Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Wyneb yn wyneb â her yr hinsawdd

Published

on

Rybudd wrth wynebu’r dyfodol: Athro Siwan Davies

Rybudd wrth wynebu’r dyfodol: Athro Siwan Davies

CAWN ddechrau taith ddirdynnol nos Fawrth, 5 Gorffennaf, wrth i gyfres newydd S4C Her yr Hinsawdd ddilyn arbenigwr blaenllaw yn y maes, Yr Athro Siwan Davies, o’r Ynys Las i’r Maldives i weld sut mae newid hinsawdd eisoes yn effeithio ar y Ddaear.

Bydd Siwan yn cychwyn ei thaith yn yr Ynys Las, ac yno bydd hi’n ymweld â thrwyn rhewlif sy’n prysur grebachu a thoddi oherwydd effaith cynhesu byd-eang.

“Mae hi’n frawychus gweld effaith hirdymor newid hinsawdd, a gweld yr iâ yn diflannu i’r môr, a goblygiadau hynny i weddill y byd,” meddai Siwan, 39 oed, sy’n Athro Prifysgol ym maes Daearyddiaeth Ffisegol ym Mhrifysgol Abertawe.

Mae Siwan wedi gweithio cryn dipyn yn yr Ynys Las wrth ymchwilio i newid hinsawdd naturiol ddigwyddodd yn y gorffennol, ac yn defnyddio data a thystiolaeth o lwch folcanig sydd wedi ei gladdu yn y llen iâ.

Ond roedd ffilmio Her yr Hinsawdd yn agoriad llygad i Siwan, wrth iddi glywed storiau’r bobl sydd eisoes yn teimlo effeithiau difrifol newid hinsawdd wrth i’r iâ doddi. Aeth i ymweld â chymunedau a ffermydd yn yr Ynys Las sydd yn wynebu newid byd, a hefyd ynysoedd isel y Maldives sydd wedi gorfod addasu eu bywydau er mwyn goroesi wrth i lefel y môr godi.

“Gwyddonydd ydw i, ac astudio data fydda i bob dydd, ond y tro hwn dwi wedi gadael fy labordy er mwyn gweld â’m llygaid fy hun sut mae newid hinsawdd yn effeithio ar bobl heddiw. Roedd hi’n frawychus clywed am brofiadau’r bobl ond roedd ‘na obaith hefyd a chefais fy ysbrydoli wrth weld sut mae cymunedau mewn perygl difrifol yn ymateb a gweithredu i ddelio gyda’r sialensiau. Cefais gyfarfod ffermwyr, pysgotwyr, pobl ifanc, pobl dan bwysau i achub eu cymunedau a’u cartrefi.”

Mae miloedd o dwristiaid yn ymweld ag ynysoedd trofannol y Maldives bob blwyddyn, a’u disgrifio fel paradwys. Ond gwelodd Siwan, sy’n wreiddiol o Drefdraeth yn Sir Benfro, mor fregus yw’r Maldives, ac mor ddifrifol yw hyd a lled problemau’r bobl yno.

“Fe ges i groeso twymgalon gan bobl y Maldives, roedden nhw mor falch ein bod ni wedi dod i’w gweld nhw a dod i ddeall realiti eu sefyllfa. Mae perygl y gallen nhw golli eu hynysoedd oherwydd bod lefel y môr y codi. Ar ben hyn, mae’r riffiau cwrel yn marw oherwydd newid hinsawdd. Cwrel sydd yn amddiffyn yr ynysoedd rhag tonnau’r môr; cwrel sydd yn denu twristiaid, a chwrel sydd yn gartref i’r pysgod, sef unig ffynhonnell protein y bobl,” meddai Siwan sy’n byw yn Llandeilo Ferwallt, Bro Gŵyr, Abertawe.

“Maen nhw nawr yn cael cymorth y Cenhedloedd Unedig ar gyfer prosiectau lleol i achub y cwrel ac i blannu miloedd ar filoedd o goed i atal erydu. Mae ‘na ddyfodol ansicr iawn i ynysoedd y Maldives Mae’n debygol y bydd pob plentyn a aned yno heddiw yn gorffen eu bywyd yn ffoaduriaid hinsawdd.”

Ac mae gan Siwan rybudd ar ein cyfer ni hefyd wrth wynebu’r dyfodol, “Yn ôl cofnodion, mae’n debygol mai 2016 fydd y flwyddyn gynhesaf erioed, ac mae’n bwysig ein bod ni’n gweithredu. Mae’n bwysig ein bod ni’n defnyddio a datblygu mwy o ynni gwyrdd a bydd y gyfres yn adrodd am nifer o brosiectau cyffrous a blaengar yng Nghymru sy’n llwyddo yn y maes yma.

“Rydym ni wedi profi llifogydd difrifol yng Nghymru yn ddiweddar ac mae hyn yn debygol o gynyddu yn y dyfodol. Yn ystod y gyfres cawn weld llawer o goed yn cael eu plannu gan bobl yn yr Ynys Las a’r Maldives er mwyn amddiffyn rhag llifogydd ac erydu. Ond mae plannu coed yn bwysig am reswm arall – mae coed yn tynnu un o’r nwyon tŷ gwydr sydd yn achosi newid hinsawdd nôl lawr o’r atmosffer, sef CO2. Ac i wneud yn iawn am y tanwydd rydyn ni wedi llosgi wrth hedfan ar ein taith fe wnaethom blannu 60 goed.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Prifysgol Aberystwyth yn noddi Penwythnos Mawr Pride Cymru

Published

on

Prifysgol Aberystwyth yw un o brif noddwyr Penwythnos Mawr Pride Cymru sy’n cael ei gynnal yng Nghaerdydd ar 23 – 25 Awst 2019.
Dyma’r bedwaredd flwyddyn i’r Brifysgol, a gafodd ei chynnwys ymhlith 100 cyflogwr gorau’r DU am gynhwysoldeb yn y gweithle gan Fynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall, noddi’r digwyddiad.
Mae presenoldeb y Brifysgol yn Pride Cymru yn rhan o raglen lawn o ddigwyddiadau drwy’r flwyddyn sy’n ymwneud â rhwydwaith LGBTA Enfys Aber.
Mae gwybodaeth bellach i’w chael yn y datganiad newyddion ynghlwm neu cliciwch arlein: https://www.aber.ac.uk/cy/news/archive/2019/08/title-225387-cy.html
Continue Reading

Cymraeg

Edrych ar ochr dywyll Cymru

Published

on

YMWELD â chorneli cudd cymdeithas – dyna hanfod y gyfres S4C Ein Byd – ac weithiau dyw hi ddim yn ddarlun hardd.

Yn ystod y gyfres bresennol mae’r cyflwynydd Siôn Jenkins yn ymchwilio i bynciau dwys gan gynnwys syrjeri tramor a defnydd cyffuriau yn un o ardaloedd Cymru sydd wedi’i henwi’n un o’r ‘hotspots’ heroin gwaethaf ym Mhrydain.

A does dim dal nôl – mae Siôn, sydd yn wreiddiol o Landysilio yn Sir Benfro – yn benderfynol o daflu goleuni ar sawl ochr dywyll o fywyd yng Nghymru.

“Mae’r pethau ‘ma’n mynd ymlaen yng Nghymru, ac efallai ‘dyw pobol ddim eisiau cydnabod hynny; ond mae’n bwysig ein bod ni’n dangos y pynciau hyn, a bod pobol yn cael gwybod am eu presenoldeb yn ein cymdeithas,” meddai Siôn. “Dyw bywyd yng Nghymru ddim yn fêl i gyd a thrwy Ein Byd rwy’ eisiau dal drych i fyny ac adlewyrchu’r darlun go iawn.”

Un o gryfderau Ein Byd yw’r berthynas mae Siôn yn datblygu gyda’r bobol sy’n ymddangos yn y gyfres ac sydd ynghanol neu sydd wedi bod trwy brofiadau anodd.

Yn y bennod ‘Syrjeri Tramor’, mae Siôn yn dilyn merch sy’n mynd i Dwrci i gael llawdriniaeth BBL (Brazilian Butt Lift). Mae Siôn gyda hi cyn, yn ystod ac ar ôl y syrjeri ac o ganlyniad, mae’n cael ymatebion gonest a chignoeth am yr holl boen mae hi wedi dioddef er mwyn creu’r corff delfrydol.

Yn y bennod ‘Cyffuriau’ mae Siôn yn dilyn Meinir, menyw yn ei 50au sydd wedi bod yn gaeth i gyffuriau am bron i 20 mlynedd ac ym mhennod ‘Y Sioe Fawr’ mae Siôn yn cael cyfweliad ecsgliwsif gyda mam James Corfield a fu farw yno adeg y Sioe Frenhinol 2017.

“Mae’n well ‘da fi adeiladu perthynas gyda’r bobl rwy’n dilyn yn hytrach na jysd mynd mewn, gwneud y cyfweliad a gadael,” esboniodd Siôn. “Rwy’n berson naturiol chwilfrydig ac rwy’n hoffi cynnal sgyrsiau a dod i wybod mwy am bobl a’u straeon.”

Ond ydyw hi’n anodd gweld y bobol mae’n dod i nabod yn dioddef?

“Newyddiadurwr ydw i ond mae’n gallu bod yn anodd iawn weithiau. Gyda Meinir, er enghraifft, roedd hi’n trio mor galed i ddod dros y cyffuriau ac o’n i’n meddwl ‘dyw’r fenyw ‘ma ddim yn gallu mynd trwy fwy’. Ond bu farw ei chwaer pan oeddem yn ffilmio’r rhaglen ac mae hi mewn perygl o golli ei phresgripsiwn. Roedd un peth ar ôl y llall felly weithiau mae’n anodd peidio teimlo drostyn nhw,” meddai Siôn.

“Ond dyna sy’n wych am Ein Byd – rwy’n cael dangos emosiwn ac empathi a bod fy hun wrth ohebu.”

Un o’r pethau mwyaf anodd i Siôn oedd cyfweld a mam James Corfield. “Roedd hi’n mor annwyl a hefyd mor barod i siarad ond mae hi’n dioddef ers colli ei mab.”

Ym Mhennod 6 ar nos Iau 14 Chwefror bydd Siôn yn bwrw golwg ar y byd steroids, a’r sefyllfa yng Nghymru.

“Byddaf yn gofyn pam fod dynion ifanc yn teimlo bod angen defnyddio steroids, ydyw hi’n ddiogel, beth yw’r peryglon a hefyd sut maen nhw’n cael gafael yn y steroids,” esboniodd Siôn.

“Mae steroids wedi bod o gwmpas am dipyn – ond mae’r defnydd wedi cynyddu yn ddiweddar ym myd rygbi – mae wedi troi mewn i gamp mor gorfforol. Felly mae cymryd steroids wedi troi mewn i rywbeth naturiol i ddynion ifanc i’w wneud.

“Mae’r steroids yn rhoi mantais iddyn nhw yn y gamp ond maen nhw’n dod yn ddibynnol ar y steroids ac mae sgil-effeithiau hirdymor o ganlyniad. Mae unigolyn o Sir Benfro yn sôn am ei brofiadau gyda steroids ac mae e wedi bron colli popeth oherwydd steroids – ei wraig, ei dy – roedd e bron lladd ei hunan.”

Mae Siôn yn falch iawn o Ein Byd a’r hyn mae’r gyfres wedi ei chyflawni. “Rwy’n meddwl bod Ein Byd yn cynnig rhywbeth ffres a newydd ac rwy’ wrth fy modd yn gweithio ar y gyfres,” meddai Siôn.

Continue Reading

Cymraeg

Mae treth newydd yn cefnogi prosiectau amgylcheddol

Published

on

MAE PROSIECTAU, fel gwelliannau i fannau gwyrdd lleol, ardal addysgol awyr agored i blant a rhaglenni cadwraeth i ddiogelu anifeiliaid a phlanhigion prin, ar fin elwa ar fwy na £1miliwn oddi wrth Gynllun Cymunedol Treth Gwarediadau Tirlenwi (LDTCS) Llywodraeth Cymru.

Rhaglen ariannu newydd yw’r cynllun sy’n cael ei reoli gan Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA).

Bydd grantiau’n cael eu rhoi i gyfanswm o 27 o brosiectau ledled Cymru yn rownd ariannu gyntaf y cynllun.

Gwnaeth Llywodraeth Cymru greu’r cynllun i gefnogi cymunedau lleol a phrosiectau amgylcheddol mewn ardaloedd y mae safleoedd tirlenwi wedi effeithio arnyn nhw. Treth Gwarediadau Tirlenwi (LDT) newydd Cymru, a gymerodd le Treth Tirlenwi’r DU ym mis Ebrill 2018, fydd yn talu amdano.

Mae’r LDT yn dreth ar yr hyn y ceir gwared arno mewn safleoedd tirlenwi a chaiff ei chodi yn ôl pwysau’r gwastraff.

Dyma’r tro i cyntaf i arian o’r Dreth Gwarediadau Tirlenwi gael ei ddefnyddio i gefnogi cynllun ariannu penodol Gymreig.

Bydd hyd at £50,000 yr un ar gael i helpu prosiectau llwyddiannus sy’n ymdrin â’r amgylchedd, natur, ailddefnyddio, bioamrywiaeth a rheoli gwastraff.

Dyma rai o’r prosiectau fydd yn cael arian:
Pembrokeshire Remakery – £49,900 i helpu prosiect cymunedol sy’n ailaddysgu’r gymuned sut i atgyweirio a thrwsio a chyfrannu at leihau’r gwastraff sy’n mynd i domennydd sbwriel.

Canolfan Teuluoedd y Betws, Sir Gaerfyrddin – £8,000 i brosiect i wella safle awyr agored lle gall rheini a’u plant ddysgu sut i arddio, tyfu eu bwyd eu hunain a gwneud mwy o weithgarwch corfforol.

Ysgol y Lawnt, Caerffili – £10,600 i gefnogi prosiect i weddnewid tir yr ysgol o fod yn goedlan brysgwydd wyllt a segur yn safle ar gyfer gweithgareddau ac addysg awyr agored fydd yn gwella lles disgyblion a bioamrywiaeth.

Menter Môn – £49,900 i gefnogi prosiect sy’n mynd i’r afael â’r minc ar Ynys Môn a’i fygythiad i fioamrywiaeth yr ynys. O wneud dim, gallai’r ysglyfaethwr estron hwn ddifa llygod y dŵr a rhydyddion yr ynys.

Ymddiriedolaeth Natur Vincent yn y Gogledd – £49,900 ar gyfer prosiect sy’n gweithio gyda chymunedau lleol ac yn hyfforddi gwirfoddolwyr newydd i helpu’r boblogaeth o felaod i ymadfer ac i oroesi yn y tymor hir.

Mae ceisiadau ar gyfer yr ail rownd ariannu newydd gau. Ond caiff dwy rownd ariannu eu cynnal bob blwyddyn. Roedd yr ail rownd ariannu’n gwahodd prosiectau o arwyddocâd cenedlaethol sy’n costio rhwng £50,000 a £250,000 i ymgeisio.

Roedd Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, Lesley Griffiths, yn uchel ei chlod o’r cynllun a dywedodd y byddai’n arwain at nifer o fuddiannau amgylcheddol ehangach: “Rwy wrth fy modd bod y Dreth Gwarediadau Tirlenwi wedi helpu 27 o brosiectau gyda rhagor na £1miliwn trwy Gynllun Cymunedol newydd y Dreth Gwarediadau Tirlenwi.

“Daw’r prosiectau hyn â manteision mawr i gymunedau, yr amgylchedd a natur a bydd eu heffaith yn para am genedlaethau.”

Dywedodd Rebecca Evans, y Gweinidog Cyllid a’r Trefnydd: “Gyda heriau Brexit ar ein gwarthaf, mae’n bwysicach nag erioed ein bod yn manteisio ar bob cyfle i ariannu prosiectau ymarferol sy’n dod â budd i’r bobl.

“Hoffwn ddymuno pob lwc i bawb sy’n gwneud cais yn y rownd nesaf.”

Dywedodd Ruth Marks, Prif Weithredwr WCVA: “Mae’r ymgeiswyr llwyddiannus yn cynrychioli amrywiaeth gyffrous o brosiectau o bob rhan o’r wlad. O weithredu i wella cyfleusterau cymunedol lleol, gwella’r amgylchedd naturiol a lleihau gwastraff, caiff y prosiectau hyn effaith ardderchog yng Nghymru.

“Gwnaeth y rownd gyntaf ennyn llawer iawn o ddiddordeb ac mae WCVA yn falch o gael gweithio gyda Llywodraeth Cymru a’n partneriaid yn y Cynghorau Gwirfoddol Sirol i roi’r cynllun hwn ar waith.”

Continue Reading

Popular This Week