Connect with us
Advertisement
Advertisement

Uncategorized

`Pwy wers sy ‘da chi nawr?` holai Jâms Niclas

Published

on

garregMISH RHAGFYR 1968 wedd hi. Finne newydd dreulio fy nhymor cyntaf yn y brifysgol yn Aberystwyth. Fel nifer o’m cyfoedion roeddwn yn awyddus i roi tro am yr athrawon fu yn fy nysgu yn Ysgol y Preseli yn ogystal âm ffrindie o blith y disgyblion. I mewn â fi rhyw ganol prynhawn yn gwisgo jîns a rhyw grys ffasiynol yn ôl pob tebyg a thamed o whisgers ar fy nghern. Pwy ddaeth ar hyd y coridor tuag ataf ond neb llai na’r prifathro, James Nicholas. Rhaid cydnabod bod y coridor yn lled dywyll ar y gore.

Dyma fi ’n meddwl nawr y bydde Jâms yn siwr o ofyn i mi shwt oeddwn i’n setlo lawr, beth oeddwn i’n ei astudio, pwy oedd fy narlithwyr, pa feirdd oedd yn mynd â’m bryd, oeddwn i’n ymwneud â gwleidyddiaeth, oeddwn i’n aelod o gymdeithas Y Geltaidd a Thaliesin a chant a mil o gwestiyne eraill. Wedi’r cyfan roedd y gŵr o Dyddewi’n gyn-fyfyriwr ei hun ac wedi ennill gradd dosbarth cyntaf mewn Mathemateg yn y coleg ger y lli. Gwibiai hyn oll trwy fy meddwl. Esum i damed o banig. Credwn y bydde yn fy nhywys i’w stafell. Doeddwn i ddim yn anghyfarwydd â honno. Teimlwn fy ngheg yn mynd yn sych. Beth fedrwn i ei ddweud i greu argraff fy mod yn fyfyriwr cydwybodol? Thale hi ddim i fi sôn am y sbri a’r rhialtwch yn y Llew Du a’r Marine a’r Skinners.

Ond daeth ymwared. Wyddoch chi beth oedd cyfarchiad Jâms Niclas wrth iddo edrych heibio i mi i’r pellter a fi nne wedi gadael yr ysgol ers yr haf cynt? `Pa wers sy ‘da chi nawr?` Dyna linell anfarwol. Oedd tywyllwch y coridor wedi’i wneud yn ddall i’r ffaith nad oeddwn yn gwisgo lifrai ysgol? Nid oedd wedi fy adnabod neu doedd e ddim wedi sylweddoli fy mod wedi gadael yr ysgol. Ond yn hytrach na’m cystwyo am grwydro ar hyd y coridor ar adeg gwers aeth yn ei fl aen heibio i mi i ben draw’r coridor rhywle.

Daeth y stori honno i gof wrth wrando ar grwt hynaf Parc Nest, y cyn-archdderwydd Jim, yn traddodi darlith gyntaf Gŵyl Jâms yn Nhyddewi yn ddiweddar. Traethodd ynte straeon cyffelyb am hynodrwydd Jâms o’i brofi ad ei hun ac o brofi ad eraill. Daeth i’r casgliad fod yna ddoethineb yn ei ymddygiad ecsentrig. A gwir bo hynny. Fel Jim roedd Jâms yn gyn-Archdderwydd hefyd. Clywsom fod gan Jâms ddiddordeb ysol ym marddoniaeth T. S. Eliot a cherfl unwaith Henry Moore a’i fod yn gyfaill mynwesol i Waldo Williams. Dywedwyd wrthym fod ei gyfrol, ‘Cerddi’r Llanw’, yn hynod am ei bod yn gyforiog o gerddi serch i’w wraig, Hazel, tra bydde’r rhelyw o feirdd yn cyfyngu eu cerddi serch yn eu cyfrole i un neu ddwy.

Pan oedd yn athro ifanc yn Y Bala fe’i hyfforddwyd yn nyrys faterion y gynghanedd gan y rheithor Euros Bowen. Clywsom hefyd iddo fod yng nghanol aml i ymrafael i gynnal Cymreictod Ysgol y Preseli. Cofi af inne am gais un rhiant am i’w fab gael ei esgusodi o wersi Cymraeg ar y sail na fydde gwybodaeth o’r iaith o unrhyw fudd iddo yn ardal Glandŵr a thu hwnt. Bu llythyru brwd ac amrwd yn y wasg. Ni ddywedodd Jâms ddim yn gyhoeddus. Daliodd ei dir. Delai Jimmy i’r ysgol bob dydd â’i ddillad yn hade gwair i gyd. Gwnâi ddiwrnod o waith cyn brecwast.

Cafodd ei ddal yn gyrru tractor ar y ffordd o dan oedran wrth fynd mas â’r tshyrns. Yn ôl yr adroddiad llys roedd ei dad yn dal yn ei wely pan aeth y plisman i’r clos i chwilio amdano. Ni esgusodwyd neb rhag derbyn gwersi Cymraeg yn Ysgol y Preseli. Erbyn heddiw mae dros fi l o blant yn mynychu’r ysgol ac yn derbyn y rhan fwyaf o’u gwersi trwy gyfrwng y Gymraeg nid dim ond y wers Gymraeg yn unig. O edrych nôl ac wrth i T. James Jones ein hatgoffa mai yn Eisteddfod Genedlaethol y Ffl int 1969 yr enillodd Jâms Niclas y Gadair, wedi’i symbylu gan gerfl un o’r fam feichiog, mae’n rhaid mai gwewyr y creu oedd yn ei dywys pan na wnaeth fy adnabod ar goridor Ysgol y Preseli. Am hynny dwi’n madde iddo!

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Uncategorized

Community owned shop and café celebrated in national charity campaign

Published

on

THE story of a rural community owned café and shop in Ceredigion which ensured vital supplies of food and other essential items reached people in need during the lockdowns of 2020 is being celebrated in a campaign by a national charity.

Cletwr shop and café in Tre’r-ddol received urgent calls and emails from families worried about elderly relatives who were shielding. Volunteers and staff at the shop ensured deliveries could be made to people across the remote rural area and also hosted events to keep the community connected.

Over many years the village lost its shop, post office, café, petrol station, school and church. The community owned business opened to meet local need in 2013 and the essential role it plays was further confirmed throughout the extraordinary events of 2020.

Now the inspiring story of Cletwr and its team of volunteers working to meet local need and provide essential social connections at a time of crisis is forming part of a national campaign to promote rural community businesses led by the Plunkett Foundation.

Karen Evans, manager of Cletwr, has been recorded telling the story, which will be one of five Lockdown Stories being shared by the charity in promotion of its Vision for a Covid-19 Rural Recovery. The businesses are all community owned and have each been innovative and committed to supporting their local community during the 2020 pandemic.

Karen said: “People have now realised how important Cletwr is, how important shopping local is, and I think they see a bigger picture of how that supports everyone in the community. It is definitely bringing the community together.”

Cletwr’s Lockdown Story is sponsored by The Retail Mutual which is a UK provider of business, home and landlord cover for independent retailers and service providers.

Plunkett helps rural communities tackle challenges such as social isolation, employment and poverty by supporting enterprises – including shops, pubs, bakeries, farms and woodlands – that are owned and run democratically by members of the community.

The Lockdown Stories were premiered at Plunkett’s virtual Community Business Fete on 24 November together with its Rural Vision Film, which are aimed at bringing the charity’s Vision for a Covid-19 Rural Recovery to life.

James Alcock, Plunkett’s chief executive, said: “The story of Cletwr is a truly inspiring one, and I am delighted that we are sharing it as part of our virtual Community Business Fete. This has been a year of touch challenges, but also one of great community spirit – and nowhere is that more evident than in the village of Tre’r-ddol.”

Kirsty Hampton, The Retail Mutual’s Mutual Manager, said: “Cletwr is a great example of the power of community, and is exactly why we are so proud to be members of Plunkett and to support the community business sector. The way they have pulled together in the midst of the Covid-19 pandemic is hugely inspiring”.

Continue Reading

Uncategorized

Welsh Conservatives Select Candidate for Ceredigion

Published

on

THE Welsh Conservatives have selected Amanda Jenner as their candidate for Ceredigion in next year’s Senedd elections.

 Amanda, who is a Powys County Councillor, stood for the seat in the 2019 General Election and managed to increase the Conservative vote share by more than the national average.

 Amanda is a past student of Aberystwyth University, where she met her husband, David. After University, she moved to Cardiff, completed a Masters in Law at Cardiff University and went on to become a Solicitor, working for Eversheds Sutherland.  Amanda and David later moved to Mid Wales and Amanda retrained as a Secondary School Teacher, teaching English and Law.

 Commenting on her selection, Amanda said

 “I’m so pleased to be standing once again as a candidate in Ceredigion. It’s a place close to my heart, having studied here and with our family connections to Tregaron.”

 The former solicitor lists business, farming and localism as her priorities.

 On farming, Amanda says that farmers need clarity on what financial support will be available post 2021. She says the Welsh Government must listen to their views and new schemes must be adequately piloted before being rolled out.

 She said: “I believe that our renowned quality food production is key to a sustainable Wales. Farmers are already part of the green solution and I will work to ensure their needs are not overlooked.”

 Welsh Labour’s out of touch approach to business has discouraged new start-ups, and Amanda believes the whole system needs to be overhauled. She has also pledged to work hard to ensure Ceredigion businesses benefit from a share of the Mid Wales Growth Deal package for the area.

 Turning to Localism, a campaign for major planning decisions to be made at local authority level – as opposed to by ministers in Cardiff – is also high on Amanda’s agenda. She said: “Local people know their area best. They know how large-scale developments will impact their communities. I will continue to fight to ensure local people are meaningfully consulted and listened to on all decisions that impact them.”

 As well as her council role, Amanda also works in the office of Montgomeryshire MS, Russell George. She is a governor at two schools and a co-founder of CymruFuture– a networking group for young and junior professionals.

 In her spare time, Amanda loves reading and being outdoors with her family. She is also learning Welsh and attends weekly lessons.

Continue Reading

Uncategorized

Comisiynydd yn canmol addewidion i fyfyrwyr

Published

on

BYDD myfyrwyr Prifysgol Aberystwyth yn elwa ar ymroddiad newydd i gynnig cyfleoedd a chyfleusterau trwy gyfrwng y Gymraeg, wedi i’r Brifysgol lansio cyfres o addewidion newydd ar 20 Gorffennaf.
Mae ‘Addewidion Aber’ yn nodi wyth ymrwymiad gan y Brifysgol i fyfyrwyr Cymraeg yn ystod eu cwrs. Yn eu plith mae darparu:
– Cyrsiau cyfrwng Cymraeg o bob math ar draws y Brifysgol;
– Llety Cymraeg i fyfyrwyr, gan gynnwys yn Neuadd Pantycelyn ar ei newydd wedd;
– Tiwtor sgiliau academaidd i gynorthwyo myfyrwyr gyda’u hastudiaethau cyfrwng Cymraeg.
Dywedodd Dr Anwen Jones, Dirprwy Is-Ganghellor sydd yn gyfrifol am ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg Prifysgol Aberystwyth: “Mae ymestyn cyfleoedd a darpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg yn fater o flaenoriaeth i mi’n bersonol, ac i Brifysgol Aberystwyth fel sefydliad. Rydyn ni am i fyfyrwyr gael y profiad gorau a llawnaf oll drwy gyfrwng y Gymraeg, ac mae’r addewidion hyn yn gam arall ar y ffordd i gyflawni’r uchelgais honno.
“Mae gan y myfyrwyr hawliau cyfreithiol pendant sy’n ymwneud â’r Gymraeg, wrth gwrs, ond rydyn ni am fynd gam ymhellach a chynnig rhagor o wasanaethau a chyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn naturiol, ac fel rhan o’u bywydau academaidd a chymdeithasol.
“Mae dyfnder ein darpariaeth academaidd cyfrwng Cymraeg yn galluogi myfyrwyr i ddilyn cynlluniau gradd cyfan drwy gyfrwng yr iaith. Yn ogystal, rydym yn cynnig profiad cymdeithasol Cymraeg heb ei ail yma.
“Mae hi’n adeg gyffrous iawn yn Aberystwyth wrth i ni baratoi ail-agor drysau Neuadd Pantycelyn i fyfyrwyr unwaith eto. Heb os, dyma gyfle unwaith-mewn-bywyd i’r genhedlaeth nesaf.”
Ychwanegodd Llywydd Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth (UMCA), Morgan Lewis: “Rydym ni fel Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth (UMCA) yn ymfalchïo fod y Brifysgol yn mynd gam ymhellach gyda’i hymrwymiadau i fyfyrwyr Cymraeg er mwyn sicrhau y cânt y profiad gorau posibl.
“Mae’n bleser i weld a bod yn rhan o’r addewidion a fydd yn hwyluso a helpu llunio bywydau’r myfyrwyr yn ystod eu cyfnod yma yn Aberystwyth.”
Mae Addewidion Aber yn mynd tu hwnt i ofynion statudol Safonau’r Gymraeg.
Mae Aled Roberts, Comisiynydd y Gymraeg, yn croesawu ac yn canmol y cyhoeddiad, gan ddweud: “Mae gan fyfyrwyr yr hawl i ddefnyddio’r Gymraeg yng ngholegau a phrifysgolion Cymru ers Ebrill 2018, ac mae’n wych fod Prifysgol Aberystwyth wedi mynd gam ymhellach trwy gynnig yr addewidion hyn.
“Felly, fyfyrwyr, mae gennych chi’r hawl ac addewidion pellach gan eich Prifysgol i ddefnyddio’r Gymraeg o ddydd i ddydd. Manteisiwch ar y cyfle, a gadael i’r Gymraeg dreiddio i bob rhan o’ch bywyd yn y brifysgol.”

Continue Reading

Popular This Week