Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Cantores yn ‘class act’ yn Llais Llwyfan Llanbed

Published

on

screen-shot-2016-09-12-at-12-30-26DAETH cynulleidfa deilwng ynghyd i neuadd Ysgol Bro Pedr nos Sul, Awst 28ain ar gyfer rownd derfynol Llais Llwyfan Llanbed 2016, cystadleuaeth i gantorion ifanc dan 30 oed sy’n rhan o benwythnos Eisteddfod Rhys Thomas James Pantyfedwen. 

Cynhaliwyd y rhagbrawf yn y prynhawn a dewiswyd pump o gantorion i ganu yn yr hwyr.

Y beirniaid eleni oedd Brian Hughes, cyfansoddwr poblogaidd ac athro canu llwyddiannus o Rosllannerchrugog, (a fu hefyd yn beirniadu yn 2007 pan gipiodd y soprano o Fethania, Gwawr Edwards y wobr), a Iona Jones Caerdydd, athrawes llais ac enillydd Gwobr Goffa David Ellis yn Eisteddfod Genedlaethol Llanelli 2000. Bu hithau hefyd yn beirniadu’r gystadleuaeth yn y gorffennol a hynny yn 2011 pan gipiwyd y wobr gan Mari Wyn Williams, Llanberis. Dwy soprano yn dod i’r brig gyda’r beirniad yn 2007 a 2011 – oedd hynny’n awgrymu rhywbeth am 2016?

Sefydlwyd y gystadleuaeth yma yn 1993 a’r enillydd y flwyddyn honno oedd y tenor o Bencader, Aled Hall. Mae Aled erbyn hyn yn enw cyfarwydd a phoblogaidd ar lwyfannau opera Prydain gan cynnwys cyfnodau yn CoventGarden gyda’r Cwmni Opera Brenhinol, Opera Cenedlaethol Cymru, Opera Holland Park ac Opera North eleni. Bu Jeannette Massochi yn cyfeilio i’r gystadleuaeth o’r flwyddyn gyntaf hynny ac unwaith eto eleni disgrifiwyd ei chyfraniad i lwyddiant y gystadleuaeth fel un hollol amhrisiadwy.

Yn unol â gofynion y gystadleuaeth roedd angen i’r cantorion berfformio rhaglen amrywiol heb fod yn hwy na 20 munud gan gynnwys un gân gan gyfansoddwr Cymreig i’w chanu yn Gymraeg.

Elen Roberts o Lithfaen agorodd y cystadlu. Ar ôl gadael Ysgol Glan y Môr, Pwllheli aeth Elen ymlaen i astudiocerddoriaeth ym Mhrifysgol Durham gan raddio llynedd. Bydd yn cychwyn ar gwrs ôl radd yn yr Academi Gerdd Brenhinol yn Llundain fis nesaf.

Ffion Haf o Dryslwyn ger Llandeilo a chyfreithwraig yn Abertawe, ddaeth i’r llwyfan nesaf. Mae Ffion yn wyneb cyfarwydd ar lwyfan Eisteddfod Llanbed a hi gipiodd y Rhuban Glas i gantorion dros 25 oed yn Eisteddfod Genedlaethol Meifod llynedd.

Ar twitter, fel ‘Cymro balch o Sir Gâr’ mae’r tenor o Gaerfyrddin, Gethin Lewis, yr unig bachgen yn y gystadleuaeth, yn disgrifio’i hunan. Pan yn ddisgybl yn Ysgol Gyfun Bro Myrddin, profodd Gethin tipyn o lwyddiant yn Eisteddfod yr Urdd ac ar ôl gadael yr ysgol aeth ymlaen i astudio yng Ngholeg Cerddoriaeth a Drama’r Guildhall yn Llundain. Yn Eisteddfod Genedlaethol y Fenni ddechrau’r mis enillodd Gethin Ysgoloriaeth Goffa David Lloyd i’r tenor mwyaf disglair yn y cystadlaethau lleisiol dan 25 oed.

Soprano o Geredigion oedd y nesaf i gystadlu, er bod Catrin Woodruff, sy’n wreiddiol o Lanrhystud ac yn gynddisgybl yn Ysgol Gyfun Penweddig, yn byw yn Sussex erbyn hyn. Astudiodd Catrin gerddoriaeth ym Mhrifysgol Caer Efrog cyn symud ymlaen i’r Coleg Cerddoriaeth Brenhinol ym Manceinion gan ennill gradd Meistr ddwy flynedd yn ôl.

Fel i Gethin, bu Eisteddfod Genedlaethol y Fenni yn un llwyddiannus i unawdydd olaf y noson hefyd, sef Heulen Cynfal o’r Parc ger Y Bala, lle’r enillodd y wobr gyntaf yng nghystadleuaeth yr unawd soprano dan 25 oed. Yn gyn-ddisgybl o Ysgol y Berwyn ac Ysgol Gerddoriaeth Cheetham’s, Manceinion, aeth Heulen ymlaen i astudio cerddoriaeth yn yr Academi Gerddoriaeth Brenhinol yn Llundain lle mae erbyn hyn yn dilyn cwrs Meistr ôl radd.

Wedi dwy awr o gystadlu brwd ac egwyl fer er mwyn i’r beirniaid gael cyfle i drafod daeth y ddau yn ôl i’r neuadd i draddodi’r feirniadaeth. Canmolwyd lleisiau rhagorol y cantorion, eu techneg, y rhaglenni amrywiol a’u gallu i ganu mewn amrywiol arddulliau a ieithoedd. Yn ei sylwadau fe wnaeth Brian Hughes hefyd longyfarch pwyllgor yr eisteddfod am barhau i gynnal y gystadleuaeth, un yn ei eiriau ef “sy’n bwysig iawn i’r cantorion ifanc ac yn un y mae nifer o gantorion yn anelu i’w ennill oherwydd ei statws uchel”.

Yn dilyn hyn cyhoeddwyd y canlyniad fel hyn –

  • 1af Catrin Woodruff (yn ennill £1000 yn rhoddedig gan Ymddiriedolaeth Pantyfedwen a Thlws gwydr hardd yn rhoddedig gan Yr Athro Densil a Mrs Ann Morgan)
  • 2il Gethin Lewis (£500 Cyngor Sir Ceredigion)
  • 3ydd Heulen Cynfal (£300 Cyngor Tref Llanbed’)
  • 4ydd Elen Roberts (£200 Las Recycling Ltd/LAS PropertyWales)
  • 5ed Ffion Haf (£100 Cyfri Cyf, Llanbed’)

Yn ystod y noson hefyd cyhoeddodd Twynog Davies (Cadeirydd Pwyllgor Cerddoriaeth yr Eisteddfod) mai Godfrey Williams, Froncysyllte oedd wedi dod i’r brig eleni am gyfansoddi tôn i emyn Dai Rees Davies, ‘Estyn Llaw’, a chafwyd perfformiad o’r emyn-dôn fuddugol gan Lowri Elen gyda Delyth Medi yn cyfeilio iddi.

Rydych yn gallu i ddarllen mwy am y newyddion sy’n bwysig i chi yn y rhifyn diweddaraf o Clonc, sydd ar werth nawr.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Dathlu arwyr arbennig Cymru yng nghyfnod Covid

Published

on

FE FYDD 2020 yn aros yn hir iawn yn y cof fel blwyddyn na welsom ni erioed mo’i thebyg. Dyma flwyddyn y Pandemig – ac wrth i ni agosáu at y Nadolig a ffarwelio â’r flwyddyn mae’n bwysicach nag erioed inni gydnabod dewrder ein pobol a’n cymunedau.

Bydd rhaglen arbennig  sef Dathlu Dewrder: Arwyr 2020 ar S4C ar nos Wener, 18 Rhagfyr yn dathlu a dweud diolch wrth sawl grŵp a sawl unigolyn am eu gwaith hynod yn ystod  pandemig Covid-19 gan dalu teyrnged i arwyr tawel y cyfnod clo.

O ofalwyr mewn cartrefi gofal, i’r rheiny fu’n ateb y galw ac yn gwnïo PPEs am oriau maith, i’r rheiny gasglodd arian i goffrau sawl bwrdd iechyd, ac i’r rheiny gollodd anwyliaid – mae pawb â’u straeon a phob stori yn werth ei chlywed.

Yng nghwmni Elin Fflur ac Owain Tudur Jones fe fyddwn ni’n dweud diolch trwy gyflwyno tlws gan y gof, Ann Catrin, i’n harwyr ar ran S4C a Chymru gyfan. Mae Dathlu Dewrder: Arwyr 2020 yn addo deffro’r holl emosiynau – fe fydd y dagrau, y gwenu a’r chwerthin law yn llaw – ond, yr hyn fydd yn aros yn y cof fydd y ‘dewrder’.

Fe fydd sawl wyneb enwog yn ymuno â’r ddalthu gan gynnwys Michael Sheen, Cerys Matthews, Ben Cabango a Geraint Thomas.

Yn ystod rhaglen awr o hyd byddwn yn  clywed straeon 10 mudiad ac unigolion o bob oedran, dros Gymru gyfan gan gynnwys Rhythwyn Evans o Silian, Ceredigion, Banc Bwyd Cwmaman a Joseff, 10 oed o Gaerdydd.

Cafodd Rhythwyn ei ysbrydoli gan y Capten Tom Moore ac fe ddathlodd ei ben-blwydd yn 91 oed trwy gerdded o amgylch ei dŷ 91 o weithiau a chodi £50,000 ar gyfer Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda. Meddai Rhythwyn yn ystod y rhaglen: “O’n i wedi gweld beth wnaeth Capten Tom ei gyflawni ac o’n i’n meddwl, i raddau, gallwn i wneud rhywbeth tebyg.”

Y Capten Tom Moore wnaeth ysbrydoli Joseff hefyd i osod yr her o gerdded 100 milltir ym mis Mehefin a chodi £2,000. “Penderfynais i ar yr elusen Arch Noah (Ysbyty Plant Cymru) oherwydd roedd fy mrawd Steffan yn sâl iawn a phan dw i’n mynd lawr i’r clinig rydw i’n gweld y doctoriaid a’r nyrsys yn gweithio yn galed iawn.”

Meddai Rhian, mam Joseff a Steffan: “Da ni’n mor ddiolchgar i’r staff. Doedd dim byd yn ormod iddyn nhw. O’n nhw’n rhoi pob darn o’u hegni mewn i’w gofal. Nid yn unig i Steffan, ond i bob plentyn oedd yna. A da ni’n gwybod roedd e’n cael y gofal gorau galle fe.”

Mae Banc Bwyd Cwmaman – un o’r mudiadau sy’n cael clod yn ystod y rhaglen Dathlu Dewrder: Arwyr 2020 – wedi helpu dros 2,000 o bobl yn ystod y pandemig Covid-19.

Un o’r rheiny yw Sarah Davies a’i theulu sy’n cynnwys pump o blant. Meddai Sarah: “Mae 2020 wedi bod yn anodd iawn. Ar ddechrau’r lockdown dim ond un cyflog oedd yn dod mewn achos roedd rhaid i fi orffen gwaith. Roedd e’n jysd ‘ o le mae’r bwyd yn mynd i ddod’, ‘o ble mae’r arian yn mynd i ddod i dalu am yr holl filiau a rhent’?”

Ond diolch i Fanc Bwyd Cwmaman fe ddaeth Sarah a’i theulu trwy gyfnod anodd iawn. “Wnaethon’ nhw rhoi popeth i ni – o’n i mor relieved achos roedd rhywun mas ‘na yn helpu pobol. Mae ‘na lawer o deuluoedd sydd yn stryglan – maen nhw’n gweithio ond sdim lot o arian yn dod mewn,” meddai Sarah.

Ymysg eraill sydd yn cael eu hanrhydeddu mae Catrin ‘Toffoc’ Jones am ei gwaith hi gyda Côr-ona a Jessica, 10 oed o ardal Deiniolen am ysgrifennu llythyrau i henoed yr ardal er mwyn iddyn nhw beidio teimlo’n unig.

Yn goron ar y cyfan ac yn ddiweddglo perffaith i’n rhaglen fe fydd Elin Fflur yn canu cân newydd sbon fydd yn anrhydeddu ein harwyr, cân fydd yn rhoi’r flwyddyn a’n straeon anhygoel ar gof a chadw.

Continue Reading

Cymraeg

Prosiectau a gymorthir gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy

Published

on

BYDD pedwar prosiect cymunedol sy’n ceisio lleihau allyriadau carbon ac ymateb i’r argyfwng hinsawdd yn cael cymorth gwerth dros £39,000 gan Gronfa Datblygu Cynaliadwy Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

Yn ei gyfarfod ym mis Tachwedd, cytunodd Pwyllgor Cronfa’r Awdurdod i gefnogi ceisiadau gan Theatr Gwaun, Neuadd Bentref Marloes a Sain Ffraid, Mencap Sir Benfro Cyf. ac Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru.

Dywedodd Cadeirydd Pwyllgor y Gronfa, y Cynghorydd Mike James: “Roeddem wrth ein bodd o weld cymaint o amrywiaeth yn y ceisiadau a ddaeth i law gan eu bod yn dangos y ffyrdd arloesol y mae cymunedau yn y Parc Cenedlaethol yn chwarae eu rhan i ymateb i’r argyfwng hinsawdd.

“Byddem yn annog unrhyw fudiad neu grŵp a gaiff ei arwain gan y gymuned sydd angen cymorth i ariannu prosiectau a fydd yn helpu i leihau carbon a/neu ymateb i newid yn yr hinsawdd, i wneud cais cyn gynted â phosib.”
Bydd Theatr Gwaun yn defnyddio’r cyllid i osod paneli solar fel rhan o’i gwaith i leihau faint o ynni a ddefnyddir yn y theatr, sinema a lleoliad digwyddiadau.

Bydd y cyllid a roddir i Neuadd Gymunedol Marloes a Sain Ffraid yn cyfrannu at brynu a gosod System Fatris i ategu system ffotofoltäig (PV) newydd, gan alluogi’r neuadd i storio unrhyw gyflenwad pŵer ac, yn ei thro, leihau costau rhedeg a lleihau ôl troed carbon y gymuned.

Rhoddwyd cymorth ariannol i Mencap Sir Benfro Cyf. er mwyn cyfrannu at bedwar maes o fesurau effeithlonrwydd ynni yng Ngerddi Ystagbwll, Sir Benfro yn cynnwys pibellau i gysylltu tanc casglu dŵr glaw â phwll, gwella insiwleiddio o amgylch pibellau dŵr poeth ac uned ynni solar ar gyfer gorsaf olchi.

Bydd cyllid Cronfa Datblygu Cynaliadwy Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru yn cyfrannu at wella systemau dŵr a phaneli solar ac uwchraddio systemau ar ynysoedd Sgomer a Sgogwm.

Ychwanegodd Lisa Morgan, Pennaeth Ynysoedd a Môr Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru: “Rydyn ni wedi nodi sawl maes lle gallem leihau ein hallyriadau carbon ac arbed arian, er mwyn gallu ei wario’n well ar ein gwaith cadwraeth hanfodol.

“Bydd y grant hwn yn ein galluogi i ddod â hanfodion bywyd bob dydd i Sgomer a Sgogwm, gan ddiweddaru systemau solar presennol i gymeradwyo effeithlonrwydd a gosod hidlyddion UV i wneud dŵr ffynnon yr ynys yn ddiogel i’w yfed.”

“Bydd y ddwy ynys yn gallu yfed eu dŵr ffynnon heb orfod ei ferwi’n gyntaf ac mae wardeiniaid a gwirfoddolwyr Sgogwm yn edrych ymlaen yn arw at y posibilrwydd o gael cawod boeth y tymor nesaf.”

Yn ogystal â’r pedwar prosiect llwyddiannus, gohiriwyd dau gais er mwyn cyflwyno rhagor o wybodaeth i’r pwyllgor ac roedd un yn aflwyddiannus.

Y dyddiad cau nesaf ar gyfer derbyn ceisiadau yw 12 hanner dydd, ddydd Llun 14 Rhagfyr 2020.

 

Continue Reading

Cymraeg

Nyrsys – angylion ac arwyr Covid-19

Published

on

DROS y flwyddyn ddiwethaf, mae’r ffordd y mae’r byd yn gweld nyrsys a gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd Genedlaethol yng Nghymru wedi newid wrth i bandemig Covid-19 fwrw Cymru.
Mae nyrsys wedi bod yna i ni erioed – yr angylion tawel sy’n gofalu amdanom ni trwy gydol ein hoes. Yn ystod 2020, maen nhw wedi esblygu i fod yn arwyr go iawn gyda phobl yn dod allan o’u tai yn wythnosol i ddathlu a chlodfori’r dynion a’r merched ymroddedig a dewr yma.
Mae Nyrsys – cyfres newydd sy’n dechrau ar S4C ar Nos Fercher, 25 Tachwedd – yn mynd â ni at lygad y ffynnon trwy ddilyn gwaith nyrsys cymunedol Bwrdd Iechyd Hywel Dda yng ngorllewin Cymru drwy gyfnod y pandemig.
Mae nyrsys y gymuned yn gofalu am y cleifion mwyaf bregus yn eu cartrefi. Yn ystod blwyddyn unigryw, mae’r pwysau ar nyrsys cymunedol gorllewin Cymru yn fwy nag erioed o’r blaen.
Yn y rhaglen gyntaf, byddwn yn dilyn Elen Lewis, nyrs yn ardal Aberteifi, sydd wedi cael profiad personol o effaith Covid-19. Fe gollodd Elen ei modryb, Undeg, ym mis Ebrill ac roedd y golled yn sioc i’r teulu cyfan.
Meddai Elen: “Ar ddechre mis Ebrill, o ni yn gwybod ei bod hi yn sâl gartre – a doedd hi ddim yn gwella. Nath y doctor hala hi mewn i Ysbyty Glangwili, a gath hi ei hala bron yn syth wedyn i’r uned gofal dwys lan fan ‘na. Ond yn anffodus, ddath hi byth gartre.
“Ar ôl iddi fynd mewn i’r ysbyty, achos y lockdown oedd neb yn gallu mynd mewn i weld hi.  Roedd ei gŵr, Tudur, wedyn ‘di gorfod dod gartre a chael galwad ffôn wedyn i ddweud bod hi wedi mynd. A fi jyst yn meddwl shwt oedd e’n teimlo ddim yn gallu bod yna, ddim yn gallu mynd lan i ddala ei llaw hi, oedd e jyst yn greulon colli rhywun y ffordd ‘na.”
“Y gwir yw sdim neb yn saff wrth y feirws ‘ma. Ma fe dal yma. Diogelu cleifion, diogelu ein hunain, wel ‘na gyd y’ ni yn gallu neud.”
Mae Siân Williams, nyrs yn Cross Hands, Sir Gaerfyrddin yn cytuno. “Ni ‘di cael haf eitha’ gwael gyda Covid, fel nyrsys. Mae ‘di bod yn rili anodd treial addasu i weithio’n wahanol,  treial neud y penderfyniadau sydd yn iawn i’r cleifion, neud siŵr bod nhw’n saff, neud siŵr bod ni’n saff…”
Yn ystod y rhaglen gyntaf cawn weld cymaint y mae cleifion yn dibynnu ar y nyrsys cymunedol nid yn unig i ddarparu gofal ond fel cwmni hefyd.
Gan fod cleifion yn fwy caeth na’r arfer i’w cartrefi yn y cyfnod clo, mae ‘na groeso mawr i Elen ar ambell aelwyd gan gynnwys Molly James sydd yn ei 90au ac yn dioddef gyda chlwyf poenus ar ei choes.
Mae Elen hefyd yn mynd i drin Bernadette Dolan sy’n gwella ar ôl cael pum llawdriniaeth ar ei choes yn dilyn cwymp fis Rhagfyr diwethaf. Fe gafodd blatiau metel wedi’u gosod yn ei choes ond fe wnaeth ei chorff eu gwrthod felly bu’n rhaid iddi gael llawdriniaeth i dynnu’r cyfan allan ym mis Mehefin yn ystod y Clo Mawr.
Draw i Cross Hands, Sir Caerfyrddin ac rydym yn dilyn y nyrs Siân Williams wrth iddi hi ymweld â George, dyn ifanc 18 oed â spina bifida. Roedd George i fod i gael llawdriniaeth ar ei goluddyn fyddai’n sicrhau ei fod yn gallu byw yn fwy annibynnol, ond mae hynny wedi cael ei ohirio yn sgil Covid-19, felly bydd rhaid iddo aros tan y flwyddyn nesaf.
Yn y rhaglen hon hefyd, fe fyddwn yn gweld sut mae Siân yn ymateb i achos brys. Mae’r tîm yn cael galwad bod gwraig wedi cwympo ar lawr yn ei chartref ac wedi bod yno dros nos. Cawn weld y cyffro i gyd yn y ganolfan iechyd ac ar leoliad wrth iddyn nhw alw’r gwasanaethau brys i agor y drws a mynd â’r wraig i’r ysbyty.
Yn yr ail raglen yn y gyfres, byddwn yn cwrdd â Teleri Gwyther sy’n gweithio fel Nyrs Methiant y Galon yng Ngheredigion. Mae ganddi bron 40 mlynedd o brofiad yn gweithio fel nyrs. Fe fydd yn ymweld â Trevor Peregrine, gafodd ddwy stent wedi’i osod yn ei galon yn ddiweddar, ond er hynny, mae’n ŵr ffit ac iach yn ei 90au sydd wedi teithio’r byd yn ystod ei fywyd.
Byddwn hefyd yn dilyn Lowri Davies, nyrs ifanc, ar ei diwrnod cyntaf o drin cleifion ar ei phen ei hun. Fe glywn am ei theimladau a’i nerfusrwydd o orfod mynd i mewn i gartrefi cleifion a gwneud penderfyniadau yn y fan a’r lle.
Continue Reading

Popular This Week