Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Cyhoeddi ‘geiriadur’ o Enwau Lleoedd Cymru

Published

on

'Un gam o’r ffordd': Dai Lloyd, AC

BYDD RHESTR gynhwysfawr o enwau lleoedd Cymru yn cael ei chyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ar 20 Mehefin, fydd yn cynnig sillafiad safonol ar gyfer enwau pentrefi, trefi a dinasoedd yng Nghymru.

Mae’r rhestr, fydd ar gael ar-lein ar wefan Comisiynydd y Gymraeg, yn cael ei disgrifio fel ‘geiriadur’ i wirio sut i sillafu enwau lleoedd. Mae bron i 3,000 o enwau ar y rhestr, ac mae’n ffrwyth blynyddoedd o waith ymchwil ac ymgynghori yn y maes.

Yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni bu’r Comisiynydd yn gofyn i ymwelwyr brofi’r rhestr ddigidol ar ei stondin. Erbyn diwedd yr wythnos roedd dros 750 o binnau wedi eu rhoi ar y map yn nodi fod enw tref neu bentref wedi ei wirio ac mae unrhyw enwau oedd yn ymddangos ‘ar goll’ wrthi’n cael eu hychwanegu at y rhestr.

Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws, “Rydym yn hynod o falch ein bod bellach mewn sefyllfa i gyhoeddi rhestr safonol o enwau lleoedd yng Nghymru. Mae’r digwyddiad hwn yn benllanw blynyddoedd o waith ymchwil gan ein tîm bychan o fewn Comisiynydd y Gymraeg mewn ymgynghoriad â phanel o arbenigwyr ar enwau lleoedd. Rydym yn ddiolchgar iawn i’r arbenigwyr hyn am eu cyfraniad anhepgor at y prosiect hwn yn sicrhau bod sail gadarn i bob un o’r argymhellion.

“Mae gan lawer ohonom farn bersonol am sut i ysgrifennu enwau lleoedd yn ein milltir sgwâr ac mae’n bosibl na fydd pawb yn cytuno â phob argymhelliad ar y rhestr. Nid gorfodi yw ein bwriad, ond yn hytrach argymell, a cheisio sicrhau bod cysondeb yn y modd yr ydym yn sillafu enwau lleoedd yng Nghymru mewn cyd-destunau swyddogol.”

Un o’r sefydliadau sydd eisoes wedi cyhoeddi y byddant yn gwneud defnydd o’r rhestr newydd yw’r Arolwg Ordnans.

Yn ôl Pam Whitham, Rheolwr Perthnasau’r Arolwg Ordnans, “Mae gennym bartneriaeth werthfawr â swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac maen nhw wedi chwarae rôl allweddol wrth i ni ddatblygu ein Polisi Enwi Cymraeg a sicrhau cysondeb o ran enwau lleoedd yng Nghymru yn ein holl gynnyrch. Rydym yn falch iawn o fod yn parhau i weithio â’r Comisiynydd ac yn croesawu’r rhestr hon fel adnodd gwerthfawr i ddiffinio enwau lleoedd yng Nghymru.”

Bydd y rhestr yn cael ei lansio mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd, dan nawdd Dr Dai Lloyd AC. Gwnaeth Dr Dai Lloyd ymgais ym Mawrth 2017 i gyflwyno mesur fyddai’n diogelu enwau lleoedd yng Nghymru, ond pleidleisiodd y Cynulliad yn erbyn y cynnig ar y pryd.

Dywedodd Dr Lloyd, “Mae rhoi’r enwau ar gof a chadw ar restr fel hon yn mynd gam o’r ffordd at sicrhau bod y ffurfiau safonol yn cael eu cofnodi a’u parchu. Er mwyn gwirioneddol ddiogelu’r enwau lleoedd, a sicrhau na ddaw enwau eraill i gymryd eu lle’n fympwyol, credaf bod angen statws cyfreithiol i’r rhestr hon, fel sydd wedi digwydd mewn nifer o wledydd eraill.”

Wrth safoni enwau lleoedd, mae’r panel o arbenigwyr wedi bod yn dilyn canllawiau pendant. Maent yn talu sylw i ynganiad a tharddiad yn ogystal â defnydd lleol a defnydd hanesyddol o’r enw.

Mae Dr Dylan Foster Evans o Brifysgol Caerdydd yn aelod o’r panel. Dywedodd, “Mae enwau lleoedd yn rhan o’n treftadaeth a’n hunaniaeth – dyna pam y mae cymaint ohonom â diddordeb byw ynddynt. Dim ond yn yr ugeinfed ganrif y cafodd system sillafu’r Gymraeg ei safoni’n drylwyr. Bu enwau lleoedd yn araf deg yn dilyn y drefn honno: mae sillafiad megis Caernarvon yn edrych yn Seisnig a dieithr inni heddiw, ond dyna’r ffurf sydd ar gadair Eisteddfod Genedlaethol 1935!

“Nid mater du a gwyn yw sillafu enwau lleoedd, ac nid pawb a fydd yn cytuno â phob argymhelliad. Ond mae cytuno ar ffurfiau safonol mewn cronfa fel hon yn rhywbeth hanfodol os yw’r Gymraeg i fod yn iaith fodern ac addas ar gyfer yr oes ddigidol sydd ohoni.”

Bydd y rhestr ar gael i’w chwilio a’i lawrlwytho o dan drwydded agored ar wefan Comisiynydd y Gymraeg: https://bit.ly/2tjAvOG.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Parcio am ddim yng Ngheredigion am dair dydd Sadwrn cyn y Nadolig

Published

on

BYDD parcio am ddim ym mhob un o feysydd parcio Talu ac Arddangos Cyngor Sir Ceredigion ar y tri dydd Sadwrn cyn y Nadolig eleni.

Bydd costau parcio mewn meysydd parcio Talu ac Arddangos sy’n cael eu rhedeg gan y cyngor yn cael eu hepgor ar 7, 14 a 21 Rhagfyr 2019.

Rhodri Llwyd yw Swyddog Arweiniol Corfforaethol Cyngor Sir Ceredigion ar gyfer Gwasanaethau Priffyrdd ac Amgylcheddol. Dywedodd: “Bydd busnesau bach yn cystadlu yn erbyn busnesau ar-lein am fasnach y Nadolig hwn. Rydym am wneud yr hyn a allwn i gefnogi busnesau Ceredigion ar yr adeg bwysig hon o’r flwyddyn. Rydym yn gobeithio y bydd y cam hwn yn annog mwy ohonom i siopa’n lleol y Nadolig hwn a mwynhau’r hyn sydd gan fusnesau gwych Ceredigion i’w cynnig.”

Mae’r penderfyniad hwn yn cyfrannu tuag at un o flaenoriaethau corfforaethol y cyngor, sef hybu’r economi.

Continue Reading

Cymraeg

Ysgol Bro Pedr yn codi arian i brynnu offer achub bywyd

Published

on

Mae disgyblion Ysgol Bro Pedr wedi llwyddo i godi digon o arian i brynu peiriant diffibriliwr ar gyfer yr ysgol.

Daeth y syniad ar ôl i 15 o ddisgyblion o flwyddyn 11 gyflawni eu Cymhwyster Cymorth Cyntaf Brys Lefel 3 gyda Gwasanaeth Ieuenctid Ceredigion. Roedd y disgyblion yn teimlo bod hi’n hynod o bwysig bod ganddyn nhw ac eraill yn yr ysgol y sgiliau, y wybodaeth a’r offer i’w defnyddio mewn argyfwng.

Cododd Mrs Caryl Jones a disgyblion Ysgol Bro Pedr swm anhygoel o £1,150 trwy drefnu sêl gacennau yn yr ysgol ar 28 Mawrth 2019. Mae’r ysgol yn estyn eu diolch i fusnesau Llambed ‘Oh My Cod’ ac ‘Y Becws’ am y eu rhodd garedig tuag at y gwerthiant.

Dywedodd Guto Crompton, Gweithiwr Ieuenctid yn yr Ysgol: “Er nad yw cymorth cyntaf yn rhan orfodol o’r cwricwlwm addysg yng Nghymru, roedd pobl ifanc yn Ysgol Bro Pedr yn teimlo y dylai fod yn rhywbeth yr oedd pob disgybl yn gwybod amdano. Byddent wedyn yn gwybod beth i’w wneud mewn argyfwng, boed hynny yn yr ysgol neu allan yn y gymuned. Gweithiodd y disgyblion yn galed i gyflawni eu cymhwyster Cymorth Cyntaf a oedd yn ymdrin ag agweddau megis CPR, rheoli damweiniau a defnyddio diffibriliwr.”

Bydd y peiriant diffibriliwr yn cael ei osod yn nerbynfa’r ysgol.

Continue Reading

Community

Range of topics for Safeguarding Week

Published

on

Hazardous co-sleeping with infants and adults who self-neglect are among topics for discussion highlighted in National Safeguarding Week in Mid and West Wales which runs from next Monday (November 4).

A wide-ranging programme is taking place throughout the week across Pembrokeshire, Ceredigion, Carmarthenshire and Powys including conferences, engagement events and workshops.

The programme has been co-ordinated by CWMPAS and CYSUR, the Mid and West Wales Regional Safeguarding Board.

A highlight of the week is the Board’s annual conference at Pembrokeshire College in Haverfordwest on Thursday, November 14.

The keynote address is being delivered by Dr Eileen Munro, Emeritus Professor of Social Policy at the London School of Economics.

Dr Munro is the author of the Munro Review of Child Protection – a child-centred system which made a number of recommendations to reform the child protection system from being over-bureaucratised to one that keeps a focus on the child.

The conference will highlight key achievements across the region in implementing the Signs of Safety approach to working with families.

Signs of Safety is a more inclusive, solution-focused approach which encourages families to find their own solutions to the challenges they may be experiencing.

During the week, the Safeguarding Board will also seek to raise awareness of circumstances in which co-sleeping becomes unsafe, as well as the dangers of self-neglect and hoarding.

Technology will also be a theme as the Board formally launches its newly designed website and enhanced social media presence in order to improve awareness of its work and functions.

The new All-Wales Protection Procedures is also due to launch while Dyfed Powys Police will follow a comprehensive programme of activities to engage schools and communities, focussing on a variety of themes such as sexting, cyber-crime and exploitation.

Other events taking place in Pembrokeshire include the Junior Safeguarding Conference during which secondary school pupils will receive a safeguarding module devised by Pembrokeshire’s Safeguardians. There will also be a County Lines workshop to be facilitated by Fearless, a branch of Crimestoppers.

Carmarthenshire County Council will be facilitating consultation with partner agencies to finalise the draft regional self-neglect policy.
Hywel Dda University Health Board will also hold a Learning Event related to this theme as part of Safeguarding Week activities.

Events taking place across Powys include the formal launch of new procedures relating to deprivation of liberty safeguards, as well as training across Health Boards on a range of adult safeguarding issues delivered jointly with Trading Standards and Police.

TESTUNAU AMRYWIOL AR GYFER YR WYTHNOS
DDIOGELU

Mae cyd-gysgu peryglus gyda babanod, ac oedolion sy’n hunan-esgeuluso ymhlith testunau i’w trafod y tynnir sylw atynt yn yr Wythnos Ddiogelu Genedlaethol yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru sy’n rhedeg o ddydd Llun nesaf (4 Tachwedd).

Mae rhaglen eang yn cael ei chynnal trwy gydol yr wythnos ledled Sir Benfro, Ceredigion, Sir Gaerfyrddin a Phowys yn cynnwys cynadleddau, digwyddiadau ymgysylltu a gweithdai.

Cydgysylltwyd y rhaglen gan CWMPAS a CYSUR, Bwrdd Diogelu Rhanbarthol Canolbarth a Gorllewin Cymru.

Un o uchafbwyntiau’r wythnos yw cynhadledd flynyddol y Bwrdd yng Ngholeg Sir Benfro yn Hwlffordd ddydd Iau, 14 Tachwedd.

Cyflwynir y prif anerchiad gan Dr Eileen Munro, Athro Emeritws Polisi Cymdeithasol yn Ysgol Economeg Llundain.

Dr Munro yw awdur Munro Review of Child Protection – a child-centred system, a wnaeth nifer o argymhellion i ddiwygio’r system amddiffyn plant o fod yn system or-fiwrocrataidd i un sy’n cynnal ffocws ar y plentyn.

Bydd y gynhadledd yn tynnu sylw at y prif gyflawniadau ar draws y rhanbarth o ran gweithredu’r ymagwedd Arwyddion Diogelwch wrth weithio gyda theuluoedd.

Mae Arwyddion Diogelwch yn ymagwedd fwy cynhwysol, yn canolbwyntio ar atebion, sy’n annog teuluoedd i ddod o hyd i’w hatebion eu hunain i’r heriau y gallant fod yn eu hwynebu.

Yn ystod yr wythnos, bydd y Bwrdd Diogelu yn mynd ati hefyd i gynyddu ymwybyddiaeth o amgylchiadau lle mae cyd-gysgu yn anniogel, yn ogystal â pheryglon hunan-esgeuluso a chelcio.

Bydd technoleg yn thema hefyd wrth i’r Bwrdd lansio’i wefan yn ffurfiol ar ei newydd gwedd, ynghyd â gwell presenoldeb yn y cyfryngau
cymdeithasol er mwyn gwella ymwybyddiaeth o’i waith a’i swyddogaethau.

Bydd fersiwn newydd Gweithdrefnau Amddiffyn Cymru Gyfan yn cael ei lansio hefyd, a bydd Heddlu Dyfed Powys yn dilyn rhaglen gynhwysfawr o weithgareddau i ymgysylltu ag ysgolion a chymunedau, gan ganolbwyntio ar amrywiaeth o themâu fel secstio, seiberdroseddu a chamfanteisio.

Mae digwyddiadau eraill sy’n cael eu cynnal yn Sir Benfro yn cynnwys y Gynhadledd Diogelu Plant Iau lle bydd disgyblion ysgolion uwchradd yn derbyn modiwl diogelu a ddyfeisiwyd gan Warchodwyr Sir Benfro. Hefyd, bydd gweithdy Llinellau Cyffuriau yn cael ei gynnal gan Fearless, sef cangen o Crimestoppers.

Bydd Cyngor Sir Caerfyrddin yn hwyluso ymgynghoriad gydag asiantaethau partner i roi’r wedd derfynol ar y polisi hunan-esgeuluso rhanbarthol drafft. Hefyd, bydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda yn cynnal Digwyddiad Dysgu yn gysylltiedig â’r thema hon fel rhan o weithgareddau’r Wythnos Ddiogelu.

Mae digwyddiadau sy’n cael eu cynnal ledled Powys yn cynnwys lansio gweithdrefnau newydd yn ffurfiol yn ymwneud â threfniadau diogelu wrth amddifadu o ryddid, yn ogystal â hyfforddiant ar draws Byrddau Iechyd ar amrywiaeth o faterion diogelu oedolion a gyflwynir ar y cyd â Safonau Masnach a’r Heddlu.

Continue Reading

Popular This Week