Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

‘Comisiwn Iaith – nid Comisiynydd – sydd ei angen’

Published

on

Gweinidog newydd sy'n gyfrifol am ddeddfwriaeth: Eluned Morgan

MAE DYFODOL i’r Iaith wedi croesawu bwriad Llywodraeth Cymru i sefydlu Comisiwn i’r Gymraeg i gynllunio a gweithredu polisïau cyhoeddus i gefnogi’r iaith.

Gall sefydlu corff pwerus annibynnol ag iddo gyfrifoldebau eang ym maes cynllunio ieithyddol osod y llwyfan i weithredu strategaeth gynhwysfawr i adfywhau’r Gymraeg yn iaith genedlaethol.

Meddai cadeirydd Dyfodol, Heini Gruffudd, “Rydyn ni wrth ein bodd bod Llywodraeth Cymru yn awr yn bwriadu deddfu i sefydlu ‘r Comisiwn newydd hwn.

“Er ein bod yn anghytuno ynghylch rhai agweddau o’r Papur Gwyn a gyhoeddodd y gweinidog Alun Davies yn Eisteddfod Ynys Môn, mae’r Llywodraeth wedi derbyn prif drywydd ein gofynion ni. Mae’n holl bwysig nawr i garedigion yr Iaith gyd-dynnu i wneud llwyddiant o’r trefniadau newydd. Wrth i’r Bil newydd ddilyn ei gwrs drwy’r Cynulliad bydd angen pwyso er mwyn sicrhau nad yw bwriadau’r Papur Gwyn yn cael eu glastwreiddio a bod rhai gwendidau yn cael eu cywiro”

Meddai Cynog Dafis, “Bydd rhaid i’r Llywodraeth ddangos na fydd hawliau siaradwyr Cymraeg yn cael eu gwanhau drwy fod rol y Comisiynydd presennol yn cael ei chynnwys o fewn y Comisiwn newydd. Ond bydd sefydlu’r Comisiwn yn gyfle euraid i ddatblygu rhaglenni cyffrous i hybu a hyrwyddo’r Gymraeg o fewn y teulu a’r gymdeithas ac ym myd gwaith ac wrth gwrs drwy helaethu addysg Gymraeg yn ddirfawr.

“Fodd bynnag dyw bwriadau da ddim yn ddigon. Os yw nod y llywodraeth o greu miliwn o siaradwyr erbyn 2050 i’w gymryd o ddifrif, rhaid wrth adnoddau ariannol sylweddol a chael pobl gymwys ac ymroddedig yn y swyddi allweddol.

“Rydyn ni’n hynod falch bod Llywodraeth Cymru yn gydnabyddus â’r sefyllfa yng Ngwlad y Basgiaid a Chatalwnya lle y gweithredwyd polisïau cynhwysfawr i adfywhau eu hieithoedd cynhenid yn llwyddiannus.”

Fe gyflwynir a thrafodir hyn ymhellach mewn Cyfarfod Cyhoeddus yn Llanbedr Pont Steffan heno yn Festri Capel Brondeifi am 7 o’r gloch ac mae croeso cynnes i bawb.

Cadeirydd y cyfarfod yn Llanbed heno yw Ben Lake AS a ddywedodd “Rwy’n falch o gael cadeirio’r cyfarfod hwn yn nhref fy magwraeth a chlywed am y gwaith pwysig y mae Dyfodol wedi’i wneud i ddylanwadu ar bolisiau Llywodraeth Cymru”.

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi croesawu llythyr gan Gymdeithas Rhyngwladol y Comisiynwyr Iaith yn galw ar Lywodraeth Cymru i beidio â diddymu Comisiynydd y Gymraeg.

Meddai Heledd Gwyndaf, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith: “Dyma dystiolaeth bellach i gefnogi’r ddadl dros gadw Comisiynydd y Gymraeg. Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig cael gwared ar swydd Comisiynydd y Gymraeg, a hynny heb gynnig unrhyw reswm, unrhyw resymeg nac unrhyw dystiolaeth i gefnogi hynny.

“Roedd papur gwyn y Llywodraeth wedi’i seilio ar ddim ond naw mis o waith Comisiynydd y Gymraeg ar y Safonau. Ond mae tystiolaeth glir yn dangos bod y swydd eisoes yn cael dylanwad ar hawliau pobol ar lawr gwlad. Ffolineb llwyr fyddai cael gwared â’r swydd ar ôl cymryd amser, arian ac egni i’w sefydlu, ond yn bwysicach am ei bod hi’n amlwg ei fod yn swyddogaeth sy’n cynnig gwerth clir am arian ac yn effeithiol. Adeiladu ar y swydd a’i datblygu sydd eisiau nawr, nid ei gwaredu.”

“Mae angen Bil er lles y bobl, yr iaith a’i defnydd, nid Bil er lles y biwrocratiaid fel mae’r Llywodraeth yn ei gynnig. Byddai’n well iddyn nhw beidio deddfu o’r newydd o gwbl na throi’r cloc yn ôl fel hyn a gwanhau ein hawliau. Rydym yn gwrthwynebu yn chwyrn gynlluniau presennol y Llywodraeth, ac rydyn ni’n galw ar bobl Cymru i’w gwrthwynebu hefyd.”

“Cefais i gyfarfod gyda dau o arweinwyr Cymdeithas yr Iaith wythnos hon, ac ry’n ni’n bendant yn anghytuno ar le mae’r pwyslais,” ychwanegodd Heini Gruffudd.

“Maen nhw fel pe bai’n nhw’n rhoi’r pwyslais i gyd ar Gomisiynydd, dw i’n ofni bod rhoi pwyslais ar hawliau unigol ond yn mynd i effeithio ar ganran fach iawn o’r boblogaeth.

“Mae angen rhywbeth llawer iawn mwy eang na hynny. Dydyn ni ddim yn erbyn Comisiynydd, dw i’n deall bod Comisiynwyr Ewrop eisiau cadw Comisiynydd yng Nghymru, popeth yn dda.

“Ond beth sydd ddim yng Nghymru yw’r math o gynllunio iaith ar lefel drylwyr iawn, traws-lywodraeth sydd wedi bod yn digwydd gyda’r Basgiaid a Chatalwnia.

“Dw i ddim yn gweld bod eisiau mynd am un neu’r llall, buaswn i’n dweud bod y maes y byddai’r Comisiwn yn delio gyda fe yn llawer ehangach na’r hyn sy’n cael ei ddelio ‘da fe o dan hawliau.

“Os ydych chi’n edrych ar Wlad y Basg, y peth cyntaf wnaethon nhw oedd hyfforddi 7,000 o weision sifil ac athrawon. Buddsoddi mawr ar raddfa eang er mwyn Basgeiddio’r system addysg a’r llywodraeth. Dyw’r system Comisiynydd ddim yn mynd i gyflawni hynny.”

Fydd neb yn synnu ar Cymdeithas a Dyfodol cael ei wrthwynebu. Mae’n ymddangos, fodd bynnag, bod barn Dyfodol i’r Iaith yw heb gymorth gan sefydliadau eraill.

Mae clwstwr o fudiadau iaith Cymru wedi beirniadu Papur Gwyn Llywodraeth Cymru gan ddweud ei fod yn tynnu sylw oddi wrth yr ymdrechion i greu miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

Mi gafodd y Papur Gwyn ei lansio ar faes prifwyl Môn eleni ac un o’i brif argymhellion yw sefydlu Comisiwn y Gymraeg a fyddai’n disodli rôl Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws.

Ond yn ôl y mudiadau sy’n gweithredu o dan yr enw ‘Dathlu’r Gymraeg’ does dim tystiolaeth i gyfiawnhau diddymu rôl y Comisiynydd.
Am hynny maen nhw’n galw am “bwyllo ac oedi” cyn cyflwyno cynlluniau’r papur gwyn.

Mae’r mudiadau sydd wedi arwyddo’r llythyr agored yn cynnwys Mentrau Iaith Cymru, undeb athrawon UCAC, Cymdeithas yr Iaith, Rhieni dros Addysg Gymraeg a’r Mudiad Meithrin.

Mae’r llythyr yn cydnabod yr angen am “reoleiddiwr annibynnol a grymus” i wella hawliau i’r Gymraeg.

Ond maen nhw’n nodi y gall y Papur Gwyn “ddargyfeirio ymdrechion y Llywodraeth o’r gwaith pwysig o weithredu Strategaeth y Gymraeg, sydd wedi ennyn cefnogaeth o bob cwr o Gymru.”

“Credwn felly y byddai mantais pwyllo ac oedi cyn cyflwyno newidiadau mor bellgyrhaeddol â’r rhai sydd yn y papur gwyn,” meddai’r llythyr.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Cau busnes yng Ngheredigion am dorri rheoliadau’r Coronafeirws

Published

on

Mae busnes yng Ngheredigion wedi cael ei gau am dorri rheoliadau’r Coronafeirws.

Mae Hysbysiad cau wedi’i gyflwyno i Tafarn Ffostrasol Arms yn Ffostrasol, Llandysul gan Swyddogion Diogelu’r Cyhoedd oherwydd diffyg cydymffurfio parhaus â Rheoliadau Coronafeirws. Roedd hysbysiad gwella wedi’i gyflwyno i’r safle o’r blaen, ond sefydlwyd bod tramgwyddau pellach o’r rheoliadau wedi’u nodi ac er mwyn diogelu’r cyhoedd, penderfynwyd cau’r safle. Bydd Tafarn Ffostrasol Arms yn aros ar gau hyd nes y gallant ddangos eu bod wedi gwneud gwelliannau ac yn bodloni gofynion rheoliadau’r Coronafeirws.

Mae Cyngor Sir Ceredigion, gyda chefnogaeth Heddlu Dyfed-Powys, wedi cynyddu eu gorfodaeth o ran busnesau sy’n methu â chadw eu cwsmeriaid yn ddiogel a sicrhau nad yw achosion Covid-19 yn cynyddu yn y Sir.

Ceir tystiolaeth gynyddol ledled y wlad, lle nad oes digon o reoli, bod tafarndai, clybiau a bariau yn cynyddu’r risg y bydd Covid-19 yn lledaenu yn y gymuned. Bydd y Cyngor yn cyhoeddi hysbysiadau cau pellach, lle bo angen, i sicrhau cydymffurfio â’r rheoliadau.

Bydd y Cyngor yn bendant yn gweithredu os darganfyddir bod unrhyw fusnes yn euog o dorri rheoliadau Covid-19. Er mwyn diogelu’r cyhoedd, mae angen i bob busnes sicrhau ei fod yn cydymffurfio â’r rheoliadau drwy’r amser.

Mae hysbysiadau gwella hefyd yn cael eu cyflwyno i fusnesau yn eu cynghori i weithredu neu wynebu canlyniadau tebyg. Fodd bynnag, mae’r Cyngor yn falch o weld bod cymaint o fusnesau yn gweithredu’n dda i ddarparu amgylchedd diogel i’w cwsmeriaid. Mae llawer o’r busnesau yr ymwelwyd â hwy yn ystod yr wythnosau diwethaf wedi gwneud gwelliannau pellach yn dilyn derbyn cyngor gan Dîm Diogelu’r Cyhoedd y Cyngor Sir.

Yn ystod yr ymweliadau cydymffurfio, mae swyddogion yn sicrhau bod busnesau’n cydymffurfio â Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, ac mae ganddynt y pŵer i gau safleoedd, gorfodi gwelliannau neu adolygu’r drwydded neu dystysgrif safle’r clwb.

Rhaid i bob tafarn a chlwb sicrhau’r canlynol:

Bod system Profi, Olrhain, Diogelu ar waith er mwyn cofnodi’n gywir bob ymweliad â’r safle fel y gellir cysylltu â chwsmeriaid yn hawdd os bydd achos cadarnhaol yn cael ei gysylltu â’r lleoliad. Mae hyn yn cynnwys enw a rhif ffôn y cwsmeriaid.
Bod pellter cymdeithasol o 2 fetr yn cael ei gynnal, gydag arwyddion digonol, bod pellter digonol rhwng y byrddau a’r seddau, a gweithdrefnau ar waith ar gyfer rheoli mannau cerdded ac ardal y toiledau.
Rhaid i bob safle ddarparu gwasanaeth wrth y byrddau yn unig h.y. dim archebu wrth y bar.
Rhaid bwyta ac yfed wrth y byrddau yn unig.
Nid yw cwsmeriaid i yfed a sefyll wrth y bar.
Nid yw cwsmeriaid i yfed alcohol tra’n sefyll, oni bai eu bod yn sefyll wrth fwrdd tal – ym mhob achos arall rhaid eu bod eistedd.
Nid oes cerddoriaeth fyw, a bod cerddoriaeth wedi’i recordio ond yn cael ei chwarae yn isel yn y cefndir.
Rhaid i fusnesau lletygarwch, gan gynnwys tafarndai, caffis, bwytai a chasinos, gau am 10pm.

Daeth Hysbysiad Cau Tafarn Ffostrasol Arms i rym ar 15 Hydref 2020 am 16:40 a gellir ei weld ar dudalen gwe y Coronafeirws o dan ‘Hysbysiadau Gwelliant a Cau’: www.ceredigion.gov.uk/Coronafeirws

Mae gwybodaeth i fusnesau ar gael ar wefan y Cyngor: http://www.ceredigion.gov.uk/busnes/covid-19-cefnogi-economi-ceredigion/

Anogir unrhyw fusnes nad yw’n sicr o’i gyfrifoldebau i edrych ar wefan Llywodraeth Cymru: https://llyw.cymru/cymryd-pob-mesur-rhesymol-i-leihaur-risg-o-ddod-i-gysylltiad-ar-coronafeirws-mewn-gweithleoedd

Gall unrhyw fusnes sydd angen rhagor o wybodaeth neu arweiniad gysylltu â Thîm Trwyddedu’r Cyngor ar 01545 570881 neu clic@ceredigion.gov.uk

Continue Reading

Cymraeg

Cyhoeddwyd dau hysbysiad gwella pellach yng Ngheredigion

Published

on

Bu’n ofynnol i ddau dafarn gwledig yng Ngheredigion wella’r mesurau a gymerant i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws yn eu hadeiladau.

Mae Tafarn Ffostrasol Arms yn Ffostrasol, Llandysul a Thafarn Vale of Aeron yn Felinfach wedi cael hysbysiad gwella ar ôl ymweliad gan swyddogion o Dîm Diogelu’r Cyhoedd Cyngor Sir Ceredigion a Heddlu Dyfed-Powys.

Cyhoeddwyd yr Hysbysiad Gwella Safle, a gyflwynir o dan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, yn y ddau dafarn ar ddydd Mercher 14 Hydref, 2020.

Yn ystod eu hymweliad a Thafarn Vale of Aeron yn Felinfach, gwelodd y swyddogion nad oedd digon o fesurau ar waith i gynnal y pellter gofynnol rhwng cwsmeriaid, a bod alcohol yn cael ei weini wrth y bar, yn hytrach na thrwy’r gwasanaeth gorfodol ar gyfer safleoedd trwyddedig. Mae’r hysbysiad gwella yn gofyn am gamau i sicrhau bod seddau’n cael eu symud a’u bod yn cael eu rheoli i sicrhau bod cwsmeriaid ar wahanol aelwydydd estynedig yn eistedd o leiaf ddau fetr oddi wrth ei gilydd, ac mai dim ond wrth fwrdd y cwsmeriaid y maent yn gweini alcohol, yn hytrach nag wrth y bar.

Yn ystod eu hymweliad â’r tafarn Ffostrasol Arms, gwelodd y swyddogion nad oedd digon o fesurau ar waith i gynnal y pellter gofynnol rhwng cwsmeriaid a staff, lle gwelwyd cwsmeriaid yn eistedd wrth y bar, gyda staff y tu ôl i’r bar ddim yn gwisgo masg. Mae’r hysbysiad gwella yn gofyn am gamau i sicrhau bod stôl wrth y bar yn cael eu symud fel na all cwsmeriaid eistedd wrth y bar, ac y dylai staff wisgo masg.

Mae’n ofynnol i’r ddau dafarn roi’r mesurau ar waith erbyn dydd Gwener 16 Hydref 2020. Gallai peidio â gwneud hynny arwain at gyflwyno Hysbysiad Cau Safle, erlyniad, neu’r ddau.

Continue Reading

Cymraeg

Addunedau diogelwch cymunedol wrth i fyfyrwyr ddychwelyd i Aberystwyth

Published

on

Mae Prifysgol Aberystwyth wedi lansio pump ‘adduned gymunedol’ fel rhan o’i chynlluniau i sicrhau diogelwch myfyrwyr, staff a’r gymuned ehangach wrth iddi baratoi i groesawu myfyrwyr yn ôl yn ddiweddarach y mis hwn.

Mae addunedau’r Brifysgol yn nodi pum pwynt i fyfyrwyr, staff a chymuned ehangach y dref. Y pum pwynt yw:

Cadw arferion glendid da – golchi’n dwylo’n rheolaidd
Cadw’n pellter – dilyn y canllawiau
Gwybod pwy sy’n gwmni i ni – mae profi ac olrhain cysylltiadau yn achub bywydau
Gwarchod y rhai sydd o’n cwmpas – gwisgo gorchudd wyneb os gofynnir i ni
Parchu’n gilydd – bod yn garedig

Daw’r addunedau ar ben mesurau diogelwch cynhwysfawr mae’r Brifysgol eisoes wedi eu cyflwyno.

Mae’r rhain yn cynnwys cyflwyno systemau un ffordd, newid cynllun ystafelloedd dosbarth ac arwyddion, yn ogystal â threfniadau glanhau a hylendid gwell gan gynnwys darparu gorsafoedd hylif diheintio dwylo a glanhau rheolaidd o arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn aml.

Yn ogystal, mae’r Brifysgol wedi ail-strwythuro’i hamserlen ddysgu er mwyn cefnogi ymbellhau cymdeithasol, ac olrhain cysylltiadau mewn cydweithrediad â’r cyngor a’r bwrdd iechyd lleol, ac yn disgwyl i holl staff, myfyrwyr ac ymwelwyr wisgo gorchudd wyneb tra dan do ar holl safleoedd y Brifysgol.

Dywedodd Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth, Elizabeth Treasure: “Wrth i ni ddod â dysgu yn ôl i’r campws ym mis Medi, ein blaenoriaeth yw sicrhau lles a diogelwch ein myfyrwyr, staff a’r gymuned ehangach. Mae’r Brifysgol wedi bod yn gweithio’n galed iawn ers sawl mis i addasu ein campws a’n gweithgareddau yn sgil y pandemig byd-eang. Mae’r mesurau cynhwysfawr yn cynnwys glanhau ychwanegol, sicrhau ymbellhau cymdeithasol, olrhain cysylltiadau a disgwyl i bawb wisgo gorchudd wyneb dan do ar safleoedd y Brifysgol. Cyflwynwyd yr addasiadau wedi i ni gynnal rhaglen eang o asesiadau risg er mwyn adnabod a lliniaru risgiau.

“Mae’r trefniadau manwl hyn wedi cael eu datblygu mewn cydweithrediad agos gyda chynrychiolwyr Undeb y Myfyrwyr ynghyd â thrafodaethau gyda Chyngor Sir Ceredigion, Bwrdd Iechyd Hywel Dda, Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid ar draws y DU. Ers dechrau’r pandemig presennol, mae diogelwch wedi bod ar flaen ein meddylia a bydd yn parhau felly am y flwyddyn academaidd newydd.”

Mae’r ymrwymiadau newydd wedi cael eu cefnogi gan Arweinydd Cyngor Sir Ceredigion, cynrychiolwyr Undeb y Myfyrwyr, a Maer Aberystwyth.

Dywedodd Y Cynghorydd Ellen ap Gwynn, Arweinydd Cyngor Sir Ceredigion: “Mae Cyngor Sir Ceredigion wedi bod yn gweithio’n agos gyda Phrifysgol Aberystwyth dros y misoedd diwethaf i sicrhau bod trefniadau ar waith i groesawu myfyrwyr yn ôl i’r Sir yn ddiogel. Rydym yn cefnogi’r amrywiaeth o fesurau diogelwch y mae Prifysgol Aberystwyth wedi’u rhoi ar waith yn ogystal â’r ‘addewidion cymunedol’ er mwyn i’r myfyrwyr ddychwelyd a dod yn rhan o’r gymuned yn Aberystwyth unwaith eto. Byddwn yn parhau i weithio’n agos gyda Phrifysgol Aberystwyth dros y misoedd nesaf i sicrhau diogelwch y myfyrwyr a diogelwch y gymuned leol.”

Ategodd Charlie Kingsbury, Maer Tref Aberystwyth: “Rwy’n hynod o ddiolchgar i’r gwaith caled mae’r Brifysgol wedi’i wneud i sicrhau bod myfyrwyr yn dychwelyd yn ddiogel i Aberystwyth. Mae mesurau synhwyrol, sydd yn ymwybodol o risg yn hanfodol wrth i ni groesawu myfyrwyr yn ôl, ac mae gen i bob hyder yn ymrwymiad y Brifysgol i gefnogi iechyd cymuned Aberystwyth.”

Dywedodd Nate Pidcock, Llywydd Undeb Myfyrwyr Aberystwyth; “Mae’r ymrwymiadau hyn yn rhan bwysig o becyn o addasiadau sydd yn cael eu gwneud yn sgil y pandemig. Gyda myfyrwyr yn dychwelyd yn raddol i’r campws, mae’r newidiadau hyn yn mynd i fod yn rhywbeth newydd i bawb. Rydyn ni’n mynd i wneud ein gorau glas, ochr yn ochr â phartneriaid eraill, i sicrhau bod myfyrwyr yn ymwybodol o’r normal newydd hwn. Rydyn ni i gyd yn mynd i wneud popeth y gallwn ni i weithio gyda’n gilydd er mwyn diogelu holl bobl a chymunedau Aberystwyth a Cheredigion.”

Ers dechrau’r pandemig mae’r Brifysgol wedi bod yn gweithio gydag ystod eang o bartneriaid lleol a chenedlaethol er mwyn cadw nifer yr achosion o’r haint yn isel yng Ngheredigion, gan gynnwys darparu adnoddau i’r bwrdd iechyd lleol a chyflenwi offer diogelwch personol. Mae’r Brifysgol wedi cynllunio ar gyfer dychweliad graddol myfyrwyr y mis hwn, gan gynnwys darpariaeth arbennig ar gyfer myfyrwyr sydd angen hunan-ynysu unwaith y byddant wedi cyrraedd Aberystwyth.

Continue Reading

Popular This Week