Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Llofruddiaethau’r Moors: y cysylltiadau Cymreig

Published

on

Dau wyneb o ddrwg: Brady ac Hindley

YN RHAGLEN olaf y gyfres bresennol o Y Ditectif ar S4C, fe fydd Mali Harries yn edrych ar un o achosion mwyaf erchyll yn hanes troseddol gwledydd Prydain – Llofruddiaethau’r Moors.

Mae’n cwrdd â thri o’r Cymry ddaeth mewn cysylltiad â’r seicopath Ian Brady a’i bartner Myra Hindley, wrth ddysgu am hanes tywyll a dychrynllyd yr achos yn Y Ditectif nos Fawrth 5, Mehefin.

Fe wnaeth y cyn-Dditectif Gwnstabl Evan John Hughes ddod wyneb yn wyneb â Brady pan oedd yn rhan o dîm CID Heddlu Sir Gaer yn 1965. Buodd yr ymgyrchydd iaith Enfys Llwyd yn canu mewn côr a chwechawd gyda Hindley yng Ngharchar Holloway, Llundain yn y 1970au, a’r newyddiadurwr Bob Rogers yn llythyru â Brady pan oedd yn Ysbyty Meddwl Ashworth. Mae’r tri yn arswydo at y profiad o hyd.

Fe wnaeth Brady a Hindley lofruddio pump o blant dros gyfnod o tua 18 mis yn ystod y 1960au, gan gladdu cyrff tri ohonyn nhw ar Saddleworth Moor, ger Manceinion. Wrth droedio’r gweundir, yr union dir y buodd y ditectif Evan Hughes a 150 o heddweision eraill yn chwilio, mae’r profiad yn codi ias ar Mali Harries.

“Mae dysgu am fanylion yr achos ‘ma wedi bod yn anodd, ac ro’dd bod ar y Moors yn rhoi teimlad anghysurus iawn i fi wrth feddwl am yr holl ddioddef.”

Cafodd Ian Brady a Myra Hindley eu dedfrydu am oes yn llys Caer, Chester Assizes ym 1966 am lofruddio Edward Evans, 17, John Kilbride, 12, a Lesley Ann Downey, 10.

Roedden nhw’n gwadu unrhyw gysylltiad gyda’r ddau blentyn coll arall ar y pryd ond fe wnaethon nhw gyfaddef i lofruddiaethau Pauline Reade, 16, a Keith Bennett, 12 yn hwyrach yn yr ’80au. Dyw corff Keith Bennett erioed wedi cael ei ddarganfod a bellach mae Brady a Hindley wedi marw.

Un o’r darnau mawr o dystiolaeth i’r heddlu yn y 60au oedd cynnwys dau gês. Ynddyn nhw roedd lluniau noeth o ferch fach a thâp gyda recordiad sain arno fe. Ar y tâp mae lleisiau Brady a Hindley ac eiliadau olaf y ferch ddeg oed oedd wedi diflannu, Lesley Ann Downey, yn pledio arnyn nhw i’w rhyddhau a pheidio â’i dadwisgo. Wrth ddarllen trawsgrifiad o’r tâp hwn nid yw Mali’n gallu dal y dagrau yn ôl, ac yn ei ddisgrifio fel “y peth gwaetha’ fi byth wedi darllen.”

Wrth i Mali sgwrsio â’r cyn dditectif Evan Hughes sydd bellach wedi ymgartrefu ym Mhwllheli, Gwynedd, mae’n dweud mai’r un o’i atgofion cyntaf iddo fe oedd cael y gorchymyn i orchwylio Brady pan gafodd ei arestio gyntaf.

“Roedd rhywun wedi rhoi papur newydd iddo fo ac roedd o’n darllen y papur newydd fel nad oedd dim byd wedi digwydd erioed. Dwi wedi treulio’r hanner can mlynedd yn ceisio anghofio amdano fo ond dyw pobol ddim yn gadael imi anghofio…. Fuaswn i’n disgrifio’r ddau’n ddieflig, a dweud y gwir, mae’n anodd coelio bod unrhyw berson wedi gallu gwneud beth wnaeth y ddau yma,” meddai Evan.

Roedd Enfys Llwyd o Dalgarreg, Ceredigion wedi cael ei hanfon i Holloway ar ôl torri mewn i swyddfeydd y BBC yn Llundain wrth ymgyrchu dros sianel deledu Gymraeg ar ran Cymdeithas yr Iaith. Roedd hi a’i chyd ymgyrchydd Meinir Ffransis yn canu yng nghôr y carchar gyda Hindley.

“Roeddech chi’n edrych ar ei dwylo hi a meddwl beth oedd y clustie’ wedi clywed a’r llygaid wedi gweld, roeddech chi’n teimlo arswyd,” meddai.

Bu’r newyddiadurwr a’r awdur Bob Rogers yn llythyru â Brady yn y gobaith o gael gwybodaeth ganddo am le yr oedd Keith Bennett wedi’i gladdu. Dywedodd, “Gymerodd e ddim sylw o fy nghwestiynau, y cyfan ges i ‘nôl oedd rantio a chwyno am sut roedd yn cael ei drin. Doedd e’n gweld dim drwg yn yr hyn oedd wedi ei wneud. Dyma oedd fy mhrofiad cyntaf o ddelio gyda seicopath llwyr, fel arfer mae yna ryw rinwedd yn rhywle ond roedd e’n ddrwg i gyd.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Gwasanaethau gofal cymdeithasol lleol yn wynebu pwysau aruthrol

Published

on

Bydd Cyngor Sir Ceredigion yn parhau i flaenoriaethu oedolion sydd mewn perygl a'r rhai sydd angen gofal a chefnogaeth hanfodol a brys fwyaf.

Mae gwasanaethau gofal cartref ledled Ceredigion yn wynebu heriau sylweddol o ganlyniad i’r pandemig.

Er bod y cyfyngiadau wedi llacio yng Nghymru, mae’r pandemig yn parhau i gyflwyno anawsterau o ran darparu gwasanaethau gofal cartref i oedolion ar gyfer y rheiny sydd eu hangen.

Mae’r sefyllfa yng Ngheredigion yn adlewyrchu problemau rhanbarthol a chenedlaethol lle mae staff gofal cymdeithasol ac iechyd wedi syrffedu dros gyfnod estynedig gan arwain at nifer yn dewis gadael y sector.

Yng Ngheredigion a ledled Cymru, mae’r galw am gymorth ymarferol a gofal personol wedi cynyddu’n gyflym tra bo gallu’r Cyngor, asiantaethau partner a darparwyr lleol o dan bwysau mawr. Yn anffodus, mae hyn yn effeithio ar barhad ac argaeledd y gwasanaethau.

Mae staff y Cyngor yn gweithio’n ddiflino ar y cyd â phartneriaid lleol, rhanbarthol a chenedlaethol i fynd i’r afael â’r anawsterau cyfredol. Bydd Cyngor Sir Ceredigion yn parhau i flaenoriaethu oedolion sydd mewn perygl a’r rheiny sydd angen gofal a chymorth hanfodol fwyaf.

Cysylltir â defnyddwyr y gwasanaeth i drafod eu pecynnau cymorth ac fe’u hanogir i ystyried opsiynau hunangymorth a chymorth teulu a chymuned lle bo hynny’n bosibl.

Mae ymateb Ceredigion i argyfwng COVID-19 wedi bod yn drawiadol gydag unigolion, teuluoedd, cymunedau a gwasanaethau lleol yn cydweithio i wneud ymdrechion estynedig a chynaliadwy i gadw pobl fregus yn ddiogel.

Gyda’n gilydd, gallwn fod yn hyderus y byddwn oll yn parhau i fynd i’r afael â’r anawsterau cyfredol ac yn ymrwymo i wneud ein gorau i gefnogi’r unigolion mwyaf bregus yn ein cymunedau. Mae hyn wedi bod yn flaenoriaeth amlwg i’r Cyngor yn ystod y pandemig a bydd yn parhau i fod felly.

Os hoffech wybodaeth neu gyngor ar eich llesiant, neu os hoffech wybod sut y gallwch helpu rhywun arall, ewch i wefan Dewis Cymru: https://www.dewis.wales/ Mae mwy o wybodaeth am gyfleoedd cyflogaeth yn y sector gofal hefyd ar gael ar wefan Gofalwn Cymru: https://gofalwn.cymru/

Os ydych yn poeni am eich diogelwch neu eich llesiant, gallwch ffonio’r Cyngor ar 01545 574000.

Continue Reading

Cymraeg

Peidiwch â cholli eich llais – annog trigolion Ceredigion i wirio bod eu manylion cofrestru i bleidleisio yn gyfredol

Published

on

Gydag etholiadau llywodraeth leol yn cael eu cynnal yng Ngheredigion ar 5 Mai 2022, mae hwn yn gyfle pwysig i drigolion

Mae trigolion Ceredigion yn cael eu rhybuddio i beidio â cholli eu llais ar benderfyniadau sy’n effeithio arnyn nhw drwy sicrhau bod eu manylion cofrestru etholiadol yn gyfredol.

Gan y bydd etholiadau llywodraeth leol yn cael eu cynnal yng Ngheredigion ar 5 Mai 2021, mae hwn yn gyfle pwysig i drigolion sicrhau eu bod yn gallu cymryd rhan. Mae hefyd yn bwysig bod ar y gofrestr etholiadol ar gyfer eich statws credyd.

Mae’r canfasiad blynyddol yn sicrhau y gall Ceredigion sicrhau bod y gofrestr etholiadol yn gyfredol, gan nodi unrhyw breswylwyr nad ydynt wedi’u cofrestru i bleidleisio fel y gellir eu hannog i wneud hynny. Gan fod pobl ifanc 16-17 oed a phobl o bob cenedl bellach yn gallu pleidleisio mewn etholiadau lleol yng Nghymru, bydd hwn yn gyfle pwysig i sicrhau y gall y pleidleiswyr newydd hyn gael eu cynnwys ar y gofrestr etholiadol cyn etholiadau llywodraeth leol y flwyddyn nesaf. 

Mae angen i drigolion gadw llygad am lythyr gan Wasanaethau Etholiadol Ceredigion fel y gallwn sicrhau bod gennym y manylion cywir ar y gofrestr etholiadol ar gyfer pob cyfeiriad yng Ngheredigion. Sicrhewch eich bod yn gwirio’r manylion ar y llythyr. Os nad yw eich manylion wedi newid, nid oes angen i chi wneud unrhyw beth.

Os nad ydych chi wedi cofrestru ar hyn o bryd, ni fydd eich enw yn ymddangos ar y llythyr y byddwn yn ei anfon at eich cyfeiriad. Os ydych chi eisiau cofrestru, y ffordd hawsaf o wneud hyn yw ar-lein ar www.gov.uk/register-to-vote neu gallwch gysylltu â’r gwasanaethau etholiadol drwy e-bostio electoralservices@ceredigion.gov.uk neu ffonio 01545 572032.

Yn arbennig, anogir pobl sydd wedi symud yn ddiweddar i ddarparu eu manylion cywir i Wasanaethau Etholiadol Ceredigion. Mae ymchwil gan y Comisiwn Etholiadol a gyhoeddwyd yn 2019 yn nodi bod y rheini sydd wedi symud tŷ yn ddiweddar yn llawer llai tebygol o fod wedi cofrestru na’r rheini sydd wedi byw yn yr un cyfeiriad ers amser hir.

Eifion Evans yw Swyddog Canlyniadau Ceredigion. Dywedodd: “Does dim ots ble cawsoch chi eich geni. Os ydych yn 16 oed neu’n hŷn gallwch bleidleisio mewn etholiadau yng Nghymru, ond dim ond os byddwch yn cofrestru i bleidleisio yn gyntaf. Os nad ydych eisoes wedi cofrestru yng Ngheredigion, sicrhewch eich bod yn darparu’r wybodaeth angenrheidiol i ni pan fydd ei hangen ac yn cofrestru i bleidleisio ar-lein ar www.gov.uk/register-to-vote.”

Mae gwybodaeth ynglŷn â chofrestru i bleidleisio ar gael ar wefan y Comisiwn Etholiadol.

Gall trigolion sydd ag unrhyw gwestiynau gysylltu â thîm Gwasanaethau Etholiadol Ceredigion drwy electoralservices@ceredigion.gov.uk neu 01545 572032.

Continue Reading

Cymraeg

Y Cyngor yn annog trigolion i gael yr help sydd ei angen arnynt

Published

on

Mae'r Cyngor yn annog preswylwyr i gael yr help sydd ei angen arnynt

Nawr bod y wlad ar Lefel Rhybudd 0 a bod cyfyngiadau Covid wedi llacio’n sylweddol ers yr haf diwethaf, dim ond nawr y mae nifer o drigolion Ceredigion yn profi effaith ariannol y pandemig yn llawn.

Mae pryderon ynglŷn â chael gwared ar y taliad ychwanegol o £20 yr wythnos mewn Credyd Cynhwysol ac ailddechrau’r llawr isafswm incwm ar gyfer pobl hunangyflogedig sydd ar Gredyd Cynhwysol, ac mae’r ddau beth hynny i fod i ddigwydd ym mis Medi. Mae cymorth ffyrlo wedi dechrau lleihau’n raddol ac mae gan gyflogwyr benderfyniadau anodd i’w gwneud ynglŷn â’u lefelau staffio.

Mae cost bwyd a thanwydd wedi codi’n sydyn a disgwylir i’r Cyfnod Gwarchodaeth Rhag Troi Allan o 6 mis gael ei adolygu ym mis Medi, a allai leihau diogelwch tenantiaid i’r lefelau yr oeddent cyn y pandemig. Bydd unrhyw un sydd angen symud ymlaen hefyd yn teimlo effaith y cynnydd diweddar yn y galw am dai wrth i ddewis, argaeledd a fforddiadwyedd leihau. Mae llawer o bobl yn gweld eu biliau trydan a nwy yn codi, ac o fis Hydref bydd cynnydd yn lefel y cap ar brisiau ynni, sy’n effeithio ar hyd yn oed mwy o aelwydydd. Gall siarad â thîm ynni Cyngor ar Bopeth helpu i sicrhau bod eich biliau’n aros mor isel â phosibl a’ch bod yn hawlio unrhyw gymorth ychwanegol y mae gennych hawl iddo.

Y Cynghorydd Ellen ap Gwynn yw cadeirydd Is-grŵp Mynd i’r Afael â Chaledi Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Ceredigion. Dywedodd: “Mae llawer o gefnogaeth a chymorth ar gael, ac mae’n bwysig bod pobl yn ystyried hyn fel eu hawl absoliwt. Rydym wedi dwyn ynghyd swyddogion o’n gwasanaeth Refeniw a Budd-daliadau, gwasanaeth Opsiynau Tai, gwasanaeth y Wasg a Chyfathrebu a Phrif Swyddogion Gweithredol CAVO a Chyngor ar Bopeth Ceredigion i sicrhau ein bod yn gweithio gyda’n gilydd i sicrhau bod y rheini sy’n ei chael hi’n anodd yn gallu cael gafael ar y budd-daliadau a’r cyngor y mae ganddynt hawl i’w cael. Mae llawer o wybodaeth am y cymorth sydd ar gael ar y dudalen ynglŷn â budd-daliadau ar wefan Cyngor Ceredigion, felly cymerwch olwg. Mae Cyngor ar Bopeth yn gweithio gyda darparwyr gwasanaethau eraill i gyrraedd pobl a gall tenantiaid tai cymdeithasol gysylltu â’u swyddog cefnogi tenantiaeth am gymorth gydag arian a materion eraill.”

Serretta Bebb yw Prif Swyddog Gweithredol Swyddfa Cyngor ar Bopeth Ceredigion. Dywedodd: “Mae pobl yn tueddu i ddod at Gyngor ar Bopeth pan fyddant mewn argyfwng. Yn ddelfrydol, hoffem i bobl gysylltu pan fydd pethau’n dechrau mynd yn galed arnynt, oherwydd po gynharaf y bydd pobl yn gofyn am gymorth, po fwyaf o opsiynau sydd ar gael i atal pethau rhag gwaethygu. Mae ein cynghorwyr yn brofiadol iawn a gallant helpu gyda hawliadau budd-daliadau, dyledion, materion tai, iechyd a diogelwch yn y gwaith, tai a llawer mwy. Mae’r holl faterion hyn yn hynod o straenus ac yn effeithio ar iechyd a lles pobl. Mae Cyngor ar Bopeth Ceredigion wedi parhau i helpu miloedd o gleientiaid drwy gydol y pandemig dros y ffôn, drwy e-bost, ac wyneb yn wyneb drwy fideo, felly cysylltwch â ni. Gallwn hefyd eich cyfeirio at ffynonellau eraill o gymorth a chefnogaeth, er enghraifft, gall tenantiaid tai cymdeithasol hefyd gysylltu â’u Landlordiaid am gymorth gydag arian a materion eraill.”

Mae’r Cyngor yn annog trigolion sy’n wynebau’r heriau hyn i beidio â dioddef yn dawel a chael yr help sydd ei angen arnynt. Mae llawer o wybodaeth ar gael i drigolion ar y dudalen ynglŷn â budd-daliadau ar wefan y Cyngor.

https://www.ceredigion.gov.uk/preswyliwr/budd-daliadau/

Gellir cysylltu â Swyddfa Cyngor ar Bopeth Ceredigion drwy ffonio 01239 621974 neu anfon e-bost at enquiries@cabceredigion.org.uk.

Continue Reading

Popular This Week