Emeritus Professor of Social Policy at the London School of Economics.

Dr Munro is the author of the Munro Review of Child Protection – a child-centred system which made a number of recommendations to reform the child protection system from being over-bureaucratised to one that keeps a focus on the child.

The conference will highlight key achievements across the region in implementing the Signs of Safety approach to working with families.

Signs of Safety is a more inclusive, solution-focused approach which encourages families to find their own solutions to the challenges they may be experiencing.

During the week, the Safeguarding Board will also seek to raise awareness of circumstances in which co-sleeping becomes unsafe, as well as the dangers of self-neglect and hoarding.

Technology will also be a theme as the Board formally launches its newly designed website and enhanced social media presence in order to improve awareness of its work and functions.

The new All-Wales Protection Procedures is also due to launch while Dyfed Powys Police will follow a comprehensive programme of activities to engage schools and communities, focussing on a variety of themes such as sexting, cyber-crime and exploitation.

Other events taking place in Pembrokeshire include the Junior Safeguarding Conference during which secondary school pupils will receive a safeguarding module devised by Pembrokeshire’s Safeguardians. There will also be a County Lines workshop to be facilitated by Fearless, a branch of Crimestoppers.

Carmarthenshire County Council will be facilitating consultation with partner agencies to finalise the draft regional self-neglect policy.
Hywel Dda University Health Board will also hold a Learning Event related to this theme as part of Safeguarding Week activities.

Events taking place across Powys include the formal launch of new procedures relating to deprivation of liberty safeguards, as well as training across Health Boards on a range of adult safeguarding issues delivered jointly with Trading Standards and Police.

TESTUNAU AMRYWIOL AR GYFER YR WYTHNOS
DDIOGELU

Mae cyd-gysgu peryglus gyda babanod, ac oedolion sy’n hunan-esgeuluso ymhlith testunau i’w trafod y tynnir sylw atynt yn yr Wythnos Ddiogelu Genedlaethol yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru sy’n rhedeg o ddydd Llun nesaf (4 Tachwedd).

Mae rhaglen eang yn cael ei chynnal trwy gydol yr wythnos ledled Sir Benfro, Ceredigion, Sir Gaerfyrddin a Phowys yn cynnwys cynadleddau, digwyddiadau ymgysylltu a gweithdai.

Cydgysylltwyd y rhaglen gan CWMPAS a CYSUR, Bwrdd Diogelu Rhanbarthol Canolbarth a Gorllewin Cymru.

Un o uchafbwyntiau’r wythnos yw cynhadledd flynyddol y Bwrdd yng Ngholeg Sir Benfro yn Hwlffordd ddydd Iau, 14 Tachwedd.

Cyflwynir y prif anerchiad gan Dr Eileen Munro, Athro Emeritws Polisi Cymdeithasol yn Ysgol Economeg Llundain.

Dr Munro yw awdur Munro Review of Child Protection – a child-centred system, a wnaeth nifer o argymhellion i ddiwygio’r system amddiffyn plant o fod yn system or-fiwrocrataidd i un sy’n cynnal ffocws ar y plentyn.

Bydd y gynhadledd yn tynnu sylw at y prif gyflawniadau ar draws y rhanbarth o ran gweithredu’r ymagwedd Arwyddion Diogelwch wrth weithio gyda theuluoedd.

Mae Arwyddion Diogelwch yn ymagwedd fwy cynhwysol, yn canolbwyntio ar atebion, sy’n annog teuluoedd i ddod o hyd i’w hatebion eu hunain i’r heriau y gallant fod yn eu hwynebu.

Yn ystod yr wythnos, bydd y Bwrdd Diogelu yn mynd ati hefyd i gynyddu ymwybyddiaeth o amgylchiadau lle mae cyd-gysgu yn anniogel, yn ogystal â pheryglon hunan-esgeuluso a chelcio.

Bydd technoleg yn thema hefyd wrth i’r Bwrdd lansio’i wefan yn ffurfiol ar ei newydd gwedd, ynghyd â gwell presenoldeb yn y cyfryngau
cymdeithasol er mwyn gwella ymwybyddiaeth o’i waith a’i swyddogaethau.

Bydd fersiwn newydd Gweithdrefnau Amddiffyn Cymru Gyfan yn cael ei lansio hefyd, a bydd Heddlu Dyfed Powys yn dilyn rhaglen gynhwysfawr o weithgareddau i ymgysylltu ag ysgolion a chymunedau, gan ganolbwyntio ar amrywiaeth o themâu fel secstio, seiberdroseddu a chamfanteisio.

Mae digwyddiadau eraill sy’n cael eu cynnal yn Sir Benfro yn cynnwys y Gynhadledd Diogelu Plant Iau lle bydd disgyblion ysgolion uwchradd yn derbyn modiwl diogelu a ddyfeisiwyd gan Warchodwyr Sir Benfro. Hefyd, bydd gweithdy Llinellau Cyffuriau yn cael ei gynnal gan Fearless, sef cangen o Crimestoppers.

Bydd Cyngor Sir Caerfyrddin yn hwyluso ymgynghoriad gydag asiantaethau partner i roi’r wedd derfynol ar y polisi hunan-esgeuluso rhanbarthol drafft. Hefyd, bydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda yn cynnal Digwyddiad Dysgu yn gysylltiedig â’r thema hon fel rhan o weithgareddau’r Wythnos Ddiogelu.

Mae digwyddiadau sy’n cael eu cynnal ledled Powys yn cynnwys lansio gweithdrefnau newydd yn ffurfiol yn ymwneud â threfniadau diogelu wrth amddifadu o ryddid, yn ogystal â hyfforddiant ar draws Byrddau Iechyd ar amrywiaeth o faterion diogelu oedolion a gyflwynir ar y cyd â Safonau Masnach a’r Heddlu.

Continue Reading

Popular This Week