Connect with us
Advertisement
Advertisement

Uncategorized

Mae’n rhaid i Gynghorau Sir ystyried effaith polisïau ar yr iaith Gymraeg

Published

on

Polisi’r Cyngor cynllunio: F flatiau un ystafell, y genhedlaeth nesaf!

Polisi’r Cyngor cynllunio: F flatiau un ystafell, y genhedlaeth nesaf!

DYDY CYNGHORAU sir ddim wedi newid y ffordd maen nhw’n trin y Gymraeg wrth ymdrin â cheisiadau cynllunio, er gwaethaf newid diweddar i’r gyfraith, yn ôl canlyniadau arolwg gan Gymdeithas yr Iaith.

O’r cynghorau sir a ymatebodd i ymholiad y Gymdeithas ynglŷn â’r ffordd maen nhw’n addasu eu polisïau cynllunio yn sgil pasio Deddf Cynllunio ym mis Mai eleni, nid oedd yr un cyngor bwriadu, nag yn cynllunio i, newid eu hymdriniaeth o’r iaith. Mae’r ddeddf yn gwneud y Gymraeg yn ystyriaeth berthnasol statudol i’r system gynllunio am y tro cyntaf erioed, gan roi grym statudol i gynghorwyr wrthod neu ganiatáu datblygiadau ar sail eu heffaith ar yr iaith. Bydd rhaid hefyd i’r gyfundrefn yn ei chyfanrwydd hybu datblygu cynaliadwy, sydd yn cynnwys ystyriaeth o anghenion y Gymraeg. Mae’r ddeddfwriaeth hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau wneud asesiad o effaith eu cynlluniau datblygu ar yr iaith yn y tymor hir.

Mae canllawiau cynllunio’r Llywodraeth yn nodi bod modd i awdurdodau ail-ystyried eu cynlluniau datblygu os oes newid mawr i bolisi neu ddeddfwriaeth genedlaethol. Mewn ymateb, dywedodd Cyngor Conwy eu bod yn ystyried “bod y Cynllun Datblygu Lleol eisoes yn bodloni gofynion y Bil Cynllunio o ran y Gymraeg, ac felly mae’n annhebygol y byddai angen adolygiad ar y sail hon”. Dywedodd Cyngor Sir Ceredigion “nid yw’r rheidrwydd newydd sydd yn y Ddeddf yn peri bod angen adolygu’r CDLl yn gynharach” ac mae Cyngor Bro Morgannwg yn aros am ganllawiau pellach gan Lywodraeth Cymru. Dywedodd Cyngor Wrecsam bod gyda nhw “Nodyn Canllaw Cynllunio Lleol yn barod o ran cynllunio a’r iaith Gymraeg sydd i’w gael ar ein gwefan sy’n nodi pa wybodaeth rydym ei angen fel rhan o unrhyw ymgais a lle mae’r Gymraeg yn ystyriaeth berthnasol”.

Daw’r newyddion wrth i Gymdeithas yr Iaith Gymraeg gyhoeddi dogfen polisi ar faes yr Eisteddfod ynghylch sicrhau bod y stoc tai presennol yn cyfrannu at y nod o atal yr allfudiad a chreu miliwn o siaradwyr Cymraeg. Ymysg y siaradwyr yn y lansiad bydd cynrychiolwyr o’r mudiad sy’n ymgyrchu dros hawliau pobl ifanc yng Ngheredigion i dai , ‘Ble ti’n mynd i fyw?’ a chynrychiolydd o Shelter Cymru.

Wrth siarad cyn y lansiad ar y maes, rhybuddiodd Tamsin Davies llefarydd cymunedau cynaliadwy Cymdeithas yr Iaith, nad oedd cyrff yn paratoi ar gyfer y newidiadau: “Mae ymatebion y cynghorau yn awgrymu bod dim wedi newid yn sgil y ddeddfwriaeth. Mae angen i’r Llywodraeth a’r cynghorau weithredu’n gyflym er mwyn sicrhau bod symud ymlaen i weithredu’r newidiadau pwysig a cafwyd drwy’r ddeddfwriaeth. Mae angen amserlen gan y Llywodraeth o ran dod ag adrannau’r ddeddfwriaeth sy’n ymwneud a’r iaith i rym – ydyn nhw’n bwriadu ei weithredu cyn yr etholiadau fis Mai nesaf? Neu ydyn nhw’n mynd i lusgo eu traed?

“Mae nifer o gynghorau dan yr argraff bod modd iddyn nhw barhau yn yr un ffordd ag o’r blaen, ond dylen nhw fod yn paratoi a phwyso ar y Llywodraeth am arweiniad. Mae’r newid yn y gyfraith yn creu cyfle i gynghorau weithredu’n flaengar o blaid y Gymraeg. Fel mae pethau, mae perygl y bydd y sefyllfa yn arwain at ddryswch a llanast, fel mae profiad yng Ngheredigion yn dangos. Yn syth wedi pasio’r ddeddfwriaeth fe ysgrifennon ni at y Llywodraeth i ofyn beth oedd eu cynlluniau i sicrhau bod cynghorau yn derbyn arweiniad, ond nid oes cynlluniau clir ganddyn nhw i ddiweddaru’r canllawiau.”

Ddechrau Gorffennaf, pleidleisiodd cynghorwyr Ceredigion dros gadw at bolisi sy’n golygu bod angen asesu effaith iaith ar rai datblygiadau unigol nad ydynt yn y Cynllun Datblygu Lleol: polisi sy’n groes i gyngor technegol cenedlaethol ar gynllunio – TAN20. Rhybuddiodd swyddogion y cyngor nad oes sicrwydd bod penderfyniad cyngor i gadw at y polisi yn gyfreithlon.

Ychwanegodd Ms Davies: “Er bod swyddogion Cyngor Ceredigion wedi dweud bod polisi eu cynghorwyr yn mynd yn groes i ganllawiau presennol, TAN20, pe na bai’r Cyngor yn gofyn am asesiad effaith iaith ar ddatblygiadau o’r fath, gallai’r Cyngor fod yn agored i her gyfreithiol oherwydd bod y Gymraeg yn ystyriaeth berthnasol i ddatblygiad penodol. Felly mae TAN20 a’r ddeddfwriaeth newydd yn gwrthddweud ei gilydd.”

Wrth sôn am alwad y mudiad am Fesur Cartrefi Fforddiadwy i Bawb, ychwanegodd: “Er y dylai’r Gymraeg, yn y pendraw, fod yn fwy o ystyriaeth yn y gyfundrefn gynllunio yn sgil y Ddeddf Cynllunio, os yw’r Gymraeg i ffynnu am y blynyddoedd i ddod, mae angen mynd i’r afael â defnydd o’r stoc tai presennol. Mae’n glir bod costau tai a rhentu yn rhai o’r ffactorau sy’n cyfrannu at allfudo a symudoledd poblogaeth – patrymau sydd, ar y cyfan, yn niweidiol iawn i’r Gymraeg. Felly mae angen ymdrech i wneud y stoc tai’n fwy fforddiadwy.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Uncategorized

Aberystwyth man sent to prison

Published

on

A 50-YEAR-OLD man from Ceredigion appeared at Haverfordwest Magistrates’ Court on Monday (Sept 16) to face a charge of being intoxicated in a public place, whilst he was prohibited from doing so.

Malcolm Roy Edwards of Queens Road, Aberystwyth, pleaded guilty to being drunk in public in Llanrystud when he was prohibited from doing so after being made subject to a criminal behaviour order by Aberystwyth magistrates on October 12, 2017.

He also admitted breaching that order by committing this offence on September 11 this year.

Magistrates sent Edwards to prison for 18 weeks, as they felt the offence was serious having been aggravated by the offence being committed whilst on a community order.

He must also pay £122 victim surcharge, and the community order was revoked.

Continue Reading

Uncategorized

Ceredigion Day Centre meet the Dream Team

Published

on

On Monday 9 September, the Dream Team visited staff and service users at, Canolfan Meugan Community Support Base for adults with learning disabilities and older people, to showcase the ‘My charter’. The Learning Disabilities ‘My Charter’ West Wales was written by people who have learning disabilities in West Wales.

The Dream Team is made up of the people who wrote the Charter. The Charter says that people who have learning disabilities want to have more chances in life, more choice and to be listened to. It also says that people who have learning disabilities want to be treated as adults, to be given dignity and respect and that their information is kept private.

Organisations, businesses and individuals are encouraged to show their support by signing up to the My Charter.

Go to www.ldcharter.com for more information on ‘My Charter’.

Continue Reading

Uncategorized

AM and MP help ease complicated bus pass application process

Published

on

Elin Jones AM and Ben Lake MP have offered to help constituents who need to renew their Bus Passes, after raising concerns about the change in the renewal process.

As the current Concessionary Travel Passes run out at the end of the year, Transport For Wales have asked pass holders to reapply online, however Elin Jones and Ben Lake have raised concerns that the process is over complicated and that applying online rather than via a paper form will exclude many.

Initially, if applicants wanted a paper form, TfW said that applicants had to call a helpline and were warned the process would take a long time. So, as thousands went onto the website, it crashed under the weight of demand.

However, with the website expected to be back up and running soon, Elin Jones and Ben Lake have offered to help constituents reapply.

Elin Jones said:

“Bus pass users have been told that their current passes will be accepted for travel until 31 December 2019, however after that they will need to have the new pass.

“The application process has been muddled by urging people to reapply online. We know that many over 60s and disabled people may not have internet access or may be unfamiliar with its use.

“To simplify the process, I am offering the support of my office to try and help constituents with the process of reapplying for their bus pass, and Ben Lake MP is doing the same.

“If constituents would like to collect a paper form, or if they require assistance applying on paper or online, then they are welcome to contact us and we would be glad to assist, either by arranging a visit to either of our offices, or by sending forms to you.”

Ben Lake added:

“We know how vital access to buses are to many older and vulnerable people in Ceredigion, and I hope that we will be able to help as many people as possible to keep this access.”

Continue Reading

Popular This Week