Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Archifau Cymru yn elwa o gyllid partneriaeth

Published

on

Florrie Hamer: Mae’r casgliad yn cynnwys dogfennau, cofiannau, llythyrau, ffotograffau ac effemera

ER MWYN helpu i gynnal gwaith cadwraeth ar eitemau bregus ac sydd wedi’u difrodi yn eu casgliadau, bydd gwasanaethau archifau Caerdydd a Cheredigion yn derbyn dros £12,000 o ganlyniad i bartneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru a’r Ymddiriedolaeth Cadwraeth Llawysgrifau Genedlaethol (NMCT).

Mae’r cyllid yn cael ei ddyrannu i ddiogelu eitemau sy’n cael eu cadw ar hyn o bryd. Ychydig sy’n cael eu trafod oherwydd eu cyflwr bregus, ond bydd y gwaith yn eu gwneud yn llawer mwy hygyrch i fyfyrwyr, ymchwilwyr a defnyddwyr lleol.

Mae oddeutu £2900 yn cael ei ddyrannu i Brifysgol Caerdydd i ddiogelu ysgrifau Edward Thomas (1878-1917), un o feirdd Prydeinig mwyaf arwyddocaol y Rhyfel Byd Cyntaf.

Bydd yr arian yn caniatáu i set o lawysgrifau a nodiaduron personol iawn, sy’n disgrifio dull artistig Edward Thomas, gael eu diogelu.

Bydd y gwaith yn caniatáu i’r llawysgrifau a’r nodiaduron hyn gael eu rhannu â chynulleidfaoedd ac ymchwilwyr trwy’r byd. Mae’n cyd-fynd â chynhadledd sy’n cael ei chynnal eleni gan Brifysgol Caerdydd i gofio canmlwyddiant marw Edward Thomas.

Bydd oddeutu £9200 yn cael ei ddyrannu i Archifau Ceredigion i ddiogelu’r ‘Florrie Hamer Papers’.

Mae’r casgliad yn cynnwys dogfennau, cofiannau, llythyrau, ffotograffau ac effemera Flora Hamer (1903 – 1994) a oedd yn ferch i weithwyr ystâd ac yn gymdeithes.

Gweithiodd Flora â thri theulu mawr lleol, gan gynnwys Yr Arglwydd Ystwyth o Danybwlch, y teulu Pryse o Ogerddan a’r teulu Powell o Nanteos. Roedd ei pherthynas unigryw gyda’r bonedd Seisnigaidd yn yr ardal mor Gymreig hon yn ddrws iddi at ffordd o fyw a oedd eisoes wedi dechrau ei ddirywiad anochel.

Mae’r casgliad yn arwyddocaol gan ei fod mor brin. Mae’n ficrocosm o ryfeddod cenedlaethol, yn fyfyrdod ar ddiwrnodau olaf ffordd o fyw a oedd wedi parhau am gannoedd o flynyddoedd. Bydd y gwaith cadwraeth yn cynnal ac yn diogelu’r eitemau, gan gadw cymaint o’u cymeriad gwreiddiol â phosib.

Dywedodd Ysgrifennydd yr Economi, Ken Skates: “Rwy’n ddiolchgar i Ymddiriedolwyr NMCT am eu cefnogaeth barhaus i brosiectau cadwraeth archifau Cymru. Ers 2008 rydym wedi ail-ddarganfod casgliadau ardderchog ac wedi caniatáu mynediad atynt. Nid yw eleni’n eithriad gan y byddwn yn dechrau gwaith cadwraeth ar ddau gasgliad; nodiaduron Edward Thomas, un o feirdd mwyaf arwyddocaol y Rhyfel Byd Cyntaf, a’r casgliad unigryw o ddeunydd a gasglwyd gan Florrie Hamer sydd yng ngofal Archifau Ceredigion ac sy’n darparu cipolwg hyfryd o oes a fu.”

Ers 2008, mae’r NMCT, mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru, wedi cefnogi 37 o brosiectau ac wedi gwneud gwaith cadwraeth ar eitemau a chasgliadau sydd o bwys cenedlaethol a rhyngwladol mewn archifau ledled Cymru. Mae’r eitemau’n cynnwys llythyrau o ffosydd y Rhyfel Byd Cyntaf, Achau Teuluol a mapiau hanesyddol.

Bydd y gwaith cadwraeth yn gwella mynediad at yr eitemau unwaith y byddant mewn cyflwr sefydlog, gallant gael eu hastudio, eu trin a’u digideiddio’n ddiogel, ac o ganlyniad, eu darparu i gynulleidfaoedd ehangach dros y we.

Dywedodd yr Arglwydd Egremont, Cadeirydd yr Ymddiriedolaeth Cadwraeth Llawysgrifau Genedlaethol: “Rydym yn falch bod gwaith NMCT ar y cyd â Llywodraeth Cymru wedi arwain at gefnogi mwy o brosiectau cadwraeth o safon yng Nghymru. Rydym hefyd yn ddiolchgar i Ymddiriedolaeth Colwinston am eu cefnogaeth gyda’r prosiectau hyn. Diolch i bartneriaeth NMCT â Llywodraeth Cymru, rydym wedi dyfarnu dros £200,000 o grantiau ers 2008. Mae’r grantiau hyn yn sicrhau bod cannoedd o fapiau, llawysgrifau, papurau a chasgliadau arwyddocaol yn cael eu cadw a’u gwneud yn hygyrch – cyfraniad pwysig at ddiogelu hanes Cymru.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Cymraeg

Cadarnhau lleoliad ysgol ardal newydd yn Nyffryn Aeron

Published

on

Mae Ysgol Ciliau Parc yn un o'r ysgolion y bwriedir iddi gau

YN 2019, ymatebodd Cabinet Cyngor Sir Ceredigion i’r ymgynghoriad cyhoeddus helaeth ar leoliad ysgol ardal newydd yn Nyffryn Aeron.

Ers hynny, mae’r Cyngor wedi bod wrthi’n caffael tir ar gyfer yr ysgol ardal newydd, a gall gadarnhau bod tir wedi’i brynu at y diben hwn yn y lleoliad isod.

Ysgol Ardan Dyffryn Aeron lleoliad

Roedd barn gref bod rhanddeiliaid yn dymuno gweld yr ysgol yn cael ei lleoli ar safle newydd, ac nid ar gampws Theatr Felinfach yn unol ag un o’r opsiynau arfaethedig gwreiddiol.

Bydd ysgolion cynradd Ciliau Parc, Felinfach a Dihewyd i gyd yn cau er mwyn ffurfio ysgol newydd yn Nyffryn Aeron.

Y Cynghorydd Catrin Miles yw’r aelod Cabinet sy’n gyfrifol am Ysgolion, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau, Cymorth ac Ymyrraeth. Dywedodd: “Rwy’n falch iawn o weld bod y Cyngor wedi llwyddo i brynu’r lleoliad hwn ar gyfer yr ysgol ardal newydd. Bydd yr ysgol newydd yn darparu offer a chyfleusterau modern ar gyfer disgyblion oedran cynradd a bydd yn sicr yn ychwanegiad cyfoethog i Ddyffryn Aeron.”

Gall y Cyngor nawr fwrw ymlaen â’r camau nesaf, sy’n cynnwys sefydlu Corff Llywodraethu Cysgodol ar gyfer yr ysgol newydd.

Bydd rhagor o wybodaeth yn cael ei chyhoeddi maes o law.

Continue Reading

Cymraeg

Hwyl ar y beics i blant bach

Published

on

Mae tîm Actif wedi ymweld â'r feithrinfa i gynnig cefnogaeth

Mae plant bach meithrinfa yn Llanarthne yn dangos nad ydych chi byth yn rhy ifanc i reidio beic!

Mae plant cyn-ysgol Cwtsh y Clos wedi cael eu hysbrydoli gan Daith Prydain 2021 pan fu rhai o feicwyr gorau’r byd yn rasio drwy’r pentref.

Mae tîm Chwaraeon a Hamdden Actif y cyngor yn gweithio’n agos gyda lleoliadau cymunedol fel Cylchoedd Meithrin a chanolfannau teulu i ddarparu hyfforddiant a chymorth parhaus i staff i sicrhau bod plant yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol o oedran cynnar.

Mae beiciau ‘Toddlebikes’ ar gael mewn Cylchoedd Meithrin i blant eu defnyddio yn ystod ‘chwarae rhydd’ a hefyd sesiwn hwyliog strwythuredig lle byddant yn dysgu’r camau cyntaf tuag at reidio beic yn annibynnol.

Dywedodd y Cynghorydd Peter Hughes Griffiths, yr Aelod Cabinet dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth: 

“Mae Toddlebikes yn ffordd wych o annog plant i ddechrau dysgu reidio beic. Ar ôl i blant allu cerdded yn annibynnol, gallant ddechrau chwarae gyda Toddlebikes.

“Mae’n wych gweld plant Cwtsh y Clos yn egnïol ac yn mwynhau eu hunain, pwy a ŵyr efallai bod Geraint Thomas y dyfodol yn eu plith!”

Mae tîm Actif wedi ymweld â’r feithrinfa i gynnig cefnogaeth ac i gyflwyno sesiynau Amser Stori Actif i’r plant gyda’r nod o ddod â straeon yn fyw drwy hwyl a gemau.

Ceir rhagor o wybodaeth am sut y mae’r cyngor yn helpu plant a phobl ifanc i fod yn fwy egnïol a chymryd rhan ar y wefan actif.cymru 

Continue Reading

Cymraeg

Meddygon teulu dal yma ar gyfer apwyntiadau wyneb yn wyneb

Published

on

Mae meddygon yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro yn atgoffa’u cleifion eu bod yn parhau i gynnig apwyntiadau wyneb yn wyneb i’r rhai sydd angen eu gweld.

Trwy gydol y pandemig, mae meddygfeydd wedi sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn parhau i redeg, gan ddefnyddio ffyrdd arloesol o gyfathrebu â’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.

Erbyn hyn mae llawer o feddygfeydd yn parhau i ddefnyddio ymgynghoriadau ffôn a galwadau fideo lle y bo’n briodol; mae hyn yn rhoi rhyddid i lawer o gleifion siarad â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol (nid o reidrwydd y meddyg teulu) yng nghysur a chyfleustra eu cartrefi eu hunain

Mae gan y rhan fwyaf o feddygfeydd systemau ar-lein megis E-Consult neu Ask My GP, lle gall cleifion ofyn cwestiwn llai brys am eu hiechyd. Gweler gwefan eich meddygfa am fwy o wybodaeth.

Mae Fy Iechyd Ar-lein yn parhau i fod yn opsiwn ar-lein 24/7 ar gyfer archebu presgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd – mae wedi’i gynllunio i fod yn gyfleus i gleifion ac yn arbennig o ddefnyddiol i’r rhai sy’n hunan-ynysu neu’n gwarchod. Gall cleifion gofrestru ar gyfer hyn drwy eu meddygfa leol.

Mae system brysbennu dros y ffôn neu ar-lein ar waith yn y rhan fwyaf o  feddygfeydd i sicrhau bod cleifion yn siarad ag aelod clinigol o staff am eu hiechyd.

Os oes angen gweld claf wyneb yn wyneb, bydd y feddygfa’n gwneud apwyntiad â’r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol mwyaf priodol i’w anghenion.

Dywedodd Dr Siôn James o Feddygfa Tregaron: “Hoffem atgoffa cleifion bod meddygfeydd teulu yn parhau i fod ar gael i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â’ch meddygfa, byddwch yn siarad â’r person mwyaf addas ar gyfer eich cyflwr ac os bydd angen i’ch gweld wyneb yn wyneb, yna rhoddir apwyntiad i chi yn y feddygfa.

Gellir trin llawer o gyflyrau dros y ffôn gyda chyngor ac os oes angen, gellir rhoi presgripsiwn i fferyllfa o’ch dewis. Peidiwch ag osgoi ymofyn triniaeth.

Ar gyfer mân anhwylderau, cofiwch y gallai eich fferyllfa gymunedol helpu.”

Ychwanegodd Fferyllydd Cymunedol, Richard Evans: “Yn draddodiadol mae fferyllwyr Cymunedol wedi cynghori cleifion ar ystod eang o anhwylderau. Rydym bob amser yn argymell triniaethau addas i’r cleifion, neu os oes angen, eu cyfeirio at weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn ystod y pandemig hwn, gweinyddu presgripsiynau yw’r prif ffocws o hyd, ond mae gwasanaethau eraill ar gael, megis y Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, Brysbennu a Thrin, cyflenwi meddyginiaethau mewn argyfwng a dulliau atal cenhedlu brys.

Gellir cael mynediad at y gwasanaethau hyn drwy ymgynghoriad dros y ffôn, gyda’r claf neu ofalwr/aelod o’r teulu yn casglu unrhyw feddyginiaeth angenrheidiol.

Cofiwch archebu unrhyw bresgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd mewn pryd cyn i chi ei orffen.”

Yn ychwanegol at y wybodaeth arbenigol broffesiynol a gynigir mewn fferyllfeydd, bydd cleifion cymwys yn gallu derbyn eu brechlyn ffliw rhad ac am ddim yn y mwyafrif o’n fferyllfeydd cymunedol y gaeaf hwn. Am restr lawn o fferyllfeydd sy’n cymryd rhan, cliciwch yma https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/brechiadau-y-ffliw-tymhorol/

I gael gwybod pa wasanaethau y mae eich fferyllfa gymunedol yn eu cynnig, ewch i: https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/

Mae rheolau cadw pellter cymdeithasol yn parhau ar draws safleoedd gofal sylfaenol er diogelwch cleifion a staff. Bydd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweld cleifion wyneb yn wyneb i asesu neu ddarparu triniaeth yn defnyddio’r cyfarpar diogelu personol priodol ac mae sgriniau ar waith mewn rhai cownteri a derbynfeydd

Cofiwch wisgo gorchudd wyneb pan ydych yn ymweld ag unrhyw leoliad gofal iechyd.

Continue Reading

Popular This Week